Kritiek op aanpak Griekse crisis van Europese Rekenkamer

Een demonstratie tegen aangekondigde Griekse bezuinigingsmaatregelen in Athene, 2012.Beeld REUTERS

Bij de hulp aan Griekenland heeft de Europese Commissie te weinig rekening gehouden met de sociale gevolgen. Deze en andere kritiek komt van de Europese Rekenkamer. De steunprogramma’s voor Griekenland zouden maar beperkt hebben bijgedragen aan het economische herstel van het land.

Griekenland heeft sinds het uitbreken van de financiële crisis begin 2010 circa 375 miljard euro aan voordelige internationale hulpleningen ontvangen. De eurolanden hebben tot nu toe samen 242 miljard euro aan Griekenland uitgekeerd. Dat ging niet voor niks. De Europese Commissie heeft in ruil voor de steun harde saneringsmaatregelen afgedwongen. Griekenland moest zwaar bezuinigen, de arbeidsmarkt en de belastingen moesten hervormd worden en de bankensector gesaneerd.

Op deze harde aanpak komt nu forse kritiek van de Europese Rekenkamer, die de aanpak van de Commissie onderzocht. Zo hebben de steunprogramma’s onvoldoende bijgedragen aan het herstel van de Griekse economie. De economische groei schommelt en de hoger dan verwachte rentekosten hebben de Griekse staatsschuld verder opgestuwd. Wel is het Griekse begrotingstekort omgezet in een begrotingsoverschot.

De Commissie heeft, stelt de Rekenkamer, te weinig rekening gehouden met de sociale gevolgen van de maatregelen. De Rekenkamer heeft vooral commentaar op het matige functioneren van de Commissie in het proces. Zo zat er met name in het begin geen enkele lijn in de programma’s. Ook laakt het rapport de slechte onderbouwing van veel maatregelen, zoals de verhoging van de btw en accijnzen.

Diepe sporen

De financiële crisis heeft diepe sporen achtergelaten in de Griekse samenleving. Jong en oud werden getroffen door de van buitenaf opgelegde saneringsmaatregelen. Als gevolg daalden de lonen in de publieke sector met gemiddeld 15 procent en bij staatsbedrijven zelfs met 30 procent. Ook werden de pensioenen gemiddeld met 10 procent gekort.

De werkloosheid steeg naar 28 procent in 2014, terwijl de jongere generatie geen zicht had op werk. De jeugdwerkloosheid bedroeg op het hoogtepunt van de crisis ruim 61 procent. Gepensioneerde Grieken konden niet meer rondkomen en hoogopgeleide kinderen die het huis al uit waren, gingen weer bij hun ouders wonen, zodat ze de kosten voor levensonderhoud konden delen. Ook de toeristensector, waarin veel Grieken traditiegetrouw werk vinden, kreeg een flinke knauw.

Uitdaging

Natuurlijk kon de rest van Europa niet werkloos toekijken toen begin 2010 bleek dat Griekenland jarenlang had gelogen over de eigen binnenlandse financiële situatie. Het begrotingstekort over 2009 bleek geen 3,7 procent van het bruto binnenlands product, maar liefst 15,6 procent. De onzekerheid over de financiële draagkracht van Griekenland nam snel toe binnen Europa en leidde tot grote onrust op de financiële markten. Als gevolg daarvan steeg de rente op Griekse staatsobligaties. De hogere rentelasten voedden de zorg dat het land zijn schulden niet meer terug zou kunnen betalen. De euro werd minder stabiel en de angst groeide dat ook andere zwakke EU-landen meegetrokken zouden worden.

De steunprogramma's voor Griekenland waren in 2010 dus wel nodig. Maar naar nu blijkt, zijn ze volgens de Europese Rekenkamer niet zo doelmatig geweest als verwacht. Het laatste programma loopt nog tot in 2018. Dan moet het land weer op eigen benen staan en tegen normale tarieven op de financiële markten kunnen lenen. Maar juist daaraan twijfelt de Europese Rekenkamer: “Het vermogen van Griekenland om zichzelf volledig te financieren op de markten blijft een uitdaging. Na afloop van het laatste programma zal Griekenland zelf weer aanzienlijke bedragen moeten aflossen en er is scepsis of de Grieken de benodigde euro’s wel puur uit het primaire begrotingsoverschot en de markt kunnen halen.”

Kamerdebat

De PVV heeft donderdag een debat met minister van financiën Wopke Hoekstra aangevraagd naar aanleiding van het rapport van de Europese Rekenkamer over de gang van zaken bij de internationale hulp aan Griekenland. PVV’er Tony van Dijck noemde de kritiek van de Europese Rekenkamer onthutsend. “In het rapport staat dat het een grote puinhoop was en een zooitje.” Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft ingestemd met een debat. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden