Kunstverzamelaar Johan Polak gaf de voorkeur aan intimiteit

Kijkdagen bij Christie's, Cornelis Schuytstraat 57 in Amsterdam: vandaag en woensdag 10-16 uur. Veiling donderdag 10.30 uur. Cat.

Donderdag komt zijn verzameling, 38 werken groot, bij Christie's in Amsterdam ter veiling. De opbrengst wordt geschat op 4,5 ton. Deels zal dat bedrag worden bereikt door de inbreng van enkele portretten van de twee vroeg gestorven schilders Dick Ket en Jan Mankes. Het laatste werk is van museale kwaliteit. Het gaat om een zelfportret van Mankes dat diverse keren is geexposeerd. Portretten waren favoriet bij Polak: ze zijn sterk aanwezig in deze collectie. "Het is moeilijk een lijn te vinden in de wijze waarop Polak verzamelde" , zegt Maarten van Nispen tot Pannerden van het veilinghuis Christie's. "Je kunt zeggen dat Polak lichte voorkeur voor een introverte schilderkunst had, veel werk doet zich enigszins gesloten voor. Hij koos vaak voor sombere, donkere kleuren, maar daar staan ook heel lichte werken tegenover. Zijn interesse voor literatuur keert terug in een aantal schrijversportretten. Zo is er een portret dat Carel Willink in 1926 van Edgar du Perron heeft gemaakt, en een portret van Martinus Nijhoff door Joop Sjollema."

Wat schilderscholen betreft, ging Polaks voorliefde uit naar de Haagse en Amsterdamse School, richtingen die tot het Hollandse impressionisme worden gerekend. Van die schilders koos hij bekende namen als H.J. Weissenbruch, Jongkind, Poggenbeek, Witsen, Jacob Maris en Verster. De kwaliteit is van een gemiddeld gehalte, de werken zijn, ook als ze van grote naam zijn, niet echte uitschieters.

Grote belangstelling had hij ook voor expressionistische schilders met een romantische inslag, zoals Jacob Smits, Herman Kruyder, Kees Maks, Constant Permeke en Leo Gestel. Een hang naar verstilling en intimiteit spreekt uit stadsgezichten van de 'zondagschilder' Sal Meijer en Harmen Meurs, sinds zijn ontdekking in de jaren '80 een veel gezochte schilder. Opvallend is dat Polak in zijn voorkeur voor Dick Ket niet naar zijn fijngeschilderde stillevens zocht, maar de expressievere en snel geschilderde zelfportretten kocht. Toch hield Polak zeker wel van het stilleven, het onderwerp komt meer dan eens in zijn verzameling voor. Een vaas met asters en een gemberpot met bloemen, beide van Floris Verster, ademen dezelfde sfeer van intimiteit en introvertie uit als de veel losser geschilderde stillevens van Herman Kruyder en Gustave de Smet.

Anders dan de schilderkunst brengt Christie's niet de boeken van Polak onder de hamer. Een veiling van zijn bibliografie wordt in het voorjaar bij Beijers in Utrecht gehouden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden