Kunnen de Republikeinen Obama nog wel stoppen?

null Beeld epa
Beeld epa

Het moet het grootste bestuurlijke immigratiebesluit uit de Amerikaanse geschiedenis worden. Republikeinen gruwen ervan. Kunnen zij het plan waarmee president Obama illegale migranten een legale toekomst wil geven nog tegenhouden?

Het is geen generaal pardon, maar voor de betrokkenen zal het wel een beetje zo voelen. Van de 11 miljoen illegale immigranten die het land telt, krijgen er vier tot vijf miljoen de kans om legaal te worden. Het grootste deel bestaat uit ouders van legale kinderen. Zij hoeven niet in ieder geval de komende drie jaar niet te vrezen dat ze terug moeten naar hun land van herkomst, legde Obama donderdagnacht uit tijdens een televisie-toespraak.

De maatregel heeft grote gevolgen voor hun maatschappelijke positie. Dankzij hun nieuwe Social Security-kaart (een soort Amerikaans BSN) hoeven ze niet meer zwart te werken. Goed nieuws voor hen, maar ook voor werkgevers en overheden. Die zagen de afgelopen decennia hoe de miljoenen immigranten uit Zuid-Amerika en elders een soort schaduwmaatschappij gingen vormen.

De immigranten mochten eigenlijk niet in het land zijn, ook al woonden de meesten er al jaren en hadden ze in de Verenigde Staten een bestaan opgebouwd. Afgezien van officiële papieren en de bijbehorende rechten waren ze volwaardige inwoners - ze betaalden zelfs belasting. "Jullie kunnen uit de schaduw stappen", deelde de president hen mee.

Verder is Obama van plan om dreiging uit de lucht te halen. Zo hoeven illegalen minder bang te zijn dat hun illegaliteit tegen hen wordt gebruikt als ze op de snelweg geflitst worden of een ander klein vergrijp begaan. Criminelen en 'buitenlanders die een bedreiging van de veiligheid' vormen, lopen wel meer kans om uitgezet te worden. Grenscontroles worden scherper.

Geen wet, maar een presidentieel decreet
Althans: als Obama de ruimte krijgt om zijn plan uit te voeren. De kans daarop is groot, voorspelt hij. Het grootste deel van de beleidshervormingen moet niet gebeuren met een wetsvoorstel, maar op gezag van een presidentieel 'uitvoerend decreet'. Daarin draagt Obama de Dienst Burgerschap en Immigratie op het nieuwe beleid uit te voeren. De dienst is budgettair niet afhankelijk van het Congres en dus kan het Congres de maatregel niet tegenhouden. Belangrijk, want de senaat mag dan in Democratische handen zijn, het Huis van Afgevaardigden kent een Republikeinse meerderheid.

"De stappen die ik neem zijn niet alleen wettig, ze verschillen ook niet van de stappen die iedere Republikeinse en Democratische president de afgelopen halve eeuw heeft genomen", meent Obama. "Tegen de Congresleden die twijfelen aan mijn autoriteit als het gaat om het verbeteren van ons immigratiesysteem heb ik één ding te zeggen: neem maar een wet aan." Daarmee verwijst hij naar de pogingen die het Congres de afgelopen jaren deed om de immigratiewetten te hervormen. Daar kwam weinig van terecht.

Republikein kan wel iéts doen
Of de politieke praktijk net zo eenvoudig is als de theorie moet nog blijken. Republikeinse Congresleden kunnen namelijk wel druk uitoefenen door een wet op te stellen die de geldkraan richting het veiligheidsministerie, het Department of Homeland Security, dichtdraait. Ook kunnen ze aansturen op een nieuwe 'shutdown' van de overheid, tegenstemmen als Obama nieuwe functionarissen aanstelt of werk maken van hun poging om Obama als president af te zetten. Het zijn strategieën met een hoog pestgehalte, maar de Republikeinen hebben weinig keuze.

Verder kunnen ze Obama's aanpak tegen hem gebruiken. De president, zo klinkt het vanuit Republikeinse hoek, wordt almaar autoritairder. Heeft hij nog wel respect voor de democratie en de stem van het volk?

Obama staat er in de peilingen al niet zo best voor. Dat is voor hem geen probleem, want hij is na deze termijn niet meer verkiesbaar. Maar zijn partij verliest de peilingen niet uit het oog. Aan de andere kant: met deze maatregelen maakt hij goede sier bij hispanics, een van de electorale groepen die de Democraten in 2016 aan een nieuwe overwinning kunnen helpen.

Als hij deze besluiten zonder te veel kleerscheuren doorvoert, gaat de eindscore van zijn presidentsschap omhoog. Obama is dan niet alleen de president die de verplichte zorgverzekering invoerde, maar ook de president die eindelijk de patstelling van de illegale immigratie doorbrak.

null Beeld ap
Beeld ap
null Beeld getty
Beeld getty
null Beeld afp
Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden