Krimbewoner wordt naar stembus gereden

Ondanks de chaos in Oekraïne wil de regering de verkiezingen gewoon laten doorgaan. Ook voor bewoners van bezet gebied.

FLEUR DE WEERD

KIEV - De Krim is geannexeerd, en aan het oosten van het land knagen de 'separatisten' aan de grenzen van Oekraïne, daarbij gesteund door Moskou. Toch zet de regering in Kiev alles op alles om de verkiezingen op 25 mei door te laten gaan. Maar hoe organiseer je verkiezingen in een land dat zo overhoop ligt? Vijf vragen.

Worden er ook verkiezingen georganiseerd op de Krim?

Ja. Omdat het referendum van maart als illegaal wordt beschouwd, is de Krim is in de ogen van de overheid nog steeds onderdeel van Oekraïne. En dus mogen op 25 mei ook de Krimbewoners stemmen voor een nieuwe president.

Dat zullen ze waarschijnlijk niet op grote schaal doen. Op het schiereiland stemlokalen openen is onmogelijk. De Oekraïense regering heeft daarom geregeld dat de Krimbewoners die nog een Oekraïens paspoort hebben, kunnen stemmen in steden net buiten de Krim, bijvoorbeeld in Odessa of Gerson. Ze lopen dan het risico dat ze niet worden binnengelaten op de terugweg. Toch hebben organisaties van Krim-Tataren aangekondigd busreizen te organiseren. Buiten deze pro-Oekraiense minderheid zal waarschijnlijk niemand van het stemrecht gebruik maken.

Hoe zit het met stemlokalen in het oosten en zuiden?

Daar gaat het organiseren volgens waarnemers naar omstandigheden goed. Hoewel twaalf plaatsen in handen zijn van de separatisten valt hun greep op de hele regio wel mee. Maar 9 van de 33 districten in de regio's Loegansk en Donetsk worden op dit moment tegengewerkt bij het organiseren van de verkiezingen. In het zuiden ondervinden organisatoren nog geen problemen.

Hoewel separatisten hebben opgeroepen tot een boycot van de verkiezingen, wil volgens peilingen op dit momenten de meerderheid in het oosten gewoon naar de stembus. Waarnemers vrezen dat de opkomst toch tegen gaat vallen omdat mensen geïntimideerd zullen worden en uiteindelijk niet durven te stemmen.

Zijn de verkiezingen wel legitiem als er in bepaalde regio's bijna niemand gaat stemmen?

Volgens de Oekraïense wet zijn de verkiezingen legitiem als er landelijk een opkomst is van 50 procent. Dat er in bepaalde regio's minder mensen gaan stemmen is dus niet erg, zo lang er in het totaal maar wel de helft van de bevolking naar de stembus gaat.

Bij een recente rondvraag zei 84 procent van de ondervraagde Oekraïners, ook op de Krim, te willen gaan stemmen. Dit lijkt wel erg veel. Ter vergelijking: in 2010 was de opkomst bij de presidentiële verkiezingen 67 procent, in 2004 was het 75 procent. Aan de andere kant staat er nu veel op het spel.

Oekraïense verkiezingen staan bekend als frauduleus. Wat is de verwachting voor dit jaar?

Omdat de regeringspartijen er baat bij hebben dat deze verkiezingen eerlijk verlopen, hebben ze enkele weken geleden de kieswetten aangepast in samenwerking met de OVSE om fraude te voorkomen. Het is bijvoorbeeld verboden foto's te maken in het stemhokje. Dat deden mensen vroeger om te kunnen laten zien dat ze daadwerkelijk de stem uitgebracht hadden aan degene die ze daarvoor had betaald.

Ook hebben ngo's dit jaar recht om aanwezig te zijn in stembureaus. Als waarnemers zien dat er fraude gepleegd wordt, kunnen ze naar de rechter stappen die de uitslag van het betreffende bureau nietig kan verklaren. Eerder hadden zij die macht niet.

Oekraïne is na Janoekovitsj' vlucht veranderd in een parlementaire republiek, met minder macht voor de president. Waarom zijn presidentiële verkiezingen überhaupt belangrijk?

De verkiezingen zijn belangrijk om officieel een punt te zetten achter het presidentschap van Janoekovitsj en de regering legitimiteit te verschaffen.

Het parlementaire systeem betekent trouwens niet dat de nieuwe president helemaal machteloos is. Hij of zij mag bijvoorbeeld nieuwe kandidaten voordragen voor de functie van minister van defensie, de minister van buitenlandse zaken en de openbare aanklager. Die laatste post is nu bezet een partijlid van ultrarechtse partij Svoboda. Volgens critici is hij te radicaal voor die functie.

Ook kan de president parlementaire verkiezingen voorstellen. Daar hopen veel mensen op. Op dit moment zitten er nog steeds veel leden van Janoekovistj' partij in het parlement, terwijl zij niet veel steun hebben bij de bevolking en nieuwe wetgeving blokkeren. Ook Europa oefent druk uit om zo snel mogelijk parlementsverkiezingen te organiseren.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden