kunst / Een Frans gevoel voor traditie

De nieuwe film van François Ozon is in het Engels: „Bij Fransen gaat het om de stijl, bij Engelsen om het goede verhaal."

Filmregisseur François Ozon – vriendelijk, energiek – gedraagt zich niet als een ster, maar hij heeft het wel net zo druk. Vijftien minuten krijgt de journaliste om in een hotelkamer in het Brusselse Hotel Amigo vragen op hem af te vuren over zijn nieuwste film ’Angel’.

Toch geen gemakkelijke film: ’Angel’. Iedere nieuwe ’Ozon’ komt weer uit een heel andere hoek dan de vorige, en dit kostuumdrama is speciaal vreemd. ’Verrie twisted’, zoals de regisseur zegt in zijn Engels met Frans tintje. Hij klinkt zoals zijn film bedoeld lijkt.

’Angel’ – een recensie staat op pagina 16 – is een barok, kitscherig kostuumdrama in de stijl van de jaren 40/50, een kruising tussen ’Sissi’ en ’Gone With The Wind’, inclusief nepsneeuw, felle rode baljurk, een landhuis genaamd ’Paradise House’, en een fatale liefde van een verwende maar ook vechtlustige jonge negentiende-eeuwse Engelse pulpschrijfster voor een miskende kunstschilder.

De hysterische heldin heet Angel Deverell en is geen creatie van Ozon zelf maar van Elizabeth Taylor. Dat is niet de actrice, maar een Engelse schrijfster die met haar romans wel furore maakte in Frankrijk maar hier in Nederland onbekend bleef.

Zes jaar terug las Ozon haar roman ’Angel’ (1957) over de opkomst en ondergang van Angel Deverell. Taylor modelleerde Angel op haar beurt naar de echte Marie Corelli, een voorgangster van Barbara Cartland en ooit de favoriete schrijfster van koningin Victoria.

Nieuwkomer Romola Garai maakt een excessieve Scarlett O’Hara van Angel, inclusief schitterogen maar zonder pruillip. Ze is egocentrisch, manipulatief maar ook naïef. Haar gang van armoede naar commercieel succes en daarna weer vergetelheid laat je niet onberoerd, maar knagen blijft het wel. Moeten we van deze heldin houden of juist niet? Wat is dit? Serieus? Camp? Een cinefiel experiment?

Ozon: „Ik wilde de filmconventies van de jaren veertig en vijftig gebruiken om te zien of ze nog steeds werken voor een modern publiek. Ik hield altijd erg van die films; juist ook van het artificiële ervan. Maar die conventies zorgen nu automatisch ook voor distantie en ironie. Ik vind het belangrijk dat je bij een film kunt blijven nadenken, dat je niet helemaal in de film opgaat, dat maakt een film interessanter. Dat je met je zelf in beraad blijft: waar ben ik? Wat doe ik? Ik zocht de esthetische afstand die je ook in het theater hebt.”

„Overigens is mijn film toch veel milder voor Angel dan de roman was, die is veel wreder. Het boek draait om het groteske; het is van begin tot het einde ironisch. Dat is mijn film niet. In mijn film zijn er genoeg momenten waarin je geraakt bent door haar lot. Bij de zwangerschap die fout gaat; als de liefde over is. Je gaat haar met nieuwe ogen bekijken. Dat vind ik mooi als je zo’n reis met een personage aflegt. Zelf hou ik erg van haar, juist als ze zich monsterlijk gedraagt. Maar Angel is wel een heel extravagant personage. Ze is een actrice, een theatrale fantaste die haar eigen werkelijkheid creëert. Ze acteert haar leven, haar liefde, haar ’Venetië’. Die neiging tot fabuleren maakte dit verhaal ook heel geschikt om die ouderwetse filmmiddelen opnieuw in te zetten: de achtergrondprojecties, de gekunstelde decors, de felle kleuren.”

In ’Swimming Pool’ gaf Charlotte Rampling een paar jaar terug al superieur gestalte aan een Engelse detectiveschrijfster. Nu modelleert Ozon zijn nieuwste heldin naar een voorgangster van Barbara Cartland. De film is in het Engels. Heeft de Franse regisseur een voorkeur voor de Engelse traditie?

Ozon: „De film moest vanzelfsprekend in het Engels omdat dit zo’n typisch Engels verhaal een fenomeen is. In Frankrijk kennen we geen traditie van verhalenvertelsters zoals in Engeland. Bij schrijfsters als Duras en Sarraute gaat het om gevoelens, om de stijl. In Engeland gaat het om het goede verhaal, en daar zocht ik naar. Het is me trouwens ook zeer goed bevallen om alleen met Engelsen te werken. De Engelse acteurs zijn veel professioneler dan de Franse, ze zijn geoefend in het theater, veel degelijker. De Fransen werken meer instinctief.”

Zowel Marie Corelli als Elizabeth Taylor zijn al lang vergeten schrijfsters, heeft Ozon nooit een Austen- of Brontë-kostuumdrama overwogen. Waarom nam hij juist dit boek zo serieus?

Ozon: „Het is erg van belang dat Angel een slechte schrijfster is en geen goede. Een slechte schrijfster is veel interessanter dan een genie. In ’Swimming Pool’ ging het ook om een detectiveschrijfster, in ’Le Temps Qui Reste’ om een reclamefotograaf. Het gaat me bij die kunstenaars niet om het werk zelf, maar om het verlangen, om de ambitie, de energie, de wil om te werken. Dat vind ik opwindend. Kijk hoe Angel tegen het slot bijna in trance is als ze aan haar boek werkt. Die energie wil ik laten zien. Maar Angel is ook pragmatisch; haar kunst dient haar leven. Voor mijzelf en mijn films denk ik ook niet na over de eeuwigheid; dat zou me alleen maar verlammen. Succes is ook een kwestie van toeval, geluk, tijdsgeest. Zie het contrast tussen de miskende Esmé, de minnaar, de ’Van Gogh’, en Angel.”

„Een slechte schrijfster is trouwens ook gemakkelijker filmmateriaal: je hebt niet het probleem wat je met het werk aan moet. Je hoeft niet opnieuw vorm te geven aan iets geniaals.”

Dat Angels minnaar Esmé erg op de jonge Christopher Plummer lijkt is toeval. ’The Sound Of Music’ is aan Ozon („welke film bedoel je?”) voorbij gegaan. ’Far From Heaven’, de remake van Todd Haynes van ’All That Heaven Allows’, het beroemde Hollywoodmelodrama van Douglas Sirk, kent Ozon wel. Maar hij vond het niks.

Ozon: „De film van Haynes is een kopie, geen modernisering. Haynes had geen moderne kijk op het melodrama van Douglas Sirk. Sirks melodrama was in politiek opzicht veel sterker. ’Far From Heaven’ was me niet duister genoeg, te mooi, geen seks, hyperromantisch. Mijn doel met ’Angel’ was een ouderwets kostuumdrama maar dan zo gemoderniseerd dat het de toeschouwer van nu toch boeit.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden