Kroongetuige laat zich niet van de wijs brengen

(Novum) - De kroongetuige in een reeks liquidatiezaken in het Amsterdamse ciminele milieu is dinsdag voor het eerst voor de rechter verschenen. Peter la S. wekte de indruk dat hij sterk in zijn schoenen stond, al was hij niet zichtbaar voor het publiek.

De 43-jarige geboren Rotterdammer liet zich geen moment van de wijs brengen en had overal een antwoord op. Zo zei hij op de vraag hoe hij tegenstrijdigheden in zijn verklaringen kon uitleggen dat hij niet wist dat van mensen verwacht werd dat zij over een 100%-geheugen dienen te beschikken. Ook wees La S. een advocaat erop dat deze wel erg lange vragen stelde, nadat de raadsman hem eerder had verweten dat hij veel woorden nodig had om een kort antwoord te geven.

La S. omschreef zichzelf tijdens de zitting als een emotionele en simpele jongen. Uit veiligheidsoverwegingen was hij alleen zichtbaar voor de rechters, het Openbaar Ministerie, de verdachten en hun advocaten. Voor het publiek klonk slechts een kalme en accentloze stem. Hij droeg een pruik, opdat de verdachten niet konden zien hoe hij in de loop der tijd veranderd is qua uiterlijk.

Op grond van de verklaringen van La S. zitten veertien verdachten van diverse liquidaties vast. Een voorbereidende zitting in de strafzaak tegen twee van hen, Ali A. en Sjaak B., was de reden dat La S. dinsdag zijn opwachting moest maken. A. wordt door justitie gezien als opdrachtgever en 'informatiemakelaar' van een aantal liquidaties; B. zou wapenleverancier zijn geweest.

La S. is naast kroongetuige ook verdachte. In ruil voor zijn belastende verklaringen is een strafeis van zestien jaar die hem boven het hoofd hing door justitie gehalveerd. Deze deal werd in maart vorig jaar gesloten. La S. heeft bekend dat hij de liquidatie van hasj- en vastgoedhandelaar Kees Houtman in november 2005 zelf heeft gepleegd, en betrokken is geweest bij twee voorbereidingen tot liquidaties.

De redenen om naar justitie te stappen kwam dinsdag uitgebreid aan de orde. La S. zei dat hij er vele had. Uit het criminele milieu stappen was daarvan de belangrijkste. Hij was met zichzelf in conflict geraakt en realiseerde zich na de liquidatie van café-eigenaar Thomas van der Bijl dat hij de politie moest laten weten wie er nog meer doodgeschoten zou worden. Daar was hij namelijk van op de hoogte door jarenlang met Jesse R. op te trekken. Midden jaren negentig zou in Utrecht de basis zijn gelegd voor een hechte vriendschap met de man die onlangs door Marokko aan Nederland werd uitgeleverd en als vermeend huurmoordenaar talloze liquidaties op zijn geweten zou hebben.

Volgens La S. waren R. en hij zulke goede vrienden dat zij amper over hun criminele activiteiten praatten. Liever hadden ze het over religie en wetenschap en over hun sympathie voor de Scientology-kerk. Waar La S. meermalen verklaarde dat hij een emotioneel en dikwijls labiel iemand is, daar zou R. extreem rationeel zijn. La S. liet door zijn antwoorden heen dikwijls een karaktertrek van R. vallen. Zo zou hij een groot ego hebben en niet iemand zijn die snel boos wordt. R. is fysiek niet groot en meer een intellectuele jongen met chronisch geldgebrek. Hij zou het leven louter als spel zien. Toen La S. hem toevertrouwde dat hij contact met justitie had, zou R. dat hebben ervaren als het bereiken van een hoger niveau in het spel. De onderlinge band zou als een schaakspel zijn. Op de vraag waarom La S. de liquidatie op Houtman pleegde, nota bene nadat hij al wroeging had gekregen en met justitie had gesproken, antwoordde hij dat hij niet onder de emotionele druk van R. uitkon. "Jesse was iemand die een aantal mensen het licht uit de ogen heeft geschoten. Hij zou met mij hetzelfde hebben gedaan. Nogmaals, hij is een rationele jongen."

In de uren na de moord op Houtman maakte La S. naar eigen zeggen twee tot drie flessen sterke drank en evenzoveel gram cocaïne soldaat. Hij mag dan prat gaan op zijn visuele geheugen, dat neemt niet weg dat zijn drank- en drugsinname voor gaten in zijn geheugen zou hebben gezorgd. Zoals hij het zelf meermalen dinsdag verwoordde: de Houtman-film is niet compleet.

Justitie verwacht in september het aangekondigde 'megaproces' te voeren, waarin meerdere liquidaties in de Amsterdamse onderwereld worden behandeld. Het OM wil zeker vijf moorden tegelijkertijd behandelen. Enkele verdachten zijn bij meerdere zaken betrokken. Het gaat om de moord op Van der Bijl, Houtman, Salim Hadziselimovic, Djordje Ilic en de oud-voorzitter van de Amsterdamse voetbalclub Türkiyemspor Nedim Imaç. De veertien verdachten in deze zaken worden verdacht van moord, poging tot moord of het voorbereiden ervan.

In juli vorig jaar bepaalde de rechtbank in Amsterdam dat de volledige inhoud van de deal met La S. niet openbaar gemaakt hoefde te worden. De belangen van het opsporingsverzoek van het OM zouden zwaarder wegen dan de belangen van de verdediging. Zo zouden nog niet alle verdachten over wie La S. heeft getuigd zijn aangehouden. De advocaten van Ali A. en Sjaak B. hadden om openbaarmaking gevraagd. Zij zien La S. als iemand die tegen geld bereid is om mensen in zijn nabijheid te verlinken. Niet alleen zou de straf van La S. zijn gehalveerd, ook zou hij in ruil voor zijn belastende verklaringen niet vervolgd worden voor hasj- en heroïnehandel en afpersing. Marnix van der Werf, advocaat van Sjaak B., vermoedt dat La S. cadeautjes heeft gekregen.

Zowel Het Parool als De Telegraaf beschikt over de verklaringen van La S. Het Parool zette afgelopen zaterdag uiteen hoe de verklaringen op sommige punten rammelen of elkaar tegenspreken. Maar voor alles had La S. dinsdag een verklaring. Ook het OM benadrukt dat de kroongetuige zichzelf nimmer tegenspreekt. De deal met justitie en deelname aan een getuigenbeschermingprogramma vallen hem naar eigen zeggen zwaar. "Het is een stuk groter en immenser dan ik me ooit had kunnen voorstellen."

Aan het einde van de zitting vroeg de rechter hoe La S. het verhoor heeft ervaren. "Het was een intensieve dag", zei hij.

Overigens stond verdachte A. minstens zo stevig in zijn schoenen. "Als je me één voorbeeld noemt van wat ik aan informatie heb verstrekt, dan neem ik alle schuld nu op me. Zullen we het zo afspreken?" Even later deed La S. op bijna elke vraag die A. aan hem mocht stellen alsof hij die niet snapte. Op een gegeven moment gaf A. er maar de brui aan. "Hij begrijpt geen enkele vraag, meneer de rechter, maar ik spreek toch geen Turks? Wat moet ik nou vragen aan deze tweede Joran van der Sloot?"

A. verweet La S. dat hij er niet zat om naar waarheid te verklaren maar om zijn leven 'te verkloten'. Daarop liet La S. zich weer van zijn scherpste kant zien. "Als je niet vast wil zitten, dan moet je andere keuzes in je leven maken."

Het was de bedoeling dat dinsdag de laatste voorbereidende zitting voor de start van de inhoudelijke behandeling van de strafzaak tegen A. en B. zou zijn. Dat lukte niet: voor 27 maart is daarom nog een pro-formazitting gepland. Aan het slot van de zitting werd nog duidelijk dat R. zich sinds zijn uitlevering aan Nederland tijdens verhoren door politieagenten steevast op zijn zwijgrecht heeft beroepen. Een verzoek van de advocaten van A. en B. om R tijdens de volgende zitting voor de rechtbank aan de tand te voelen werd afgewezen. Op 12 en 13 maart staat eerst nog een verhoor door de rechter-commissaris op de agenda.

Voor R. is een cruciale rol weggelegd in zowel het proces als het rechtvaardigen van de deal met La S. door te bevestigen of te ontkennen wat de laatste allemaal heeft verklaard. De ondervraging dinsdag was voor de rechtbank bedoeld als eerste kennismaking met La S. Tijdens een van zijn vele omschrijvingen van R. zei de kroongetuige tegen de rechters: "U zult hem binnenkort wel beter leren kennen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden