Kubricks Lolita was nog een heel keurige

Het werk van Stanley Kubrick, die vele genres verkende, is deze zomer opnieuw te zien. In Trouw een beknopte zomercursus: de klassieke filmgenres volgens Kubrick. Vandaag: 'Lolita' en de Lolitafilm.

Het is warm. Ze ligt bevallig in het gras, en draagt alleen een bikini en een zonnebril in de vorm van twee harten. De Engelse professor Humbert Humbert ziet Lolita voor het eerst in de tuin van haar moeder, een Amerikaanse vrouw van wie hij niet houdt, maar met wie hij wel trouwt. Humbert Humbert, getergd gespeeld door James Mason, heeft er alles voor over om bij Lolita te zijn, een rol van de destijds 16-jarige Sue Lyon. Zijn seksuele obsessie heeft vlam gevat in de eerste seconden dat hij de tuin betrad.

'Lolita' (1962) viert haar vijftigste verjaardag - een mooi moment om terug te blikken op Kubricks verfilming van Nabokovs schandaalroman uit 1955. De zwart-witfilm over de verboden liefde die tragisch eindigt, groeide in de afgelopen halve eeuw uit tot een klassieker, maar zo welwillend werd hij bij verschijnen niet ontvangen.

De toonaangevende New Yorkse filmcriticus Andrew Sarris, die vorige maand op 83-jarige leeftijd overleed, vond Kubricks literatuurverfilming nogal traag, en slecht geacteerd. Hij vond Kubricks film ook lang niet zo geestig als Nabokovs roman. Sarris' collega Bosley Crowther, van de New York Times, opperde zelfs dat boek en film niets met elkaar te maken hadden. In de film was Lolita geen kind, maar een jaar of zeventien, waardoor er volgens hem niet echt sprake was van een geperverteerd verlangen.

Nu wilde Kubrick uitblinken in elk filmgenre. Hij maakte nooit zomaar een romantische komedie. De twee films die hij maakte over liefdesrelaties gingen over seksuele obsessie: 'Lolita' en 'Eyes Wide Shut'. Kubrick nam de zaken ernst. Het wil niet zeggen dat hij de ultieme 'Lolita'-verfilmer was.

De Britse Hollywood-regisseur Adrian Lyne, die met films als 'Fatal Attraction', '9¿ Weeks' en 'Indecent Proposal' verantwoordelijk was voor erotische edel-kitsch, kwam in 1997 - tegen alle verwachtigen in - met een sprankelende 'Lolita'. Zijn grote troef was niet Jeremy Irons als de zieke geest Humbert Humbert, maar de 15-jarige debutante Dominique Swain die het nimfje met een enorme energie neerzette. Ze klakte haar toverballen tegen haar beugel en bestelde een moment later als een gebroken femme fatale haar 'icecream soda'. Prachtig geacteerd, balancerend op de grens van het onschuldige tienermeisje met melksnor en witte sokjes, en de schone verleidster die ze in tijdschriften en films zag, en naspeelde.

Het zijn overigens keurige Lolita's, die van Kubrick en Lyne, vergeleken bij de poedelnaakte Lolita die aan Bill Murray verscheen, toen hij voor 'Broken Flowers' van Jim Jarmusch door Amerika reisde. In Jarmusch' geweldige 'Lolita'-parodie is het meisje met de grote roze oorbellen erop uit om de man die voor haar moeder komt, te veroveren. Van Bill Murray krijgt ze echter niet meer dan een opgetrokken wenkbrauw. Haar moeder is Sharon Stone.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden