Kunstbeurs vooral ontmoetingsplek

Kunstbeurzen als de Art Rotterdam zijn niet langer verkoopplekken voor galeriehouders

In de prachtige Cruise Terminal op de Rotterdamse Kop van Zuid is vanavond de opening van Art Rotterdam. Vier dagen lang presenteren zo’n 75 galeries uit tien landen hun kunstenaars op ’dé internationale beurs voor hedendaagse kunst in Nederland’. Fons Huyser, een van de organisatoren, zegt een beetje jaloers te zijn op de leuze van Art Basel: ’Where art lovers meet’. „Die slogan geeft precies aan wat een goede beurs is: een ontmoetingsplek voor kunstliefhebbers. Dat willen wij met Art Rotterdam ook, een platform zijn waar galeriehouders, verzamelaars, kunstenaars, curatoren, museummensen, kijkers en kopers elkaar kunnen ontmoeten om informatie uit te wisselen.”

Waren kunstbeurzen een kleine tien jaar geleden bovenal plekken waar galeriehouders louter voor de verkoop stonden, tegenwoordig is een beurs veel meer. Inderdaad zoals Huyser al constateerde: een locatie voor ontmoeting en informatieuitwisseling. Die verschuiving heeft te maken met de steeds verdergaande mondialisering van de kunstwereld. Kunstenaars, curatoren en verzamelaars verbreden hun horizon. Contacten met het buitenland zijn dus essentieel.

Daar komt nog bij dat het publiek de laatste jaren steeds moeilijker naar de galerie te krijgen is. Op een beurs staan ze allemaal bij elkaar, dat is veel gemakkelijker. En dus is een goede beurs een strategische plek om de kunstenaars die je vertegenwoordigt, te presenteren. Daar zijn Roland Janssen, galeriehouder van Galerie Willy Schoots uit Eindhoven en Juliètte Jongma galeriehouder van Galerie Juliètte Jongma uit Amsterdam, het over eens. Maar wat een wereld van verschil binnen één beurs. Alleen al in presentatie. Toont Schoots op Art Rotterdam in een forse stand (48 vierkante meter) samen met Livingstone Gallery uit Den Haag maar liefst tien kunstenaars; Jongma presenteert er op 20 vierkante meter één kunstenaar: Arjan van Helmond.

Behalve in presentatie staan deze twee galeries model voor de verschillende soorten galeries die er op Art Rotterdam te vinden zijn. Willy Schoots behoort tot de oudere galeries. Dit jaar viert de galerie het veertigjarig bestaan. Schoots staat te boek als een goede, betrouwbare Nederlandse galerie en vertegenwoordigt zo’n 25 kunstenaars, onder wie internationale grootheden als Beuys, Kounellis en Rauschenberg. Maar ook jong talent van eigen bodem, zoals Sander van Deurzen en Liesbeth Bijkerk. De galerie van Jongma daarentegen bestaat nog geen vier jaar. In die korte tijd heeft zij echter wel naam gemaakt als een jonge galerie die succesvol opereert en die voor ongeveer vijftien jonge, talentvolle kunstenaars een internationaal podium probeert te creëren.

Ondanks de grote verschillen willen beide galeriehouders graag op Art Rotterdam aanwezig zijn. Zij vinden het een goed georganiseerde, intieme en frisse beurs met het accent op jong en actueel. „Hier wordt meer ’cutting edge’ gepresenteerd”, zegt Jongma. Interessant voor de galeriehouders is dat de organisatie zo’n honderd buitenlandse verzamelaars heeft weten te strikken plus nog een vijftig curatoren uit binnen- en buitenland. Ook het uitgebreide side-programma slaat aan. „Speciale ontvangsten zoals vorig jaar op het stadhuis en in Boijmans geven ons en onze buitenlandse collega’s het gevoel dat we zeer welkom zijn. Bovendien zijn dat de momenten om elkaar te spreken. Want op de beurs zelf ga je natuurlijk niet drie wijken verderop uitgebreid met een collega staan praten. Als ik met een dik adresboek vol visitekaartjes naar huis ga, dan is de beurs geslaagd.”

Dat beaamt Janssen. Inmiddels staat hij al weer voor de negende keer op Art Rotterdam. Hij bewaart goede herinneringen aan eerdere edities. „Afgelopen jaar had Rauquel Maulwurf een solo in het Schiedams Museum. Dat werd allemaal naar aanleiding van de presentatie op Art Rotterdam 2007 afgesproken. Geen slechte oogst.”

Hoewel contacten leggen in de mondiale kunstwereld van groot belang is, moet er intussen ook gewoon verkocht worden. Want op een beurs staan brengt hoge kosten met zich mee. Aan huur is een galeriehouder alleen al 135 euro per vierkante meter kwijt. „Daarbovenop komen kosten voor transport van de kunstwerken, verzekeringen, het verzenden van uitnodigingen, overnachtingen en gewone verblijfskosten”, meldt Janssen. „Wil je break-even draaien, dan moet ik toch zo’n 35.000 euro omzetten.”

Om een goede omzet te kunnen bereiken is de presentatie cruciaal. Hoewel de inschrijving voor Art Rotterdam half oktober sluit en je een maand later zekerheid hebt over een plaats, weten Janssen en Jongma al veel eerder wat zij in Rotterdam gaan tonen. In hun planningen lopen ze minimaal een jaar vooruit. Art Rotterdam is immers niet de enige beurs. Bovendien stemmen galeriehouders de beurzen af op de openingen van hun galerietentoonstellingen.

Wat brengen de twee galeriehouders nu op Art Rotterdam? Jongma kiest voor het eerst voor een solo. Als relatief onbekende galeriehouder met nog weinig bekend jong talent koos zij tot nu toe altijd voor een presentatie met meerdere kunstenaars. „Inmiddels doe ik meer beurzen – Art Amsterdam, Fiac, Liste, Nada van Art Basel Miami Beach en dit voorjaar voor het eerst op de Armory Show in New York – waardoor ik beter kan spreiden. Omdat we van Arjan van Helmond op deze beurs ook een boek presenteren, wilde ik hem de ruimte geven voor een solo.”

Janssen kiest samen met Livingstone Gallery altijd voor een presentatie met meer kunstenaars. „Ik vertegenwoordig 25 kunstenaars en als ik hen op beurzen solo zou presenteren, (Galerie Willy Schoots staat ook op de Art Amsterdam, Art Cologne en wellicht volgend jaar op Art Basel), dan zouden ze eens in de drie jaar aan de beurt zijn: dat is te weinig. Daarnaast is het ons beleid om kunst een context te geven. Vanwege het jongere karakter van Rotterdam leggen we hier de nadruk op ons jonge talent. Maar voor een internationale context nemen we ook een enkel werk mee van bekende buitenlandse kunstenaars.”

Donderdag vanaf 13.00 uur is het aan de bezoeker. Organisatie en galeriehouders hopen dat het ’kunstvirus’ zal overslaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden