Kunst in Groningse tuinen

In Groningen kom je zowat op iedere straathoek een kwekerij, slingertuin of borgtuin tegen. Tijdens de Tuin & Kunst Tiendaagse zijn ze te bezoeken.

Dacht ik aan Groningen, dan zag ik velden voor me met aardappelen, koolzaad en graan. Meer niet. Dat wil zeggen, tot voor kort. Want nu ik de provincie heb doorkruist om te zien wat er tijdens de Tuin & Kunst Tiendaagse te beleven valt, weet ik beter. In Groningen kom je op zowat iedere straathoek een kwekerij, slinger-, klooster-, notaris- of borgtuin tegen.

Zijn die tuinen normaal gesproken al de moeite waard om er een kijkje te nemen, nu ze bol staan van de kunst zijn ze helemaal onweerstaanbaar. Er zijn tuinen waar onder de bomen en tussen de planten sculpturen of glasobjecten opduiken en waar, als je niet uitkijkt, de kunstenaar hoogstpersoonlijk komt uitleggen hoe die beelden zijn vervaardigd. Er zijn kwekerijen waar je na een rondleiding een diner krijgt opgediend met een goed glas wijn. Heb je het liever wat minder formeel, dan kun je er ook picknicken. Het spreekt vanzelf dat er in verschillende tuinen muziek wordt gemaakt - in alle toonaarden, van barok tot brassband.

Een van de hoogtepunten van de Tiendaagse is de overzichtstentoonstelling 'Passie voor bloemen - 25 jaar Janneke Brinkman'. In het koetshuis van de Fraeylemaborg in Slochteren hangt een deel van de botanische aquarellen die zij de afgelopen 25 jaar heeft geschilderd, in de borg zelf zijn de tafels feestelijk gedekt met door haar beschilderde serviezen.

Dit is trouwens niet het enige wat de borg te bieden heeft, want achter het witte kasteeltje met de brede slotgracht ligt een langgerekte parktuin. Het is een landschapstuin zoals een landschapstuin hoort te zijn, met kronkelende zandpaden, vijvers, bruggetjes, een boomgaard, een eiland met een hondenkerkhof en zelfs een berg, ooit opgeworpen om bezoekers het idee te geven dat ze op vakantie waren in Zwitserland. Op het voorterrein van de borg wordt - alleen vandaag - een kunstmarkt gehouden waar meer dan zestig beeldend kunstenaars hun nieuwste werk laten zien.

Zeker ook een bezoek waard is De Weem in Westeremden, het museum en tevens woonhuis van Henk Helmantel. De toegangsweg is een belevenis: via een smal beschaduwd pad kom je bij een bruggetje en vanaf dat moment is het alsof je vanuit de 21ste eeuw regelrecht de Middeleeuwen instapt. Eeuwenoude bomen omringen een indrukwekkende pastorieboerderij, een man met een grijze baard staat de stoep te vegen en stelt zich voor als de tuinman. Gedienstig als een middeleeuwse tuinman behoort te zijn wijst hij de weg naar het museum, waar zeventig schilderijen hangen.

Wie de schilder van stillevens en kerkinterieurs wel eens van dichtbij wil zien, kan zich opgeven voor een rondleiding en krijgt dan van de tuinman, alias Henk Helmantel, van alles te horen over zijn realistische schildertechniek en de onderwerpen op zijn schilderijen. De kans is groot dat hij ook vertelt hoe hij de pastorieboerderij van de grond af heeft herbouwd, een onderneming waaraan hij in 1974 begon en die dertig jaar later werd afgerond. Bent u meer (of ook) geïnteresseerd in de tuin, dan moet u bij zoon en tuinontwerper Jasper Helmantel zijn. Maandag geeft hij een rondleiding in de door hem ontworpen tuin en vertelt hoe die is ontstaan.

De Heemtuin in Muntendam staat de komende tien dagen in het teken van de Russische schrijver Anton Tsjechov. Morgenmiddag worden, tijdens een theeceremonie gedichten voorgedragen van grote Russische schrijvers als Joseph Brodsky en Marina Tsvetajeva. Die avond geeft de talentenklas van theaterschool Oost-Groningen een openluchtvoorstelling, die eveneens is geïnspireerd op Tsjechov. Later in de week worden tijdens een Russisch diner verhalen verteld, afgewisseld met muziek.

Na de rondleidingen, lezingen, exposities, theatervoorstellingen en muziekuitvoeringen kunt u ook uw eigen creativiteit testen, bij een van de workshops. In klooster Ter Apel kunt u middeleeuws boekbinden, wol verven en vilt maken. Elders zijn lessen te volgen in schilderen, beeldhouwen, glasmozaïek, koken en bloemschikken.

Dit is nog maar het topje van de ijsberg: Groningen is de komende tien dagen letterlijk bezaaid met tuin en kunst. In totaal zijn er bijna vijftig locaties met activiteiten en dertig open tuinen. Een mooie manier om een deel ervan te bezoeken is om de uitgezette fietsroutes te volgen, en er zijn ook kant en klare arrangementen. Zelfs trekschuiten en rondvaartboten worden ingezet om de bezoekers rond te leiden langs de tuinen. Die trouwens ook na de tiendaagse te bezoeken zijn. Maar dan zonder kunst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden