Kunnen we opgelucht ademhalen nu er betonblokken worden geplaatst?

Beveiliging rondom de Nationale Dodenherdenking bij het Nationale Monument op de Dam. Beeld ANP

Experts zijn het erover eens dat het plaatsen van betonblokken een aanslag in Nederland niet gaat voorkomen. Toch zet de gemeente Rotterdam obstakels neer op verschillende plekken in het centrum. 

Ook Amsterdam kondigde vorige week een onderzoek aan naar de bescherming van 'drukke plekken met grote symbolische waarde' tegen aanslagen met voertuigen. Moeten burgers eigenlijk blij zijn met dergelijke maatregelen?

De Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan steekt het in zijn brief aan de gemeenteraad niet onder stoelen of banken. Dat hij de mogelijkheid van wegversperringen laat onderzoeken, is het gevolg van de maatschappelijke onrust die is ontstaan door recente aanslagen in andere Europese landen. Terwijl hij benadrukt dat de extra maatregelen een aanslag nooit zullen uitsluiten, luistert hij naar de zorgen van Amsterdammers en ondernemers.

Een betonblok als schijnmaatregel zodat de burger met een gerust hart zijn boodschappen kan doen, zo lijkt. Maar is dat cynisme terecht? Nederlanders zijn er door de aanslagen in omringende landen van doordrongen dat de kans dat terroristen hier toeslaan aanzienlijk is. 

Gewenning

Dat is ook de reden dat de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) tegenwoordig actief communiceert over wat te doen na een aanslag (zo snel mogelijk wegwezen en als dat niet mogelijk is op de grond gaan liggen). Een aantal jaar geleden werd dat niet gedaan omdat het idee was dat je met dergelijke tips mensen alleen maar bang maakt, aldus een woordvoerder van de NCTV.

Het gaat dus om een zekere gewenning aan een constante dreiging. En daar hoort ook een gewenning aan (zichtbare) maatregelen bij. Door de meest recente gebeurtenissen in Barcelona is dat besef misschien nog wel groter dan ooit. De vrachtwagen in Nice reed op mensen in die naar het vuurwerk kwamen kijken, in Berlijn was het de kerstmarkt, ook een evenement. Maar juist in Barcelona sloeg de terreur toe op een willekeurige middag op straat.

Als burgemeester moet je daar iets mee. Of zoals Ahmed Aboutaleb van Rotterdam het verwoordt: niets doen is geen optie. Stel dat terroristen toeslaan op de plekken die hij had kunnen beschermen met obstakels, dan zullen de vragen komen waarom de gemeente niets heeft gedaan om dat te voorkomen.

Averechts effect

Dat neemt niet weg dat je er wel degelijk rekening mee moet houden dat antiterreurmaatregelen ook een averechts effect kunnen hebben op burgers. Terwijl de één zich veiliger gaat voelen als het winkelgebied beschermd wordt door betonblokken, zullen de objecten op de ander juist het onveiligheidsgevoel vergroten. Alsof we ons nu echt schrap zetten voor een aanslag. 

Leg je dat de NCTV voor, dan is de reactie: de kans dat terroristen toeslaan, is ook reëel. Daar worden al jaren zichtbare en onzichtbare maatregelen tegen genomen. 

Bij die maatregelen is vooral maatvoering het toverwoord, stelt Marnix Eysink Smeets, lector publiek vertrouwen in veiligheid aan Hogeschool Inholland. Dus niet de hele stad volzetten met betonblokken, maar het beperken tot plekken waar mensen denken dat áls terroristen toeslaan, de kans groot is dat het daar is. De smalle, bomvolle Kalverstraat in Amsterdam, bijvoorbeeld. Of de Witte de Withstraat in Rotterdam, waar het op uitgangsavonden volstaat met mensen.

Doseer je die maatregelen niet goed, dan gaan mensen zich afvragen waarom er ergens wegversperringen staan of zwaarbewapende militairen rondlopen. Dat vergroot het onveiligheidsgevoel, aldus Eysink Smeets. Zet je betonblokken neer op plekken waar het logisch lijkt, dan zal je niemand horen piepen. 

Lees ook: Rotterdam plaatst obstakels in drukke uitgaansstraten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden