Kroon op de metamorfose van Marseille

Rudy Ricciotti bouwde het museum MuCEM tegen de 'terreur van het minimalisme'.

Het betoverende MuCEM, een 'museum van de beschavingen van Europa en de Middellandse Zee' in Marseille, is een voorlopig hoogtepunt in het oeuvre van de Franse sterarchitect Rudy Ricciotti.

Het blok is bekleed met een wonderlijk net van beton. Een doordringbare huid met een ritmisch, vloeiend patroon dat een weerspiegeling lijkt van het water vlakbij, de Middellandse Zee.

Rudy Ricciotti is het enfant terrible van de Franse architectuur. Iemand met het hart op de tong, zegt men. Eerder tekende hij voor onder andere de afdeling voor islamitische kunst van het Louvre in Parijs en het Cocteau-museum in Menton dat treffend met een bevroren inktvis is vergeleken.

De jongensachtige Ricciotti (60) blijkt inderdaad een man van sterke teksten. Zo kwalificeert hij het werk van de Nederlander Rem Koolhaas als 'supermarkt-minimalisme'. Hij stelt daar lyriek tegenover. "Mijn werk wil iets zeggen over de kwetsbaarheid van het bestaan", vertelt hij tijdens een rondleiding door het gebouw.

Maar hij heeft liever dat je het een gebied noemt: "Het is meer dan een gebouw. Omdat het nadrukkelijk de stad de hand reikt, het is poreus, ademt de lucht en het licht, het is via een loopbrug verbonden met een twaalfde-eeuws fort. De Marseillais waarderen het, herkennen wat ik bedoel met breekbaarheid, met de vrouwelijkheid die ik nastreef."

Het MuCEM is niet alleen 'een verzetsdaad tegen de terreur van het minimalisme', vervolgt de bouwmeester die werd geboren aan de overkant van het water, in wat toen nog Frans Algerije was. Het is ook een statement tegen de globalisering. Al het materiaal en techniek - het beton van de loopbrug bijvoorbeeld is een nieuw mengsel van siliciumpoeder en vezels - is 100 procent made in France.

"Frankrijk beleeft het drama van de desindustrialisatie", legt Ricciotti uit. "De staalindustrie bijvoorbeeld dreigt verloren te gaan, straks komt alles uit India in geprefabriceerde stukjes. Daarmee verdwijnen kennis en savoir faire, rampzalig."

Kritiek op zijn werk van sommige vakbroeders laat hem koud. De blauwe verlichting zorgt er 's avonds volgens sommigen voor dat de kroon op de vernieuwing van de stad die aanving in 1995, oogt als een nachtclub.

"Het verwijt van vulgariteit interesseert me geen reet, als ik het zo mag zeggen. Ik zou ook een maniërist zijn, kan me ook niet schelen. Ik heb laatst de Rafaël-tentoonstelling gezien in het Louvre. Zijn leerlingen, maniëristen, bereikten door hun technische perfectie uiteindelijk een niveau waarop ze de meester wat mij betreft overtroffen. Ik had tranen in mijn ogen, zo mooi vond ik het."

In het MuCEM, dat een deel van verschillende collecties uit verdwenen Parijse musea voor etnografie en volkstradities herbergt, zijn tot 6 januari de eerste twee wisselende tentoonstellingen te zien.

De eerste, 'Au bazar du genre' (In de genderbazaar) behandelt 'de sociale en culturele constructie mannelijkheid en vrouwelijkheid'. De tweede, 'Le Noir et le Bleu', volgt de mediterrane beschaving vanaf 1700 en poogt te ontkomen aan 'het gebruikelijke perspectief van noordelijke dominantie'.

Exposities die passen bij het streven naar een dialoog met de islamitische wereld die het MuCEM nadrukkelijk afficheert. De mediatheek heet hier 'Medinatheek' en er is ook een 'Tuin van de migratie'. Staaltjes van politieke correctheid waar Ricciotti weinig van moet hebben. "Dialoog? De waarheid is dat ik niets heb met de islam. Dat is nu eenmaal zo."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden