'Kubo leert het meest op een gewone school'

Kubo, de zoon van Rene van den Brink en Jana Vyrastekova, moest van school omdat hij down heeft. Beeld Werry Crone

Toen Kubo van school moest omdat hij down heeft, tekenden zijn ouders bezwaar aan. Vandaag spreekt het College voor de Rechten van de Mens zich uit over deze zaak.

Kubo komt even een hand geven, maar is dan al gauw weer vertrokken naar de huiskamer. Hij is er aan het werk met zijn oma. "We proberen de structuur van het leren vast te houden, zegt zijn moeder. We kijken naar 'Klokhuis', gaan naar musea. Drie dagen in de week komt zijn vaste begeleider. "Maar het zijn allemaal volwassenen in plaats van een eigen klas."

Speciaal onderwijs

Kubo (13) heeft het syndroom van Down. Tot in groep zeven heeft hij op een reguliere school in de buurt gezeten, maar vorig jaar werd de jongen verwezen naar speciaal onderwijs. Jana Vyrastekova en René van den Brink laten het er niet bij zitten. Een reguliere school is voor hun zoon de beste plek, zeggen zij.

Vyrastekova: "Mensen die ons verhaal horen, denken misschien dat wij zijn handicap niet accepteren. Dat is niet aan de orde. Het is meer dat we durven te dromen. Je zegt niet bij de geboorte: oké hij heeft down, dit wordt dus niks."

De ouders menen dat het speciaal onderwijs te veel gericht is op praktische zaken. Kinderen leren er met een bus te reizen, broodjes smeren. De ouders hebben een andere insteek: is hij cognitief sterk, dan komt de zelfredzaamheid vanzelf. In groep drie kon Kubo lezen, pas daarna ging hij praten. In een klas wordt hij elke dag positief geprikkeld, zegt vader. "Wij zien hoe hij zich optrekt aan andere kinderen. En juist vakken als biologie, Engels en topografie zijn voor hem de succesnummers."

Het idee dat Kubo beter af is op een gewone school wordt bevestigd door pedagoog Gert de Graaf van Stichting Downsyndroom. Iets meer dan de helft van de kinderen met down start op een reguliere school. 60 procent van hen wordt later alsnog doorverwezen naar speciaal onderwijs, vaak al na groep drie of vier. Hoe langer ze regulier les krijgen, des te beter zijn ze in lezen, schrijven en rekenen, stelde De Graaf vast in zijn promotieonderzoek.

Of een kind op een gewone school terechtkan, hangt af van het betreffende samenwerkingsverband, merkt De Graaf. Hij ziet in Nederland flinke regionale verschillen. "Er zijn heel bereidwillige scholen, maar ik hoor ook van ouders die tegen gesloten deuren aanlopen." Bij samenwerkingsverbanden die inclusief onderwijs als uitgangspunt hebben, lukt het in de praktijk om voldoende geld en ondersteuning te regelen, ziet hij. "Als de wil er is, kan er veel."

Niet in het profiel

De ouders hadden verwacht dat het Utrechtse samenwerkingsverband een bemiddelende rol zou aannemen, maar dat volgde de school. "Ook al gaf de onderwijsconsulent aan dat Kubo het wel kan met ondersteuning." Ze hebben tachtig andere scholen in Utrecht gemaild of ze plek hebben. Zestig gaven geen antwoord. Veel gaven aan dat Kubo niet in het profiel past.

De jongen kan niet dezelfde leerstof doorlopen als de gemiddelde leerling, niet evenveel opdrachten maken. Door zijn achterstand in spraakontwikkeling kan hij niet zomaar antwoorden produceren. "'Wie was Van Gogh?' kan hij moeilijk beantwoorden, maar vraag je of het een schilder of een schrijver was, dan kan hij wel verder", vertelt zijn moeder. "Wij kunnen de leerstof zelf aanpassen aan zijn leerstijl, bijvoorbeeld door er meerkeuzevragen van te maken."

De ouders ontkennen niet dat Kubo gedragsproblemen heeft laten zien. Maar zij zagen ook dat de leerkracht niet soepel draaide en het afgesproken dagrooster niet werd gevolgd. "Als duidelijk is wat van hem wordt verwacht, dan gaat hij daarmee aan de slag."

Ze zijn school dankbaar dat hij al die jaren mee kon draaien. In die zin is het meer een principiële zaak geworden. Mensen verschillen, dat zou gewoon moeten zijn, zegt vader. "Hoe wil je dit een participatiesamenleving noemen als je al begint met kinderen apart zetten?"

Passend onderwijs en gelijke rechten voor mensen met een handicap, dat is een pittige opdracht, snapt Van den Brink. "Het vraagt een andere manier van denken. Je moet investeren in kleinere klassen, leerkrachten bijscholen. Maar het is voor ons ondenkbaar dat er niet een school is waar Kubo terechtkan. Zeker in een stad die zich inclusief wil noemen."

Steunt mensenrechtencollege kind met beperking bij schoolkeus?

Jarenlang ging Kubo naar een reguliere buurtschool in Utrecht. In groep zes veranderde de routine en kreeg de jongen steeds meer moeite zelfstandig te werken. Hij liep een paar keer de klas uit. De school gaf aan dat het verschil met de andere leerlingen te groot werd en dat ze hem niet meer goed les konden geven. Groep zeven heeft hij afgemaakt op een privéschool, sinds de zomer zit hij thuis. De ouders, Jana Vyrastekova en René van den Brink, hebben het verwijderingsbesluit van school aangevochten en verloren. Nu wenden ze zich tot het College voor de Rechten van de Mens. Een reguliere school is voor hun zoon de beste plek, zeggen ze.

In 2014 is passend onderwijs ingevoerd om de groei van speciale scholen in te dammen, maar dat betekent niet dat elk kind recht heeft op regulier onderwijs. Kinderen moeten op een school zitten die past bij hun kwaliteiten en mogelijkheden, zegt de wet. Een school moet ook de juiste begeleiding kunnen bieden.

Nieuw is dat Nederland in 2016 het Verdrag voor de Rechten van Personen met een Handicap heeft bekrachtigd. Volgens het College voor de Rechten van de Mens betekent dat voor onderwijs dat het niet zozeer passend moet zijn, als wel inclusief. Leerlingen met een beperking moeten volwaardig meedoen. Geef leerkrachten de kennis om die leerlingen les te kunnen geven. Zorg dat de wens van het kind uitgangspunt is bij het te volgen onderwijs, schreef het college in november in een brief aan het kabinet. In de aanbevelingen staat zelfs expliciet: ‘Als een leerling regulier onderwijs wil volgen, mag hij niet naar speciaal onderwijs worden doorverwezen.’

Lees hier de uitspraak van het College van de Rechten van de Mens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden