kunst / In de zomer even geen pluche

Het zomerfestivalseizoen breekt weer los, te beginnen met het Festival aan de Werf in Utrecht. De combinatie ludiek vermaak en verrassend theater trekt steeds meer publiek.

Een ensemble van vier identiek uitziende danseressen in simpele zwarte jurkjes voert een volledig synchrone choreografie uit. Ze hangen als mechanisch gestuurde marionetten in een grote installatie en dansen een solo, duet, trio en pas de quatre met de abstracte titel ’I/II/III/IIII’. Op de website van het Festival a/d Werf, dat van 22 t/m 31 mei in Utrecht speelt, is als smaakmaker alvast een filmpje te zien van de openingsvoorstelling van de Vlaamse performancekunstenaar Kris Verdonck.

Meer dan vijftig voorstellingen zijn er de komende dagen te zien en de gehele stad is het podium. Zo speelt Olivier Darné’s ’Zoete Inval’ rond bijenkorven vol honing in de wijken van de stad, terwijl de toeschouwers in ’Blind’ zich voor één avond in de donkere wereld der blinden begeven. In ’Niemandsland’ van Dries Verhoeven loopt het publiek een route vol vervreemdende ervaringen door de stad en de cabareteske voorstelling ’Secretaresse’ van de Zus van Roos speelt zelfs tussen de kledingrekken van De Bijenkorf.

De zomerfestivals gaan weer van start, met theater, dans, mime, muziek, opera, kleinkunst of beeldende kunst op locatie. In tenten, schuren, duinen, parken, leegstaande fabrieken of op de daken van de stad. Vanaf het Festival a/d Werf in mei tot Zeeland Nazomer in september vormt het zomercircuit het steeds drukker bezochte vierde kwartaal van het theaterseizoen.

De combinatie tussen ludiek vermaak en verrassende vormen van theater is de trekpleister voor een groeiend publiek van jong en oud. Ook mensen die bij wijze van spreken nog nooit een theatergebouw van binnen hebben gezien, voelen zich hier thuis. De programmering, die varieert van een ludieke act van een paar minuten tot een stevige voorstelling, biedt dan ook voor elk wat wils. Mobiele eethuisjes met tortilla’s, sushi of tapas of een spiegeltent met dansvloer en swingende muziek zijn op veel van deze festivals te vinden. Dat maakt het reizende theatercircus De Parade ook tot een druk bezocht uitgaanscentrum in de open lucht. Een bezoek aan Oerol is tevens een vakantie met de overvolle boot naar Terschelling en wie Karavaan bezoekt, volgt tegelijkertijd een toeristische route door de kop van Noord-Holland.

Steeds meer theatermakers laten in de zomer de muren van de schouwburg ver achter zich en zoeken inspiratie op locaties rond een festivalterrein. Theater in een theatergebouw is eigenlijk maar één van de opties. Daarbuiten zijn heel andere artistieke wegen te bewandelen en het publiek wandelt mee.

Het zomertheater schudt de verhouding tussen theater en toeschouwers flink door elkaar. „Veel kunstenaars bij ons houden zich bezig met een andere rol voor het publiek, zegt artistiek leidster van Festival a/d Werf Yvonne Franquinet. „Het zomercircuit is gestart om met het theater uit het zalencircuit te breken en vervolgens is de locatie ook gaan fungeren als inspiratiebron.” Een gezelschap als Dogtroep heeft daar een belangrijke rol in gespeeld. Maar er is een verder gaande ontwikkeling bezig, denkt zij, waarin het publiek een steeds grotere rol krijgt. „Niet allemaal op de tribune zitten om een spannende voorstelling te ondergaan, maar een actievere rol. Zonder dat je op het podium wordt gesleurd, want dat willen mensen nu ook weer niet.”

In ’Blind!’ bijvoorbeeld, is bij gebrek aan licht niets te zien en moet het publiek andere zintuigen inschakelen. Tijdens een driegangen diner met muziek in het donker draait het om horen, proeven, ruiken en voelen. Als je goed bent voorbereid en ’geen last hebt van hartkwalen of claustrofobie’, is ’Blind!’een onvergetelijke ervaring, beloven de makers.

Het publiek van een andere interactieve voorstelling, ’Communication Breakdown’, ziet en hoort op diverse locaties in Utrecht een serie filmpjes, theaterscènes en geluidsfragmenten aan de hand waarvan zij een liefdesverhaal moeten ontrafelen.

Het festival Oerol spreekt over ’ervaringstheater’ en zet het publiek flink in beweging. „Indien u naar ’Walking’ komt, dient u erop voorbereid te zijn dat u in stilte een vertraagde wandeling gaat maken die vier uur duurt, met halverwege een rustpauze”, zo vermeldt de informatie bij deze voorstelling die op Oerol in première gaat.

’Walking’, van Boukje Schweigman en Robert Wilson, neemt de wandelaars mee op een zinnenprikkelende reis langs installaties en live kunst in het landschap. „Ik maak ruimtelijk theater en vind het heel lastig dat je als theatermaker vooral te maken hebt met zalen in een vaste opstelling”, vertelt Boukje Schweigman. „Het fijne van locatietheater is dat je zelf kunt kiezen hoe je het publiek wilt neerzetten. Ik houd ervan als toeschouwers onderdeel uitmaken van de voorstelling en zich in het decor bevinden.”

’t Woud Ensemble, speelt repertoiretoneel op locatie, zoals Brechts ’Burgermansbruiloft’ in een voetbalkantine met het publiek als de bruiloftsgasten. Op zowel Oerol, Over het IJ festival als reizend festival Karavaan brengen ze deze zomer Shakespeare’s ’Maat voor Maat’ in de open lucht, met een link naar het leven van nu. De voorstelling over macht en onmacht legt de vinger op het overheidsbeleid, dat het dagelijks bestaan met steeds meer regels aan banden lijkt te leggen. „Door klassieke toneelteksten op locatie te spelen, willen we mensen verleiden om naar het theater te gaan”, vertellen Jos van Hulst en Margien Doesen. „Maar het is niet de bedoeling dat ze alleen maar zitten en kijken, de toeschouwers moeten zonder er erg in te hebben midden in de voorstelling belanden.”

Het publiek is al net zo enthousiast als de theatermakers, zo blijkt uit de cijfers. Zo trekken Festival a/d Werf of Karavaan jaarlijks rond de 40.000 bezoekers, terwijl voor Oerol en Theaterfestival Boulevard bijna 125.000 bezoekers naar Terschelling of Den Bosch komen. Deze zomer zal dit niet minder zijn, want zomertheater is hot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden