kuitenbrouwer / Guusje ter Horst verdient alle steun in haar strijd

Als je vindt dat van een immigrant net zo goed mag worden verwacht dat hij deelneemt aan de economie als een autochtoon, en zijn afwijkende achtergrond daarbij wel een obstakel kan zijn maar geen excuus, dan moet je ook hard optreden tegen mensen die vreemdelingen op oneigenlijke gronden van de arbeidsmarkt weren.

Het probleem met Nederland is dat het de afgelopen decennia aan allebei ontbrak: enerzijds de druk op immigranten om zich tot volwaardige werkkracht te ontwikkelen, anderzijds de druk op werkgevers om ze ook echt de kans te geven.

Op beide punten werd door politici krachtig de andere kant opgekeken. De immigrant heeft de pech dat het één – werken voor de kost – aanzienlijk makkelijker valt af te dwingen dan het ander – de selectie van kandidaat A boven kandidaat B. En in de Nederlandse cultuur, waar woorden maar al te graag de plaats innemen van daden, ontrollen we liever op zondag het spandoek tegen discriminatie dan dat we op maandag een allochtoon oproepen voor een gesprek.

Guusje ter Horst, onze nieuwe minister van binnenlandse zaken, wil dit probleem nu proberen op te lossen door mensen het recht te geven anoniem te solliciteren, althans bij de rijksoverheid. Alle andere pogingen er iets aan te doen zijn tot nu toe mislukt, dus we moeten het maar proberen, vind ik.

Door de psychologen Nosek, Banji en Greenwald van de universiteit van Harvard wordt sinds 1998 onderzocht in hoeverre discriminerend gedrag voortkomt uit ’impliciete associaties’, onbewuste voorkeuren waarover we geen controle hebben. En die dus ook niet vatbaar zijn voor kennis en informatie, het serum waar doorgaans naar wordt gegrepen bij de bestrijding van vooroordelen.

Op http://implicit.harvard.edu staat een aantal van hun tests. ’De meeste mensen die ik ken verwerpen discriminatie in alle soorten en maten’ schreef columnist Ben Tiggelaar onlangs in Intermediair, ’maar eindigden in deze Impliciete Associatie Test in de categorie Wilders.’

Ik ken Tiggelaars kennissenkring niet, maar die bestaat of uit geharde cryptoracisten of, en dat vermoed ik, hij overdrijft. Ik heb geen enkele reden om te denken dat ik immuun zou zijn voor dit mechanisme en toch kwam ik uit de test als iemand die ’niet of vrijwel niet’ door dit soort impliciete associaties wordt gehinderd, noch op het gebied van huidskleur of, een andere test, ten aanzien van alcoholgebruik. In dat laatste geval wordt nagegaan of je drank onbewust met positieve dingen associeert en frisdrank met negatieve. Ik drink regelmatig, en met plezier, maar blijkbaar dus niet op grond van impliciete associaties.

Maar goed, misschien is mijn psyche wél veel minder bezoedeld dan die van Ben Tiggelaar en zijn kennissen, dat zou op zich een prettig idee zijn, maar waar het om gaat is hoe dit gemiddeld ligt. En als impliciete associaties een grote rol spelen dan is het misschien inderdaad een goed idee om ze in elk geval aan het begin van een sollicitatieprocedure buiten spel te zetten door brieven te anonimiseren.

Ik kan eigenlijk alleen maar zeggen: ga ook eens naar http://implicit.harvard.edu, doe een paar van die tests en laat me weten (jan@kuitenbrouwer.org) wat eruit komt. Want Ter Horsts streven om nu eindelijk eens iets te doen tegen discriminatie op de arbeidsmarkt, juist nu we immigranten zo onder druk zetten om mee te doen, verdient alle steun.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden