Kritiek op sober regiem kortgestrafte

ALMERE - Gevangenisdirecteuren hebben grote moeite met het sobere regiem dat minister Sorgdrager (justitie) vorig jaar invoerde voor kortgestraften.

JOOP BOUMA

Gedetineerden met maximaal twee maanden - vooral verslaafden - blijven dagelijks veel langer in de gesloten cel. Daardoor kan op personeelskosten worden bespaard. Een aantal gevangenisdirecteuren vindt dat justitie met deze bezuinigingsmaatregel de indruk wekt dat een categorie gedetineerden is 'afgeschreven.'

“Het zijn gedetineerden waarin we kennelijk niet meer hoeven te investeren, die na hun straf zo de maatschappij weer worden ingestuurd. Maar zit die samenleving daar op te wachten?” aldus J. Wiersma van de gevangenis in Almere. De penitentiaire inrichting Almere-Binnen (totaal 288 gedetineerden) heeft 72 cellen met sober regiem.

Sorgdrager wil binnen enkele jaren ongeveer 2500 'sobere' cellen beschikbaar hebben. Ze zijn vooral bedoeld voor de 'overlastcategorie', vooral drugsverslaafden die via snelrecht korte celstraffen krijgen.

In vijf nieuwe gevangenissen in Almere, Alphen, Dordrecht, Krimpen en Zoetermeer wordt al een jaar geoefend met sobere bejegening. De gedetineerden mogen per dag maximaal acht uur uit hun cel. In die tijd kunnen ze de wettelijk verplichte activiteiten ondernemen, zoals luchten, bezoek ontvangen, sporten of eenvoudig werk doen.

Een commissie die het experiment begeleidt, kwam in maart tot de slotsom dat het sober regiem uitvoerbaar is en dat zelfs de maximale verblijfstijd van twee maanden omhoog zou kunnen. Het rapport werd niet openbaar gemaakt.

Hoewel gevangenisdirecteuren deel uitmaakten van de commissie, wordt de nota onder het gevangenismanagement gekraakt. “Het rapport is benauwend en gevaarlijk”, aldus J. Piek, algemeen directeur van De Leuvense Poort in Den Bosch. “Het behandelt uitsluitend de financieel economische kant, de efficiency van het sober regiem, maar gaat geheel voorbij aan onze missie om ook een veilige en humane detentie te bieden.” Volgens Piek is de begeleiding van gedetineerden in sober regiem zo minimaal dat “wij op deze manier een sociale bom creëren.”

- Vervolg op pagina 3

'Gevangenisbeleid wordt door Financiën bepaald' VERVOLG VAN PAGINA 1

De conclusies die de begeleidingscommissie in maart trok over het sober regiem, werden niet overgenomen door minister Sorgdrager. Zij wil dat er nader onderzoek wordt gedaan door het wetenschappelijk onderzoeksbureau van Justitie, het WODC. Ook de commissie zelf vond dat het experiment te kort had geduurd, om tot verantwoorde conclusies te komen.

De algemeen directeur van gevangenis De Geniepoort in Alphen, mr. A. R. van Manen, was lid van de begeleidingscommissie. Tijdens een bijeenkomst in Almere van de Vereniging voor penitentiair recht en penologie, zei hij gisteren dat er van gedetineerden zelf weinig klachten komen over het sobere regiem.

E. van der Maal van de Bond van Wetsovertreders bestreed dat. “We hebben honderden brieven gehad.”

Volgens Wiersma (gevangenis Almere) zou met grootschalige invoering van het sober regiem het gevangeniswezen 'afglijden.' “Het systeem is slecht voor gedetineerden. Er is in het regiem nauwelijks nog ruimte voor hulpverleners van reclassering of verslavingszorg, de gevangenen zijn veroordeeld tot een uiterst karig hulpaanbod.”

Wiersma vroeg zich af of één van de belangrijkste opdrachten van detentie - de gevangenisstraf moet, met handhaving van het karakter van de straf, dienstbaar zijn aan terugkeer in de maatschappij -, nog onverkort van kracht is. “Zullen we deze bepaling maar afschaffen voor deze groep mensen?”

Piek (gevangenis Den Bosch) zei gisteren het gevoel niet te kunnen onderdrukken dat het beleid in het gevangeniswezen goeddeels wordt gedicteerd door 'de heren van het ministerie van financiën.' “We mogen niet accepteren dat we straks inhoudelijk worden gedirigeerd door Financiën. We hebben nog altijd één van de mooiste detentiesystemen in de wereld omdat we hoge eisen stellen aan de tweespraak tussen gevangenbewaarder en boef. Die waarden worden in het sobere regiem om zeep geholpen.

Piek en de algemeen directeur van 'Almere-Binnen', P. de la Chambre, zullen namens de gevangenisdirecties betrokken zijn bij het opstellen van de onderzoekopdracht aan het WODC.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden