Kroatië moet snoeien, maar durft niet

EU laat land slechts toe als het economie op orde brengt, maar Kroaten willen geen Brusselse bemoeienis

JOOST VAN EGMOND | ZAGREB

Kroatië staat op de drempel van de Europese Unie. De toetredingsonderhandelingen met Brussel moeten dit jaar worden afgerond. Economen waarschuwen dat het land nu zijn financiën op orde moet brengen om grote problemen te vermijden, maar de huidige anti-EU-stemming maakt dat lastiger dan ooit.

Terwijl in de onderhandelingen met Brussel de nadruk ligt op corruptiebestrijding en samenwerking met het Joegoslaviëtribunaal, wijzen veel economen juist op de hoge buitenlandse schuld en het begrotingstekort van zo'n 6 procent van het bruto binnenlands produkt (BBP), die de stabiliteit van de economie onder druk zetten.

"De overheid is incompetent", zegt economisch analist Damir Novotny. "Ze doet niets dan wachten op EU-toetreding. Die moet de problemen oplossen." Novotny schat dat met een beetje politieke wil het tekort gehalveerd kan worden. Maar dat betekent ingaan tegen machtige lobbies van de zwaar gesubsidieerde scheepswerven tot de landbouwsector.

In veel opzichten is Kroatië een succesverhaal. Het heeft een opmerkelijk gezonde banksector en een stabiele wisselkoers met de euro. Maar grote overheidsuitgaven maken het land kwetsbaar. Ook de Europese Commissie maakt zich zorgen over de buitenlandse schuld van zo'n 90 procent van het BBP.

Het gaat te ver om Kroatië in te delen bij de zwakke broeders van Europa, Portugal, Ierland, Griekenland en Spanje. Maar het land kan niet op de huidige weg doorgaan. "Kroatië heeft goede hervormingsplannen", zegt Sanja Madzarevic-Sujster van de Wereldbank in Zagreb. "Die moeten volledig worden uitgevoerd om problemen in de komende jaren te voorkomen."

En die uitvoering doet pijn. Tienduizenden werknemers van de scheepswerven en bij de spoorwegen vrezen voor hun baan als de subsidiekraan dichtgaat. Sociale onrust is het laatste dat de regering kan gebruiken. Het kabinet van premier Kosor geniet volgens peilingen de steun van amper een kwart van de bevolking. Nog meer slecht nieuws kan hij niet gebruiken.

"De weerstand tegen hervorming is groot", zegt Madzarevic-Sujster. Zij gelooft niet dat het nog mogelijk is om in één klap drastisch te hervormen. "Het moet stap voor stap."

Veel Kroaten zijn zich bewust van de gevaren van lakse overheidsfinanciën. "De overheid moet veel effiënter werken", zegt Miroslav, een researcher voor een farmaceutisch bedrijf. "De crisis raakt me niet zo, ik heb een goede baan. Maar als de overheid zo met de financiën blijft omspringen kan het land aan de grond raken."

De regering wijst erop dat Kroatië nog lang niet in de categorie Griekenland of Ierland valt. "Zo kritiek zijn onze financiën niet. En onze statistieken kloppen", zegt staatssecretaris voor Europese integratie Andrej Plenkovic, verwijzend naar de creatieve boekhouding van Griekenland. En hij belooft het niet zo ver te laten komen: "Wij zorgen dat we geen criteria overschrijden, niet voor EU-toetreding en later niet voor de muntunie." Hij verwacht dat Kroatië in 2015 of 2016 tot de euro kan toetreden.

Analist Novotny heeft de hoop dat de conservatieve regering het tij nog keert al opgegeven. Na de afronding van de toetredingsonderhandelingen volgen een referendum, en, zo kondigde de regering aan, nieuwe verkiezingen. Dat is een slechte tijd om te bezuinigen. "Maar met deze cijfers komt Kroatië de eurozone niet binnen. Daarvoor moet het land eerst zijn financiën drastisch hervormen."

Het jasje van Merkel als lichtend voorbeeld
Nadat Kroatië zijn toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie heeft afgerond, volgt een referendum. Volgens de peilingen zit het Europees enthousiasme van Kroaten in een flinke dip. Niet alleen vanwege de vrees voor bezuinigingen, die Europa zal eisen. Veel Kroaten zijn fel tegen wat ze zien als bemoeienis van Brussel. Toen het Joegoslaviëtribunaal dit weekend een Kroatische generaal veroordeelde, gingen veel EU-vlaggen in vlammen op. Het nee-kamp gooit alle internationale inmenging op één hoop. "De laatste tien jaar, sinds we een EU-koers varen, wordt alles minder", zegt Slaven Suba van de partij Alleen Kroatië, die faliekant tegen toetreding is. Dergelijke kreten vinden weerklank. Slechts de helft van de stemgerechtigden zegt voor toetreding te zijn. Op de markt in Zagreb zijn veel mensen voor, al is het maar om de gewantrouwde eigen politici in toom te houden. "We hebben Europa nodig om ons te leren ons land te besturen", verzucht een oudere vrouw. "Kijk naar Angela Merkel, die draagt altijd hetzelfde jasje, maar haar land is op orde. Moet je onze politici zien in hun dure maatpakken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden