Kunnen migratieregels de economie remmen?

null Beeld

Een streng immigratiebeleid zoals VVD en PVV willen is slecht voor de economie, stellen hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingsbeleid aan de Erasmus Universiteit Henk Volberda en buitenlandspecialist van Instituut Clingendael Rob de Wijk. Om die reden is Denemarken dit jaar gedaald van positie vijf naar negen op de wereldranglijst van concurrentiekracht. Datzelfde zal Nederland overkomen als er een rechts kabinet komt, vrezen ze.

Marco Visser

Kan een hard immigratiebeleid de oorzaak zijn van een dalende economische krachtpositie van een land?

In de toptien van de ranglijst scoren Zwitserland (1), Singapore (3), de VS (4), Japan (6) en Canada (10) ook hoog, terwijl zij toch geen soepel immigratiebeleid voeren.

Volberda: ,,Zwitserland scoort goed op braindrain. Braindrain geeft aan in hoeverre een land wordt gezien als aantrekkelijk voor hoog opgeleide kenniswerkers. Hoe aantrekkelijker een land voor hen is, des te groter is de concurrentiekracht. Internationaal gaan jonge talenten graag naar Zwitserland om er te werken en ze blijven daar ook hangen. Als je dat vergelijkt met Deense bedrijven zie je dat zij steeds meer moeite hebben om aan kenniswerkers te komen. Dat kan je koppelen aan hun immigratiebeleid omdat het voor kenniswerkers lastig is om de papieren op orde te krijgen. Dat duurt erg lang. Zwitserland, maar ook de VS en Canada hebben ook een tolerant migratiebeleid voor kenniswerkers.”

De Wijk: ,,Een weinig soepel immigratiebeleid is nog tot daar aan toe. Het draait allemaal om de beeldvorming van een ronduit immigranten-vijandelijk land. Dat beeld heeft Denemarken eerder opgeroepen en nu is Nederland daarmee bezig.”

Maar Zwitserland kende het minarettenverbod.

Volberda: ,,Inderdaad, maar de ranking is een combinatie van factoren. Zwitserland scoort erg hoog op innovatie. Dat telt zwaar mee. Zwitserland kan daardoor op andere punten weer iets laten liggen.”

Denemarken scoort hoog op belastingdruk. Is dat geen reden voor de braindrain en dalende positie?

Volberda: ,,Wij hebben onderzoek gedaan naar de toegevoegde waarde van Nederland voor hoofdkantoren. Twee dingen kwamen naar voren: tax en talent. Met een hoog belastingtarief trekken kenniswerkers wel weg, dat is waar. Maar er is de laatste tijd geen verandering opgetreden in het Deense belastingsysteem. Het is dus geen verklaring waarom Denemarken van vijf naar negen is gezakt.”

De Wijk: ,,Nee, buitenlandse kenniswerkers binnen de EU betalen een vast percentage van 25 tot 30 procent aan belasting (ongeacht hun bruto inkomen). Waar het om draait is dat kenniswerkers geen zin hebben in een land dat slecht bekend staat, waar een negatief sentiment ten opzichte van buitenlanders bestaat, ook al zijn ze formeel welkom en zijn er belastingvoordelen.”

Uit het onderzoek blijkt ook dat Denemarken slecht scoort op de toegang tot financiering van innovatie en ondernemerschap. Banken zijn voorzichtig geworden met geld uitlenen. Innoverende initiatieven hebben fondsen nodig, maar die zijn bij de Deense banken moeilijk los te krijgen.

Volberda: ,,Die slechte score op de toegankelijkheid van financiën, geldt niet voor Denemarken alleen. Veel landen hebben daarmee te maken, dus dat verklaart de daling niet.”

De Wijk: ,,Dat is speculatie waarvoor geen bewijs is te leveren.”

Denemarken heeft net als Canada en de VS een ‘green card systeem‘ ( een verblijfsvergunning die je verdient op basis van je opleiding en vaardigheden) om kennismigranten binnen te halen. Daarnaast kent het land een zogeheten positieflijst met banen waarvoor in Denemarken moeilijk personeel is te vinden. Zo hard is dat toelatingsbeleid dus niet.

Volberda: ,,Het migratiebeleid is wel behoorlijk aangescherpt, ook voor kenniswerkers. Daarnaast moet je niet vergeten dat ook niet-kennismigranten een bijdrage leveren aan de economie. De Verenigde Staten zijn hier een goed voorbeeld van. Als Nederland echt de omslag wil maken naar een kenniseconomie, heb je ook in het lagere segment mensen nodig. Daarnaast hebben buitenlandse migranten over het algemeen een vrij grote drive en brengen zij goede eigenschappen als ondernemerschap met zich mee.”

,,En denk aan al die IT-specialisten uit India en Turkije. Wie het voor moslims moeilijk maakt om binnen te komen, sluit een belangrijke groep kenniswerkers uit. Dat zal via de tamtam zeker effecten hebben.”

De Wijk: ,,Op zich is dat juist, maar uit eigen ervaring weet ik dat kenniswerkers naar het algehele sentiment kijken. Zij kijken hoe het er hier aan toe gaat en laten dat zwaar meewegen bij hun vestigingsplaats.”

Het Nederlandse ministerie van Economische Zaken liet dit jaar een onderzoek uitvoeren naar de motieven van kenniswerkers. De uitkomst was dat de rol van het toelatingsbeleid beperkt is en dat loon en carrière centraal stonden. Denemarken kent onder meer een relatief laag nettosalaris (buitenlandse kenniswerkers uitgezonderd) en ongunstige belastingregels voor bedrijven; twee factoren die loon en carrière negatief beïnvloeden.

Volberda: ,,Dat onderzoek ging niet over de lange termijn. Er werd aan mensen gevraagd wat zij belangrijk vinden. Maar zij zullen echt niet zeggen wat ze hier niet goed vinden. Dat krijg je niet uit zo’n interview. In de index staat ook niet letterlijk dat streng migratiebeleid leidt tot minder concurrentievermogen. Wat wij doen is meten en proberen de cijfers te interpreten. Als ik die cijfers bestudeer, vind ik het opvallend dat Denemarken duidelijk slechter scoort op braindrain.”

(Jorgen Caris) Beeld
(Jorgen Caris)
null Beeld
null Beeld
null Beeld
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden