Kruis en keppel mag wel, hoofddoek niet

Een lerares kan niet met hoofddoek op voor de klas staan, vinden enkele Duitse deelstaten. Want anders dan kruis, habijt of keppel kan de hoofddoek een radicaal politiek doel dienen.

BERLIJN - Islamitische leraressen mogen op scholen in Zuidwest-Duitsland geen hoofddoek dragen. Een wetsvoorstel dat dit bepaalt is gisteren besproken in het parlement van de deelstaat Baden-Württemberg, en zal binnenkort worden aangenomen. Tal van andere Duitse deelstaten willen dit voorbeeld volgen.

Leraren mogen wel katholieke kruisjes of joodse keppels dragen, en ook de habijt blijft in de klas toegestaan, want het verbod in Baden-Württemberg beperkt zich tot hoofddoekjes. Annette Schavan, minister van onderwijs (CDU), zei dat het dragen van de hoofddoek, anders dan het dragen van keppel, kruisje of habijt, niet alleen religieuze, maar ook politieke motieven kan hebben: ,,De hoofddoek is ook een politiek symbool. Als het alleen een religieus symbool was, zou er in Europa niet zo'n heftig debat over worden gevoerd'', betoogde minister Schavan gisteren in het regionale parlement in Stuttgart.

Een religieus symbool is toegestaan, een politiek symbool van een radicaal islamitische, de democratie afwijzende en naar afzondering strevende politieke stroming daarentegen niet.

Het is zeker dat Schavan het hoofddoekverbod voor leraressen door het parlement krijgt. Zowel de in deze deelstaat regerende CDU en FDP, als de sociaal-democratische SPD steunen het verbod.

Alleen de Groenen kwamen gisteren met een tegenvoorstel. Zij vinden dat de deelstaat, door hoofddoekjes wel, maar habijt, kruisje of keppeltje niet te verbieden, moslima's discrimineert. De Groene Boris Palmer stak de draak met die verschillende behandeling: ,,Balspellen worden op het schoolplein verboden. Voetbal is geen balspel.''

De Groene-fractievoorzitter Winfried Kretschmann wees erop dat grondrechten zoals de godsdienstvrijheid bij uitstek dienen om mensen tegen de staat te beschermen. Daarom stellen de Groenen nu voor om de hoofddoek in principe toe te laten. Alleen als de schoolleiding vaststelt dat hierdoor de rust op school wordt verstoord, kan zij het ministerie verzoeken tegen een lerares met hoofddoek op te treden.

Maar volgens de deelstaatregering en de meeste parlementariërs in Baden-Württemberg is een verbod nodig. Minister Schavan lichtte toe waarom juist de meerduidigheid van de hoofddoek tot een verbod moet voeren.

,,Voor islamitische vrouwen kunnen er vele redenen zijn een hoofddoek te dragen: als teken van zelfbewustzijn, als modeaccessoire, als teken van vroomheid, én als symbool van islamitisch radicalisme.'' Alleen dat laatste gebruik van de hoofddoek, misbruik volgens Schavan, is in het onderwijs onaanvaardbaar. ,,Leerlingen aan openbare scholen moeten voor het mogelijke misbruik van de hoofddoek beschermd worden.'' Dat de hoofddoek als politiek symbool kan worden gebruikt, betekent niet dat Schavan ontkent dat het voor veel vrouwen alleen een religieus symbool is. Dat is juist het probleem: soms is de hoofddoek religieus, soms politiek.

De sociaal-democratische oppositie steunde die opvatting. ,,We kunnen niet zien waarom iemand een hoofddoek draagt'', betoogde Peter Wintruff van de SPD. Dat een vrouw met hoofddoek soms een zuiver religieus doel beoogt, gelooft hij graag. Maar het feit dat de keuze voor de hoofddoek ook een radicaal islamitische doelstelling kán hebben, is voor hem reden genoeg dit een lerares voor de klas te verbieden.

Op de suggestie van de Groene Kretschmann om dit probleem op te lossen door een lerares die met hoofddoek op verschijnt te vragen waarom zij dat doet, reageerde de Landtag met gelach. Daarop noemde Kretschmann het schokkend dat het ,,pogen om een conflict in een democratisch land op te lossen met een gesprek u aan het lachen brengt''.

Hoewel het voor de hand ligt te denken dat de hoofddoekdiscussie in Zuidwest-Duitsland uit Frankrijk is overgewaaid, spanden politici van alle partijen zich gisteren in afstand te nemen van de Franse aanpak. Ook minister Schavan, voortrekker in het hoofddoekverbod, benadrukte gisteren dat Duitsland de scheiding van kerk en staat veel minder strikt uitlegt dan Frankrijk.

Zo betreft het verbod in Zuidwest-Duitsland alleen leraressen tijdens werktijd. Ook mogen leerlingen hier wel de hoofddoek blijven dragen op school. De Groenen noemden Frankrijk een voorbeeld van hoe het niet moet. Kretschmann: ,,We hebben hier voor de deur in Frankrijk hét voorbeeld dat agressief scheiden van kerk en staat de problemen niet oplost.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden