Krimschatten moeten terug naar Oekraïne

rechtszaak | Wie de rechtmatige eigenaar is van de geleende goudschatten uit de Krim? Dat mogen ze in Oekraïne uitzoeken.

Het Allard Pierson Museum in Amsterdam moet de geleende goudschatten uit de Krim teruggeven aan de staat Oekraïne. En niet aan de musea op de Krim, oordeelde de rechtbank in Amsterdam gisteren.

Vooraf leek het zo'n ingewikkelde en gevoelige kwestie: wie is de rechtmatige eigenaar van de honderden archeologische topstukken uit de Krim die twee jaar geleden te zien waren op een tentoonstelling in het Allard Pierson. Zijn dat ondanks de machtswisseling (Rusland annexeerde tijdens de expositie de Krim, die zich afscheidde van Oekraïne) nog steeds de musea op de Krim? Of is het de staat Oekraïne die vreest dat dit erfgoed bij teruggave aan de Krimmusea linea recta naar Moskou verdwijnt?

De rechtbank in Amsterdam omzeilde die netelige eigendomsvraag gewoon. Wie de rechtmatige eigenaar is, dat zoeken ze daar maar uit, op grond van de wetten die daar gelden, vindt de rechter. "Het is niet aan een Nederlandse rechter om te bepalen wie daar een sterker recht heeft."

In plaats daarvan focuste de rechtbank op het Unesco-verdrag over de bescherming van cultureel erfgoed. Op grond daarvan is de conclusie dat het Allard Pierson de kunstschatten moet terugsturen naar de staat Oekraïne, omdat dat het land van herkomst is en de objecten cultureel erfgoed van dat land zijn.

Een 'glasheldere' uitspraak, zegt advocaat Gert-Jan van den Bergh, die de belangen van Oekraïne verdedigt. "In het Unesco-verdrag staat dat cultureel erfgoed terug moet naar de soevereine staat die het in bruikleen heeft gegeven. Omdat de Krim niet als soevereine staat kan worden gezien, moeten de goudschatten terug naar Oekraïne. En dan moet de rechter in Kiev vervolgens maar uitmaken wie de eigenaar is. Die uitspraak laat zich voorspellen: Oekraïne."

De Krimschatten moeten op kosten van Oekraïne worden overgebracht vanuit Nederland naar het Nationaal Historisch Museum in Kiev. Oekraïne moet daarnaast een bedrag van 111.000 euro betalen dat het Allard Pierson kwijt is aan opslag, inventarisatie en verzekering van de Krimschatten. Het museum had dit bedrag op 300.000 euro gesteld. Waarom niet het hele bedrag wordt uitgekeerd is onduidelijk, aldus een woordvoerder van het Allard Pierson.

De musea 0p de Krim hebben drie maanden de tijd om in hoger beroep te gaan. Hun advocaat Michiel van Leeuwen vertrok na de uitspraak van de rechter meteen naar de Krim om het vonnis te bespreken met de musea. "Ik moet het zelf ook nog goed bestuderen. Ik verwacht dat we een paar weken nodig hebben om te onderzoeken of er goede gronden zijn om in beroep te gaan."

Zolang de procedure loopt, blijven de goudschatten in het depot van het Allard Pierson.

goud en geheimen van de zwarte zee

Op de tentoonstelling 'De Krim - Goud en geheimen van de Zwarte Zee' in het Allard Pierson Museum waren twee jaar geleden ruim 500 objecten te zien: edelstenen, sierlijke beeldjes en schitterend bewerkte lakkistjes. Ze kwamen uit vier musea op de Krim en een museum in Kiev. Topstuk van de expositie was een gouden Scytische pronkhelm.

Terwijl Nederland zich vergaapte aan de archeologische topstukken annexeerde Rusland de Krim, die zich afscheidde van Oekraïne. De machtswisseling werd niet erkend door Nederland en de meeste VN-lidstaten.

De musea op de Krim eisten - later gesteund door de Russische minister van cultuur - teruggave van hun bruiklenen. Oekraïne vond dat de objecten aan Kiev moesten worden geretourneerd. Om niet het risico te lopen van een schadeclaim van de benadeelde partij legde het Allard Pierson de kwestie voor aan de rechter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden