Kunduz-akkoord zet PvdA voorlopig buitenspel

Beeld ANP

Het bezuinigingsakkoord heeft een diepe kloof geslagen in de verhoudingen tussen de oppositiepartijen PvdA enerzijds en D66, GroenLinks en ChristenUnie anderzijds. Binnen de PvdA-gelederen klonken gisteren stemmen dat de fractie door D66 strategisch buiten de gelegenheidscoalitie is gehouden.

"Ze stuurden alleen Jolande Sap op ons af. Zij kon de klus klaren. Alexander Pechtold belde niet, zagen we niet, alleen samen met anderen, individueel niet", was in de PvdA-burelen het bittere verwijt. "We werden bewust buitengesloten. We kregen de stukken niet."

Maar bij CDA en D66 werd geklaagd dat Samsom zelf nauwelijks bereikbaar was, bijvoorbeeld omdat hij 'de voorkeur gaf aan tv-programma 'De Wereld Draait Door''. Hij reageerde ook niet op telefoontjes van CDA-fractievoorzitter Haersma Buma. Dat wordt weer ontkend door woordvoerders van de PvdA.

Bitterheid ook bij Jolande Sap over de houding van de PvdA. Dagenlang had ze er bij Diederik Samsom op aangedrongen om in de gelegenheidscoalitie in te stappen. "Hij bleef maar zeggen wat hij niet wilde en niet wat hij wel wilde. Hij bleef zich maar fixeren op die drie procent die hij niet wilde. Op een gegeven moment houdt het dan een keer op", verklaarde Sap vlak na het sluiten van het principe-akkoord. Eerder, woensdagavond laat, zei Sap berustend: "Ik ben de enige van links die bereid is zijn nek uit te steken."

Het resultaat is dat de PvdA richting de SP is opgeschoven en dat ChristenUnie, D66 en GroenLinks plotsklaps van oppositiepartijen een soort coalitiepartijen zijn geworden als het gaat om de financiën. Bij D66, GroenLinks en ChristenUnie benadrukken ze vooral dat zij vanuit de oppositie verantwoordelijkheid hebben genomen voor een pakket pijnlijke maar noodzakelijke bezuinigingen en de PvdA niet. "De PvdA staat met lege handen", meent Sap zelf.

CU, GroenLinks en D66 speculeerden er gisteren op dat de PvdA vanwege de concurrentie met de SP niet durfde. "Wij wensen Jolande Sap veel succes met het uitleggen aan de achterban", meent de woordvoerder van Samsom op zijn beurt. Die achterban en het brede linkse electoraat wordt de vechtvijver van SP, PVV en PvdA, en natuurlijk ook GroenLinks, als binnenkort de verkiezingsstrijd begint. De verwachting is dat de PvdA onder leiding van de assertieve Samsom er dan hard kan ingaan. Hij is niet gebonden aan een akkoord met potentiële, serieuze tegenstanders als de VVD en het CDA.

Voor de PvdA werd het de afgelopen dagen duidelijk dat er programmatisch geen akkoord kon komen. Grootste struikelblokken waren de drie procent begrotingstekort (een harde eis van de VVD), het zwaar bevochten pensioenakkoord met de vakbeweging en de nullijn voor ambtenaren. De Kunduz-coalitie gooit het pensioenakkoord overboord en vervroegd de invoering van de verhoging van de AOW-leeftijd. Daar kon de PvdA niet mee leven.

Bovendien wilde de PvdA dat brandweerlieden, politieagenten en docenten, de zogeheten lagere en midden-inkomensgroepen, tenminste nog de inflatie gecorrigeerd konden krijgen in hun lonen. In het bezuinigingspakket staan ze op nul. "De lage en middeninkomens komen er slecht vanaf. De pijn wordt niet eerlijk verdeeld", meende PvdA-leider Samsom gisteren.

De druiven zijn extra zuur voor de PvdA, omdat de eigen plannen er in de berekeningen van het Centraal Planbureau helemaal niet zo slecht van af komen. "Wij hadden gerekend op een bezuiniging van acht miljard in 2013. Het is negen miljard volgens het CPB. Dat betekent een tekort in 2013 van 3,2 procent, vlak boven de norm. Dat hadden we kunnen oplossen", meent financieel woordvoerder Ronald Plasterk.

Ondanks het Kunduz-akkoord hield Sap de deur open naar de PvdA. "Mijn streven is altijd geweest een zo progressief mogelijke coalitie. Daarom is het jammer dat de PvdA nu niet mee wilde doen, maar dat sluit niet uit dat erna de verkiezingen een nieuwe situatie kan ontstaan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden