'Kunstenaar die gat in de markt zoekt, is geen kunstenaar meer'

Het is 'verontrustend' dat staatssecretaris Van der Ploeg van cultuur bij het verstrekken van subsidies rendement als uitgangspunt neemt. Dat zegt directeur Jack Verduyn Lunel van de Federatie van kunstenaarsverenigingen over de gisteren gepresenteerde cultuurnota 'Cultureel ondernemerschap'.

Wie een kunstenaar afrekent op economische resultaten, stelt onterecht de vraag van de maatschappij boven kwaliteit. ,,Niet de beurskoers maar de kunst bepaalt het succes van een culturele onderneming.''

Van der Ploeg kondigde gisteren aan te streven naar fiscale erkenning van de kunstenaar als ondernemer. Er moeten regionale informatiecentra voor cultureel ondernemerschap worden ingesteld, en kunstenaars moeten bedrijfsmatig worden bijgeschoold. Deze steunmaatregelen, bedoeld om kunstenaars zelfstandig te maken, zijn wat Verduyn Lunel betreft zeer welkom. ,,Maar de kunstenaar die zich enkel op de grillen van de massa richt, noem ik niet zelfstandig.''

,,Geen enkele theatermaker speelt graag voor lege zalen, maar als winst zijn enige drijfveer was geweest, had hij wel een ander vak gekozen. Het is goed dat een kunstenaar een groter publiek probeert te bereiken, maar zodra hij het gat in de markt zoekt, houdt hij op kunstenaar te zijn.''

In aansluiting op het economisch rendement, kwam Van der Ploeg met de gedachte om individuele subsidies, zoals werkbeurzen voor beeldend kunstenaars en vormgevers, gedeeltelijk te vervangen door projectsubsidies. Volgens directeur Ben Hurkmans van het Fonds voor de podiumkunsten wordt een projectmatige aanpak al langer gehanteerd. ,,Subsidies worden verstrekt op basis van een ingediend plan en evaluatieverslag. Niet alleen ontwikkelt de individuele kunstenaar zich erdoor, het hele vakgebied ondervindt er profijt of 'rendement' van.''

Beeldend kunstenaars moeten via stipendia kunnen vertrouwen op bepaalde basisinkomsten, vindt Christien Lindo, beleidsmedewerker van het Fonds voor beeldende kunst, vormgeving en bouwkunst. ,,De meerderheid van de kunstenaars heeft een vangnet nodig, omdat het zeer moeilijk blijkt een altijd renderende kunstpraktijk op te zetten. Als die ondersteuning verdwijnt, is het beroep van beeldend kunstenaar ten dode opgeschreven.''

Van der Ploeg hoopt dat kunstenaars met een breder publiek ook financieel beter af zijn. ,,Performance art trekt op straat een enorm publiek, maar het levert niets op. Dat automatisme gaat voor een cultureel ondernemer niet zomaar op'', zegt Lindo.

In de nota wordt vaak gesproken over de culturele industrie van Nederland. ,,Dat is een zeer gevaarlijke ontwikkeling'', zegt Verduyn Lunel. ,,Het lijkt alsof Van der Ploeg zich in de richting beweegt van het Amerikaanse amusement. Als je daar over cultuurbeleid begint, weet niemand waar je het over hebt.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden