Kulturhus vergroot leefbaarheid in dorp en stadswijk

Overijssel krijgt zestien Kulturhusen: gebouwen waarin allerlei voorzieningen zijn gebundeld naar Scandinavisch en Engels model. De provincie wil hiermee de leefbaarheid en 'sociale kwaliteit' in dorpen en wijken vergroten.

ZWARTSLUIS - Nog niet helemaal wakker en nog maar half aangekleed, stapt een groepje peuters langs de boekenkasten van de openbare bibliotheek. Het is de vaste route van de slaapkamer naar de speelruimte van kinderdagverblijf het Hummeltjeshonk.

Eenmaal in de speelzaal kunnen de peuters door een raampje de bibliotheek inkijken, wijst Corrie Folkersma, bibliothecaris en drijvende kracht achter het 'Kulturhus', een multifunctioneel centrum in Zwartsluis.

Het centrum bestaat nu twee jaar en geldt als proef voor een provinciaal project om nog zestien Kulturhusen te bouwen. Vijf miljoen euro subsidiegeld ligt klaar. De belangstelling vanuit gemeenten is groot.

,,Ons Kulturhus-idee is de Nederlandse variant van gelijknamige centra in Scandinavië'', vertelt projectleider Jan Temmink van de provincie Overijssel. ,,Uit die landen stamt de 'onder-één-hoed'-gedachte, als antwoord op het wegvallen van voorzieningen in plattelandsgebieden.''

In elk 'hus' zullen functies op het gebied van cultuur en sport worden gecombineerd met zakelijke functies zoals bezorgdiensten, een school, een loket voor bankzaken of een supermarkt. Voorwaarde is dat de deelnemende partijen samenwerken, om ruimte, middelen en creativiteit zo goed mogelijk te benutten.

Het concept 'Kulturhus' -ook de provincie Gelderland wil ermee aan de gang- past in de landelijke trend om functies op een bepaalde plek in een dorp of stadswijk te concentreren. Het voordeel van bundeling is dat gemeenschappelijk gebruik van een gebouw efficiënter en dus goedkoper is. Bovendien is het een uitkomst voor zowel minder mobiele bewoners als voor drukbezette tweeverdieners, blijkt uit onderzoek. Prettige bijkomstigheid is dat er een levendige ontmoetingsplaats kan ontstaan.

In onder meer Friesland vindt clustering van voorzieningen vaak plaats in het dorpshuis, waarin vanouds diverse (recreatieve) activiteiten zijn ondergebracht. In de Overijsselse samenleving vervullen dorpshuizen niet zo'n prominente rol, aldus Temmink.

Wél telt deze provicie veel dorpen met een eigen bibliotheek. Op die situatie is het Kulturhus geïnspireerd: ruim tien jaar geleden opperde de directeur van de provinciale bibliotheekdienst dat breed opgezette wijk- of dorpscentra naar Zweeds model de kleine bibliotheken konden behoeden voor sluiting.

De toen nog zelfstandige gemeente Zwartsluis (4500 inwoners) was gecharmeerd van de Kulturhus-gedachte en constateerde tegelijk dat veel instellingen aan nieuwe huisvesting toe waren. De gemeente liet daarom een multifunctioneel complex bouwen, grenzend aan een bestaand verzorgingshuis.

In de nieuwbouw kwamen de bibliotheek, appartementen voor verstandelijk gehandicapten, een peuterspeelzaal, kinderopvang en een studio voor de lokale omroep. Andere gebruikers zijn onder meer thuiszorg en de historische vereniging.

Een overkoepelend bestuur van alle deelnemers beheert het gebouw. Daarnaast coördineert bibliotheekhoofd Corrie Folkersma verschillende werkgroepen van vrijwilligers die zich bezighouden met de culturele programmering: concerten, cursussen, publieke debatten en gezamenlijke maaltijden in de bibliotheek.

,,Ons motto daarbij is: cultuur is alles wat mensen bindt'', zegt Folkersma.

Binnenkort wordt in de bibliotheek ook een informatiebalie ondergebracht, waar burgers terecht kunnen voor een woonzaken en voor zorg- en welzijnskwesties. Dat idee komt uit Engeland. Folkersma: ,,Het zou mooi zijn als de dames van dit loket tezijnertijd ook boeken gaan afstempelen, dan kunnen we vaker open zijn.''

Intussen heeft het Kulturhus-concept zich losgeweekt van de bibliotheek. Een van de eisen die de provincie stelt aan plannen van gemeenten, is dat minimaal drie van de vier functies educatie, zorg, welzijn en cultuur in het Kulturhus worden ondergebracht. Daarnaast is van alles mogelijk.

,,In Goor bijvoorbeeld komt een megagebouw'', zegt projectleider Temmink opgetogen. ,,Met onder meer een muziektheater, een politiebureau en een raadszaal die ook dienst zal doen als expositieruimte.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden