Kruitdampen van de campagne: Klaver, de Turkse invloed en waar is het klimaat?

Lijsttrekker Jesse Klaver aan het woord tijdens een GroenLinks bijeenkomst, een Meet-up, in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen.  Beeld ANP
Lijsttrekker Jesse Klaver aan het woord tijdens een GroenLinks bijeenkomst, een Meet-up, in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen.Beeld ANP

Met nog zeven dagen te gaan snuift de politieke redactie van Trouw dagelijks de kruitdampen van de campagne op. Vandaag: de uithaal van Nijpels, de Turkse invloed en houdt Klaver zijn momentum?

Klimaat genegeerd

Een ‘gemiste kans’, vindt Trouw-chef politiek Bart Zuidervaart het uitblijven van een goed debat over de klimaatplannen van de partijen. Oud-milieuminister Ed Nijpels haalde in Trouw fel uit naar de lijsttrekkers, die verzuimen een goed debat te voeren over de kosten van de klimaatplannen. “Dit kabinet heeft beloofd het klimaatakkoord van Parijs uit te voeren, dus na de verkiezingen lopen de partijen er hoe dan ook tegen aan. Er zal een soort energieakkoord 2.0 moeten komen”, zegt Zuidervaart. “Dat kost geld, levert ook banen op en is zeker een stevige discussie waard. Maar ze laten het liggen. Je ziet slechts plaagstootjes, zoals Emile Roemer die vanochtend uithaalt naar GroenLinks. Hij verwijt die partij de ‘gewone man’ pijn te doen met haar milieuplannen. Dat is natuurlijk munitie voor de SP, maar een echte discussie blijft uit.”

Angst voor Klaver

De rest van Links houdt GroenLinks sowieso scherp in de gaten. Jesse Klaver heeft momentum, morgen staat hij in de Heineken Music Hall voor 5000 aanhangers. “Dat is niet zomaar een meet-up, maar een voor de Nederlandse politiek ongekende show. Zweefcamera’s over het publiek, een groot persvak, Jesse als popster op het podium. Nog nooit vertoond.” Of Klaver zijn momentum nog een week vast kan houden weet Zuidervaart niet zeker. “Rutte hoopt natuurlijk dat de premiersstrijd alsnog losbarst. Dat zou dan moeten gebeuren als begin volgende week zijn debat met Wilders plaatsvindt. Dat zou nog even vervelend kunnen worden voor Klaver, als dat de aandacht afleidt.”

Campagne in beslissende fase

“We rollen de beslissende fase in, maar opmerkelijk genoeg gebeurt er nog steeds niet zoveel. Lijsttrekkers wachten af, kijken naar elkaar, en als ik moet gokken wie de grootste wordt zou ik het niet weten. Wel vijf partijen maken kans. Voor Rutte en de VVD heeft de afwezigheid van Wilders in de debatten een verlammend effect. De VVD kan zich te weinig presenteren als het fatsoenlijke alternatief en dat maakt het een rare campagne. Ondertussen zie je dat ook Pechtold, Klaver en Buma zich de premiersrol aanmeten. Ze kloppen op de poort van het Torentje.

Turkse invloed

Of het diplomatieke conflict van Nederland met de Turkse regering onze verkiezingen beïnvloedt, durft Zuidervaart niet te zeggen. “Ik zie het in ieder geval in de peilingen niet terug. Geen enkele lijsttrekker vond het natuurlijk erg om eens ferm uit te halen naar de Turkse regering. Spierballen rolden. Maar zelfs Wilders krijgt er nauwelijks extra handen mee op elkaar. Zijn demonstratie vanochtend bij de Turkse ambassade in Den Haag was tien minuten. Bij wijze van spreken even de auto uit en klaar.”

Zwevende kiezers

Wel opvallend vindt Zuidervaart de overwegingen van de kiezers die hij spreekt en waarover hij leest. “Weinig zijn echt zwevend, lijkt het wel. Mensen maken hele inhoudelijke overwegingen, maar je hoort ook vaker kiezers die twijfelen tussen twee uitersten zoals bijvoorbeeld VVD en Partij van de Dieren. Dat is heel anders dan in 2012 toen we nog midden in de crisis zaten en er meer apathie was onder kiezers.”

Rutte kan het dak op

Wat gebeurde er verder nog? Politiek redacteur Nicole Besselink volgde de actie van een groep burgers die premier Rutte het dak op wil sturen met nieuwe zonnepanelen.

"Nooit aan toegekomen", zei VVD-lijsttrekker Mark Rutte, toen hem vorige week in Enschede werd gevraagd of hij zonnepanelen op zijn dak heeft. Wat jammer, dacht Henri Bontenbal van netbeheerder Stedin, want juist Rutte zou als premier het goede voorbeeld kunnen geven. Het energieverbruik in Nederland kan zo verder omlaag, want wie zelf zonnepanelen heeft, let daarna beter op zijn energieverbruik door korter te douchen of kouder te wassen. "Als we nou allemaal een paar euro bij elkaar leggen, kunnen we 'm ze cadeau doen. Wie doet mee?", twitterde Bontenbal. Binnen een week legden 112 burgers samen de benodigde tweeduizend euro in. De panelen zullen binnenkort worden aangeboden aan Rutte, die in het Haagse Benoordenhout zit ingeklemd tussen zes buren. Mocht de premier de gift niet aannemen, dan gaan de donaties naar WakaWaka, een stichting die zonne-energie voor iedereen toegankelijk wil maken.

In debat. Of niet?

Toezeggen lijkt het nieuwe afzeggen. Eerst trokken Mark Rutte (VVD) en Geert Wilders (PVV) zich terug voor het 'premiersdebat' bij RTL4. Daarna bleven de twee ook weg bij het Noordelijk Verkiezingsdebat en liet Wilders het Carrédebat lopen. Gisteren voegde Jan Roos (VNL) zich bij dat rijtje: hij laat vrijdag verstek gaan bij het Nationale Islamdebat in de Rotterdamse Essalam-moskee. Bijgepraat over wat er wordt gepredikt, wil Roos niet meer naar het 'haatpaleis', al staat zijn hoofd al op de posters. Ook Klaas Dijkhoff, de nummer vijf van de VVD, dreigde weg te blijven bij 'Pauw en Jinek' gisteravond, nadat Rutte er maandag werd geconfronteerd met een groep boze Groningers. 'Met zulk publiek heb je geen gasten meer nodig, ik kom niet', sms'te Dijkhoff, vertelde redacteur Peter Kee. Wilders kreeg zelf ook een afzegging: het dierenasiel in Zaandam ziet zijn bezoek niet meer zitten, nadat medewerkers op straat werden aangesproken op Wilders' komst. Vanavond overigens geen afzeggers: Jesse Klaver is bij Nieuwsuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden