KRO's Idols meer dan roomse heisa

De verkiezing van 'de grootste Nederlander' nadert haar climax. Houdt Fortuyn zijn leiderspositie of haalt Drees hem in? Maandag weten we het.

Dat juist de KRO de verkiezing van 'de grootste Nederlander' houdt, verbaast niet. Katholieken bezitten een traditie op dit gebied. De rooms-katholieke kerk speelde in de loop der eeuwen in op de behoefte van het volk om mensen heilig of zalig te verklaren. In sommige gevallen liep dit uit op hysterische verering. Eenvoudige gelovigen dachten daadwerkelijk dat mensen van vlees en bloed hun eeuwig heil zouden brengen.

In calvinistisch Nederland is met deze traditie vanaf de 17de eeuw afgerekend. Tot 15 jaar geleden gold er zelfs boven de rivieren een processieverbod, dat openbare verering van veelal lokale heiligen onmogelijk maakte. De calvinistische kerken en overheden boden geen ruimte aan mensenverering. Ze vonden dat zelfs een groot gevaar voor het ware geloof in de eeuwige God. In de praktijk bleek het met het verbod op mensenverering 'tegen te vallen'. Ook het overtuigd protestantse volksdeel bleef zijn menselijke favorieten bezitten en reserveerde voor hen speciale plekjes in het hart. Wat te denken van de aanhang die Sint Nicolaas in de lage landen had. Ook de domineesverering, vooral in zware kringen, nam soms groteske vormen aan.

Dat de KRO-actie in Nederland mogelijk is en zelfs een succes begint te worden valt uit het voorgaande te verklaren. Toch leven er enkele bedenkelijke kanten aan deze gang van zaken. Want wat wil je met zo'n uitverkiezing eigenlijk bereiken? Wordt er niet buiten proporties veel aandacht besteed aan een vergankelijk individu? Waarbij ook nog eens systematisch de schaduwzijden van de persoon in kwestie worden weggemoffeld. Komt een dergelijke verkiezing feitelijk niet neer op een zogenaamd verantwoord alternatief voor Idols? Gaat het misschien om het leveren van een bewijs dat Nederlanders in de wereld heel wat voorstellen? Dat Nederlands meer is dan Jamai en Boris?

Feit is dat wanneer je afgaat op de site van de organisatie en op de uitzendingen, er wel heel erg positief over de grootste Nederlanders wordt geschreven en gesproken. Over Willem van Oranje bijvoorbeeld verneem je niets van zijn omstreden relatieleven, zijn ontrouw aan vrouwen. En dat Vincent van Gogh in de aard een zeer op zichzelf georiënteerd persoon was, die maar weinig rekening met de ander hield, komt niet ter sprake. Het gevaar van mensenverering vanwege de kijkcijfers ligt dus wel degelijk op de loer. Daarbij kun je vraagtekens zetten bij het verkiezingssysteem dat wordt gehanteerd. Er viel alleen maar te stemmen op een vooraf geselecteerde groep personen. En nu er tien finalisten over zijn, bestaat de mogelijkheid om meer keren je stem uit te brengen. Bovendien verloopt in de praktijk -ik spreek uit ervaring- het uitbrengen van je stem op een voor de stemmer moeilijk te achterhalen wijze. De KRO beloofde mij in een mail beterschap.

Toch zou het flauw zijn om de verkiezing af te doen als 'roomse heisa'. Tenslotte valt er wel wat voor te zeggen om het goede in de mens te accentueren. Dit kan inspireren tot goede daden. En personen als luitenant-kolonel Alida Bosshardt en Desiderius Erasmus mogen best extra aandacht in de media krijgen. Want wie naar het journaal kijkt, is bijna geneigd te denken dat de mens alleen maar geneigd is tot alle kwaad. In zoverre verdient het initiatief van de KRO waardering. Nuchtere Nederlanders zullen de uitslag kunnen relativeren. Het gaat er tenslotte niet om hoe goed de grootste Nederlander was of is, maar om hoe je zelf leeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden