Kubricks 'Napoleon' doemt op aan het IJ

Stanley Kubrick: The Exhibition
Tot en met 9 september in het Eye Filminstituut in Amsterdam

"Alles werd thuis opgeslagen", aldus Christiane Kubrick, "ik moest me soms struikelend een weg banen door de stapels paperassen afkomstig van filmsets." De weduwe van de legendarische Amerikaanse filmmaker Stanley Kubrick (1928-1999) was gisteren samen met haar broer en jarenlange Kubrick-medewerker Jan Harlan in Amsterdam om de opening bij te wonen van de grote overzichtstentoonstelling gewijd aan Stanley Kubrick.

Mevrouw Kubrick (80) zei opgelucht te zijn, toen na de dood van haar man, schepper van meesterwerken als '2001: A Space Odyssey', 'A Clockwork Orange' en 'Dr. Strangelove', een archivaris van het Filmmuseum in Frankfurt op de stoep stond. Acht maanden zou hij blijven, om alles uit te pluizen wat Kubrick in zijn tomeloze verzamelwoede had achtergelaten. Zo bleek de regisseur op zijn landgoed nabij Londen, waar hij ook begraven ligt, een van de grootste privé-archieven rond Napoleon te bezitten.

Twintig jaar lang bereidde Kubrick een film voor over de Franse keizer. Het werd de beroemdste nooit gemaakte film. In het Eye Filminstituut liggen de getuigenissen: niet alleen vele boeken over en portretten van Napoleon, maar ook een compleet scenario, en zelfs een draaiplan, alsof de opnamen morgen kunnen beginnen.

Kubrick stond bekend om zijn gedegen voorbereiding en bijzondere aandacht voor detail, maar het houten ladenkastje dat nu in het Eye Filminstuut is te zien, het zogeheten File Card Cabinet, slaat wel alles. Elke dag van Napoleons leven werd door Kubrick vastgelegd op een archiefkaartje. In het Eye Filminstituut zie je Kubricks 'Napoleon' voor je geestesoog opdoemen.

Sinds 2004 reist de Kubrick-tentoonstelling al langs verschillende steden, dankzij de weduwe, die de erfenis beheert, en de zwager die met 'Stanley Kubrick: A Life in Pictures' een liefdevolle documentaire maakte over Kubricks leven en werk, van zijn tijd als fotograaf, schaker en jazzliefhebber in de jaren veertig in New York tot de opnamen van 'Eyes Wide Shut' met toenmalige geliefden Tom Cruise en Nicole Kidman.

Na Berlijn, Rome en Parijs is de Kubrick-karavaan dan eindelijk in Amsterdam, en het moet gezegd: de affiches, foto's, tekeningen, kostuums, camera's en wat al niet meer komen mooi tot hun recht in de nieuwe vleugel aan het IJ. Dat komt doordat de gigantische tentoonstellingsruimte is opgedeeld in een soort intieme kamers, waardoor je van de 'Lolita'-kamer met een getypt briefje van Nabokov naar de 'Spartacus'-kamer loopt, met de buste van senator Gracchus, en het kostuum van Laurence Olivier.

Anders dan de 'Found Footage'-tentoonstelling waarmee het nieuwe filmmuseum tweeënhalve maand geleden opende, is de Kubrick-expo niet alleen voor de liefhebber, maar ook voor het grotere publiek. Dat kan in de belendende filmzalen de dertien films zien die Kubrick in zijn leven maakte, uitgezonderd 'Fear and Desire' uit 1953, het debuut dat de regisseur uiteindelijk niet goed genoeg vond. Kubrick-freaks hebben natuurlijk al lang uitgevonden dat 'Fear and Desire' heus te zien is, officieus, via YouTube.

Trouw zal de komende weken op deze pagina's stilstaan bij de verschillende genres die Stanley Kubrick exploreerde. Volgende week: 'The Killing' (1956) en het genre van de 'overvalfilm'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden