Commentaar

Kuitert was gereformeerd genoeg om heel ver te gaan met het schoonvegen van het gereformeerde erf

Harry Kuitert in 2000. Beeld Dijkstra b.v.
Harry Kuitert in 2000.Beeld Dijkstra b.v.

De vorige week overleden theoloog Harry Kuitert geldt samen met zijn katholieke collega Edward Schillebeeckx als de grootste theoloog van naoorlogs Nederland. Maar een groter contrast dan tussen deze twee is nauwelijks denkbaar.

Waar Schillebeeckx, overleden in 2009, zeer geleerde en wegens hun doorwrochtheid zelfs voor vakgenoten bijkans onleesbare boeken schreef, legde Kuitert zijn visie neer in werken in een uitermate toegankelijke stijl.

Hij deed dat na zijn emeritaat, als roeping kennelijk, want de kritiek en verwijten die hij kreeg logen er niet om. Zijn boeken werden bestsellers. Hij bereikte er een breed publiek mee, zij het wel vooral binnen het gereformeerde volksdeel. Zijn boodschap was die van een pastorale bevrijdingstheologie. Hij effende de weg voor de doorsnee protestant om niet meer te geloven op gezag van autoriteiten, maar om zelf te onderzoeken wat nog geloofwaardig is. Daarmee was hij medewegbereider van een brede ontwikkeling die Nederland na de jaren zestig doormaakte, een weg naar mondigheid en autonomie, niet alleen in geloven, maar in het hele leven.

Anders dan Edward Schillebeeckx ligt de betekenis van Harry Kuitert als theoloog dan ook niet zozeer in een wetenschappelijke en vernieuwende bijdrage aan zijn vak, maar aan de theologische vorming van de paar miljoen protestanten die in de jaren zeventig en tachtig hongerden naar inhoudelijke argumenten om zelf te wegen wat waardevol is.

Kuitert was gereformeerd genoeg om heel ver te gaan met het schoonvegen van het gereformeerde erf. Hij kreeg het verwijt zo ongeveer het hele christelijke geloof door het afvoerputje weg te spoelen. Vooral door zijn opmerkingen dat al het spreken over boven van beneden kwam, rammelde hij aan de fundamenten. Het gereformeerde religieuze landschap werd bijna woest en ledig. Klaar om opnieuw ingevuld te worden, maar dan nu niet door toptheologen of gezagsdragers, maar door ieder die zoekt naar waarden en naar een ­morele basis.

Daar is dan de ­erfenis van Kuitert. Het erf is schoongeveegd, maar erg leeg. Er is in christelijk Nederland beduchtheid om stellige uitspraken te doen over afgebakende waarden en zekerheden. Aan gedetailleerde voorschriften is gelukkig geen behoefte meer. Ze hebben plaatsgemaakt voor algemeen geformuleerde waarden en uitgangspunten. Dat voldoet kennelijk voor nu.

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Lees hier meer commentaren.

Lees ook: Harry Kuitert (1924-2017): Symbool voor veranderingen in de gereformeerde wereld

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden