Kunsttempel voor de Friezen en Friesland

Koningin Máxima opent vanmiddag Fries Museum, nalatenschap van Abe Bonnema

LEEUWARDEN - "Als jij Máxima speelt, dan doen we even of het echt is." Directeur Saskia Bak nam dinsdag de opening van het Fries Museum vast door met een regisseur. Belangstellenden, onder wie een stel uit Zuid-Limburg, vroegen aan de deur of zij het museum al in mochten, maar dat kan pas vanmiddag als koningin Máxima het gebouw aan het Zaailand officieel heeft geopend en het museum tot acht uur in de avond gratis bekeken kan worden.

Het verhaal is overbekend. Hoe de Friese architect Abe Bonnema (1926 -2001) bij zijn dood vriend en vijand verraste met een legaat van 18 miljoen euro voor Leeuwarden. Het moest besteed worden aan een nieuw museum over Friesland en de Friezen, midden in de stad op het Zaailand. Architect Hubert-Jan Henket moest het bouwen.

Twaalf jaar duurde het voor de nieuwbouw klaar was. Ter vergelijking: het Groninger Museum en het Drents Museum, respectievelijk in 1994 en 2011 geopend, kenden beide een bouwtraject van zeven jaar. Maar Saskia Bak vindt twaalf jaar niet extreem lang. "We bouwden wel midden in een binnenstad. Er moest een parkeergarage gerenoveerd worden en woningen en winkels gebouwd. Het zijn vier of vijf bouwprojecten achter elkaar."

Het nieuwe museum kostte 37 miljoen euro. Europa en de provincie Friesland legden fors bij op het legaat. Bak meldt trots dat het budget niet werd overschreden. Dat mag zo zijn, maar wel moet het museum afscheid nemen van tien van de 35 werknemers om een sluitende exploitatie te krijgen.

Het oude onderkomen aan de Tweebaksmarkt bleef al die jaren open. "Om geen publiek te verliezen", zegt Bak. Pas het laatste jaar ging het dicht om de collectie in gereedheid te brengen voor de verhuizing. Het zilver werd gepoetst, sommige stukken werden afgestoten.

De collectie was 'aan de randen gegroeid', zegt Bak, die het vergelijkt met een ameube: "Een lichaam dat heel langzaam een beetje verandert, dat weet ik nog van biologieles. Maar in de kern was het nog steeds dezelfde collectie."

Die collectie wordt op de nieuwe locatie wel op een totaal andere manier gepresenteerd. Niet meer zilver bij zilver, textiel bij textiel en schilderkunst bij schilderkunst, maar losser. Welk verhaal willen we vertellen en welke stukken gebruiken we daarbij, is de hoofdvraag geworden. Dat is meteen al goed te zien in de presentatie Friesland in de Gouden Eeuw waar, speels en verrassend, een tentoonstelling over hedendaagse rijkdom en patserigheid aan is gekoppeld, samengesteld door polder-dandy Jort Kelder.

Tachtigduizend bezoekers per jaar, is de verwachte ondergrens, twintig- tot dertigduizend meer dan vroeger. "Maar onze ambitie is op honderdduizend uit te komen." Het museum is in de eerste plaats een kunsttempel voor Friesland en de Friezen. "Het mooie is dat de Friezen bovengemiddeld betrokken zijn bij hun omgeving, het historisch bewustzijn is groot. Men wil daar alles over de eigen geschiedenis weten." Maar de deuren staan ook wijd open voor anderen. "We gaan heel spannende dingen programmeren waarvoor je graag in de trein naar Leeuwarden stapt."

Zwaard van Grutte Pier
Naast veertien kleinere presentaties herbergt het Fries Museum vier grote tentoonstellingen. Aan de hand van honderd objecten, waar onder natuurlijk het zwaard van Grutte Pier, wordt het Ferhaal fan Fryslân verteld. Het Fries verzetsmuseum gaat over de Tweede Wereldoorlog. Tentoonstelling drie en vier lopen tot 30 augustus 2015: Horizonnen met werk van hedendaagse kunstenaars en Oud geld, over het Friese 'old boys network' in de Gouden Eeuw in combinatie met een uitstalling van hedendaagse hebbedingen, volgens polderdandy Jort Kelder. In het nieuwe museum zitten ook een filmhuis en een lunchcafé.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden