Kunstenaar samen met het publiek

Kunstenaar David Bade bouwt beelden en installaties van afgedankte materialen, het liefst met anderen. Met Haagse scholieren bouwt hij een sculptuur die ook dienst gaat doen als hangplek op het schoolplein.

’Klim er maar in’, zegt kunstenaar David Bade. Dat mag, nee dat moet zelfs bij dit kunstwerk, want het is een uitkijktoren, gemaakt van grote brokken piepschuim. Op de vloer van de zaal in het GEM, museum voor actuele kunst in Den Haag, heeft de kunstenaar rode pijlen laten aanbrengen en de tekst ’Have a seat’ om bezoekers te bewegen toch vooral het kunstwerk te beklimmen. Eenmaal boven kun je gaan zitten en uitkijken over de tentoonstellingsruimte die op het eerste gezicht wel iets weg heeft van een volgestouwd pakhuis met rotzooi. Alles bij elkaar is de eerste overzichtstentoonstelling van David Bade zo’n wonderlijke en kleurrijke explosie van humoristische en absurdistische schilderijen, sculpturen en installaties, dat die uitkijktoren inderdaad wel een goed idee is. Eventjes ook letterlijk afstand nemen om vat te krijgen op alles wat er te zien is. De kunstenaar wijst naar een afgedankte tandartsstoel, naast de uitkijktoren. Daar kunnen bezoekers plaats nemen voor een gratis consult in de ’David Bade clinic (trial by terror)’. De ’behandeling’ bestaat eruit dat de kunstenaar zijn ’patiënten’ van alles zal vragen om op basis daarvan de tekening af te maken waar ze zelf al aan zijn begonnen.

Dat is wat David Bade (Curaçao, 1970) ook het allerliefste doet: samen met het publiek kunst maken. „Ik ben geen kunstenaar die in een ivoren toren blijft zitten. Daar zit ook veel gebakken lucht bij en intellectueel geneuzel, dat alleen te begrijpen is voor een klein highbrow clubje dat elkaar likt en in stand houdt.”

Toch werd hij aanvankelijk zelf ook zo gelanceerd. Meteen na het afronden van zijn opleiding aan De Ateliers in 1993 won hij de prestigieuze Prix de Rome met zijn getekende verhalen vol karikaturale overdrijvingen. „Ik zat meteen in de mainstream kunstwereld, werd gelanceerd door mensen als Jan Hoet en Rudi Fuchs, werd gevraagd door galeries en voor biënnales.”

Maar in 1998 was er ineens het besef dat hij met zijn kunst veel meer zou kunnen betekenen voor de samenleving: „Edwin Jacobs (de huidige directeur van het Centraal Museum in Utrecht, red.) vroeg me om met 300 brugklasleerlingen van het vmbo een expositie te maken in het Museum Jan Cunen in Oss, waar hij destijds directeur was. Ik moest mijn territorium ineens delen, maar ontdekte hoeveel energie en verbeeldingskracht dat losmaakt.”

Wie Bade enthousiast ziet rond huppelen over zijn eigen expositie en met veel humor en gedrevenheid hoort praten over zijn werk, kan zich voorstellen dat er ook een goede leraar in hem schuilt. Dat klopt, zegt hij. „Ik ben een kunstenaar met een grote drive voor sociale educatie.” En het liefst werkt hij met mensen die niet gevangen zitten in allerlei conventies of hechten aan regeltjes, zoals probleemjongeren, psychiatrische patiënten en geestelijk gehandicapten. „Met kunst kun je de wereld echt een stukje beter maken, daar geloof ik heilig in.”

Ook tijdens de tentoonstelling in Den Haag wordt die sociale en maatschappelijk betrokken kant van hem zichtbaar. Vandaag begint hij met leerlingen van de Hofstede Praktijkschool te werken aan een sculptuur voor het schoolplein, die tegelijkertijd een hangplek moet zijn. Bade heeft een oude speeltuin op de kop getikt als basis voor dit werk. „Dat vinden die pubers natuurlijk kinderachtig, een speeltuin, maar dat is een mooie aanzet tot een discussie over de vraag wat zij nou een leuke plek vinden om rond te hangen, te roken en te vozen.” De kunstenaar heeft wel een idee in zijn hoofd hoe van die oude speeltuin met behulp van allerlei wegwerpmaterialen een (visueel) aantrekkelijke hangplek te maken, maar hij wil ook veel overlaten aan de scholieren zelf. „Zij krijgen dat ding op het schoolplein.”

Het publiek kan het ontstaansproces van de hangplek ook volgen in het centrum voor kunst en politiek Gemak. Er wordt een film over gemaakt die ook in het GEM te zien zal zijn. Belangstellenden mogen ook meehelpen bij de bouw van het kunstwerk. Bade nodigt iedereen uit om op 22 april om 15 uur met een schoen bevestigd aan een stuk hout naar het Gemak te komen en deze in een blok schuim te steken. Al die stokken met schoenen, van pumps tot gympies, als metafoor voor beweging, het komen en gaan van mensen, krijgen een plek in de sculptuur. Naast zijn sociale projecten blijft Bade ook aan zijn eigen oeuvre werken, waarin vergankelijke materialen als leem en stro een belangrijke rol spelen. Hergebruik is ook een aspect dat veel voorkomt in zijn werk. Bade breekt rustig een oude sculptuur af als hij de materialen nodig heeft voor een nieuw werk. In het verleden gooide hij ook wel eens werk weg. „Af en toe moest ik toch eens lekker opruimen.”

Bijna al zijn lemen sculpturen zijn verloren gegaan. Een huisgenoot haalde op de valreep zijn inmiddels beroemde beeld Pupu uit de afvalcontainer. „Achteraf ben ik daar blij mee, want het Poepertje is wel een bijzonder werk.”

In Pupu herken je het beeld De Denker van Rodin, alleen zit deze lemen figuur op een emmer. Hij vormt zich als het ware poepend. Bade: „Mijn slechte dingen poep ik elke dag uit, waardoor er weer ruimte komt voor nieuwe ideeën.” ’Catch of the day’, de vangst van de dag, is de titel van de tentoonstelling, die verwijst naar een schilderij van Bade, gebaseerd op een verhaal uit Curaçao. Vader en zoon gaan vissen en vangen de grootste vis van hun leven, maar vader sterft onderweg. Het refereert aan de levenshouding van Bade dat elke dag hem als kunstenaar wel iets oplevert, dat kan een partij bouwmaterialen zijn maar ook een inspirerend gesprek of triest voorval. Bade: „Een dag is verloren als er niets waardevols is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden