Krimpgebieden krimpen minder snel dan gedacht

Een leegstaande boerderij in Finsterwolde. Beeld Kees van de Veen
Een leegstaande boerderij in Finsterwolde.Beeld Kees van de Veen

Uit nieuwe cijfers blijkt dat het inwonertal van zogeheten krimpgebieden niet slinkt. Er moeten zelfs nieuwe woningen komen.

Jeannine Julen

Wie denkt aan een krimpgebied ziet al snel beelden van dichtgetimmerde ramen van leegstaande woningen. Maar een recente studie van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) wijst uit dat regio's als Noordoost-Groningen, Zeeuws-Vlaanderen en delen van Noord-Holland helemaal niet zo snel leeglopen als tien jaar geleden werd voorspeld. Sterker, het aantal huishoudens blijft in die gebieden nagenoeg gelijk.

In 2007 voorspelde het PBL nog dat tien procent van de gemeenten het inwonertal binnen krap twintig jaar zou zien slinken. Dat die voorspelling nu anders uitvalt, heeft volgens onderzoeker Martijn Eskinasi drie voorname oorzaken.

Allereerst vonden meer buitenlanders dan gedacht in Nederland hun nieuwe thuis. Dat waren niet alleen vluchtelingen uit Syrië en andere probleemgebieden, maar ook migranten uit Duitsland, België en Frankrijk. Daarnaast leeft de gemiddelde Nederlander iets langer dan onderzoekers in 2007 hadden voorspeld. Mensen die volgens de toenmalige voorspellingen al in hun graf zouden liggen, lopen nog rond.

De laatste onvoorziene ontwikkeling is wat in jargon huishoudenverdunning heet. Eskinasi: "Het kan zijn dat het aantal personen in een gebied afneemt, terwijl het aantal huishoudens toch toeneemt."

Stel, er staan in het Zeeuws-Vlaamse Hulst twee huizen naast elkaar. In het ene woont een gezin met twee kinderen en het andere huis is van een echtpaar op leeftijd. In de loop van tijd komt de man van het oudere echtpaar te overlijden. Twee jaar later vliegen de kinderen van de buren uit. De zoon verhuist naar Utrecht om te studeren en de dochter gaat elders in het dorp op zichzelf wonen. Hulst telt dan één huishouden extra, terwijl er een Hulstenaar is overleden en een ander naar de Randstad verhuisde.

Tekst loopt door onder afbeelding.

null Beeld Hollandse Hoogte / Ton Toemen
Beeld Hollandse Hoogte / Ton Toemen

Bijbouwen

Die groei in huishoudens lijkt het publieke debat over het aantal bij te bouwen woningen enigszins te keren. Stel je in op een bevolkingskrimp, waarschuwde hoogleraar Wim Derks van Maastricht University beleidsmakers tien jaar geleden nog. Bouw niet voor de leegstand, riep de PvdA in die periode tegen de provincie Zuid-Holland. Ook daar zou het aantal inwoners slinken, voorspelden onderzoekers.

Maar PBL-onderzoeker Eskinasi en zijn collega Carola de Groot roepen juist op tot bijbouwen. Over krap tien jaar telt Nederland een half miljoen huishoudens meer dan nu. Om aan die toekomstige woonvraag te voldoen moeten er jaarlijks 50.000 woningen bijgebouwd worden, berekenden de twee.

Ook in de krimpregio's zullen beleidsmakers nieuwbouw op hun beleidsagenda hebben staan, zegt Eskinasi. "Dat zal niet zijn omdat ze huizen willen bijbouwen, maar omdat ze woningen willen vervangen. Bijvoorbeeld omdat panden vervallen zijn. Of omdat er vraag is naar andersoortige woningen."

Ondanks de nieuwe cijfers geldt bevolkingskrimp nog steeds als een ontwikkeling om rekening mee te houden, zegt Peter Hovens, directeur van het Kenniscentrum voor Bevolkingdaling en Beleid. "De krimp is nu door immigratie even uitgesteld, maar er worden nog steeds te weinig kinderen geboren."

Afgelopen kwartaal gingen er voor het eerst meer Nederlanders dood dan er geboren werden, berichtte het Centraal Bureau voor de Statistiek onlangs. Volgens Hovens is dat een trend die de komende decennia voortzet. "Een vrouw moet gemiddeld 2,1 kinderen krijgen om de bevolkingsgroei op peil te houden. Dat aantal hebben we al 45 jaar niet gehaald. In 2040 pieken we waarschijnlijk met 18 miljoen inwoners, maar daarna zal Nederland als geheel gaan krimpen."

Kleine dorpen krijgen brievenbus terug

Bewoners van het Groningse dorp Overschild krijgen hun brievenbus terug. PostNL had die eerder dit jaar verwijderd omdat er sinds 1 januari nieuwe regels gelden bij het bedrijf. In woonkernen met meer dan 5000 inwoners moet er om de kilometer een brievenbus zijn.

In dunner bevolkte gebieden is dat om de 2,5 kilometer. Die boodschap viel de 'Schildjers', 270 in totaal, rauw op hun dak. Ze dienden een klacht in bij de Autoriteit Consument & Markt en zorgden ervoor dat ook andere kleine dorpen hun brievenbus terugkregen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden