Kritiek op niveau

Afgelopen maandag was de dernière van Puccini's 'Manon Lescaut' bij De Nationale Opera (DNO). De nieuwe enscenering van de Duitse regisseuse Andrea Breth werd na afloop van de première, begin vorige maand, onthaald op stevig boe-geroep uit een teleurgesteld auditorium, en ook in de pers viel het de dagen erna niet mee met het oordeel. Dat wil zeggen: in de Nederlandse pers. Daarin had men krantenbreed amper twee sterren over voor de ideeën van Breth. Duitse kranten daarentegen jubelden in vele toonaarden. Volgens hen loopt er momenteel geen betere regisseur in de operawereld rond dan Breth.

DNO was uiteraard blij met de Duitse recensies, iets minder met die uit Nederland. Daarvan maakte het gezelschap gewag tijdens de publieke inleidingen voorafgaand aan de latere voorstellingen. Een medewerker van DNO hield zijn gehoor citaten voor uit zo'n Duitse jubelrecensie en plaatste vraagtekens bij het niveau van de Nederlandse operacritici. Die laatste constatering laat ik graag voor rekening van DNO, maar het is op z'n minst opvallend dat Duitse critici zo anders schrijven over deze 'Manon Lescaut' dan hun Nederlandse collega's.

Zoals vaker bij voorstellingen die direct na de première rumoer ontketenen - ook op de diverse internetfora werd hartgrondig gevloekt en getierd - waren liefhebbers die latere voorstellingen bezochten lang niet zo negatief. Iets vergelijkbaars gebeurde er dertig jaar geleden toen het publiek in het net geopende Muziektheater bij de 'Tristan und Isolde'-productie van Jürgen Gosch geconfronteerd werd met een extreme vorm van Duits Regie-Theater. Latere bezoekers, die niet bij het luidruchtige première-oproer aanwezig waren geweest, oordeelden opvallend milder.

Ik besloot naar de dernière van 'Manon' te gaan, mede om hoofdrolzangers Eva-Maria Westbroek en Stefano La Colla nog eens te horen. Westbroek, verlost van premièrestress, zong weergaloos en moeiteloos, La Colla stak in topvorm. En ik moet eerlijk toegeven dat de enscenering me meer pakte dan bij eerste aanschouwing. Nou was mijn recensie ook niet extreem negatief geweest; daarin stond dat op het boe-geroep voor Breth wel wat af te dingen viel. In ieder geval had Breth de opera serieus genomen en had zij niet haar neus opgehaald voor wat in het serieuze Duitsland nogal eens wordt afgedaan als Edel-Kitsch.

Maar Breths komisch bedoelde getut met nonnen en kardinalen - gekopieerd uit Fellini's film 'Casanova' - was nog steeds ergerlijk, evenals het eigenhandig verplaatsen van het muzikale intermezzo. Hoezo? Wist Puccini niet wat hij deed? Maar dat kleine Manon-meisje, synchroon verschijnend met de fluitsolo achter de bühne, daarin school veel muziektheatrale schoonheid.

Van al dit maakte ik geen gewag in mijn recensie en daarin schuilt deels het probleem. Kritieken moeten hier steeds korter, in de Duitse Feuilleton-katernen kunnen critici uitgebreid aan het analyseren slaan - en nuances aanbrengen. Met niveau hoeft dat dan weer niets van doen te hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden