Analyse

Krim splijt Europese defensie

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken staat de pers te woord bij aankomst op het Binnenhof. Beeld anp
Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken staat de pers te woord bij aankomst op het Binnenhof.Beeld anp

Er is geen ruimte voor een hoger defensiebudget, dat liet minister Jeroen Dijsselbloem (financiën) gisteren weten. Daarmee onderstreept hij het Nederlandse standpunt voor de vergadering van Navo-ministers volgende week.

Belangrijkste agendapunt daar: hoe moet het bondgenootschap omgaan met een militair assertief Rusland. De Amerikaanse president Barack Obama deed woensdag juist een oproep aan Europese landen om met extra geld hun eigen veiligheid te waarborgen. Op dit moment nemen de Verenigde Staten bijna driekwart van de defensie-uitgaven binnen de Navo voor hun rekening.

In Nederland kreeg Obama bijval van Gert-Jan Segers, defensiewoordvoerder van de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Zijn partij vindt net als de SGP al langer dat er meer geld naar de krijgsmacht moet, en gaat hier bij de begrotingsonderhandelingen op aandringen. Het CDA sluit zich hierbij aan.

Instemming regeringspartijen
De regering heeft een andere visie. Minister Frans Timmermans (buitenlandse zaken) zei vooruitlopend op de Navo-vergadering tegen de Tweede Kamer dat hij niet wil spreken over een hogere defensiebegroting. "Zolang er nog veel winst uit Europese defensiesamenwerking valt te halen kan ik dat niet aan de belastingbetaler verkopen." Die lijn kan rekenen op instemming van regeringspartijen PvdA en VDD en gedoogpartner D66.

Deze partijen zien ook geen reden de beleidsprioriteiten van Timmermans en zijn collega Jeanine Hennis (defensie) te heroverwegen. Die richten zich vooral op bijdragen aan oorlogen in mislukte staten buiten Europa, zoals de missies in Afghanistan en Mali.

Noordelijke en Oost-Europese landen zien niet een instabiel Mali, maar een assertief Rusland als de grootste dreiging. Die tweespalt in Europa is niet nieuw, maar wel vergroot door de gebeurtenissen in Oekraïne.

Litouwen en Letland hebben bijvoorbeeld net als Oekraïne een flinke Russischtalige minderheid. Net als Polen zien zij de gezamenlijke verdediging van het eigen grondgebied als de voornaamste taak van de Navo. Scandinavische landen maken zich zorgen over hun belangen in het poolgebied en de Baltische zee, waar ze aan Rusland grenzen.

'Transformeren
De vraag is hoe deze uiteenlopende prioriteiten te rijmen zijn met intensievere defensiesamenwerking. De Nederlandse krijgsmacht heeft zich de afgelopen jaren bijvoorbeeld toegelegd op lichte infanterie. Deze eenheden zijn geschikt voor patrouilles tegen de taliban, maar in hun ongepantserde voertuigen zijn ze uiterst kwetsbaar voor zwaarder geschut.

In Europees verband dringt Nederland er juist op aan dat ook andere landen hun krijgsmacht op die manier 'transformeren' en deelnemen aan internationale missies. In het licht van de crisis over de Krim zal die boodschap moeilijker te verkopen zijn aan landen die juist hun eigen grondgebied willen verdedigen tegen Russische zware wapens.

Uiteenlopende visies?
Nu komen bij inzet die uiteenlopende prioriteiten al naar voren. Minister Timmermans schreef deze week aan de Kamer dat hij een balans zoekt tussen het verzekeren van de Oost-Europese landen dat ze op collectieve verdediging binnen de Navo kunnen rekenen en pogingen om de spanning met Rusland te de-escaleren. Nederland stelt daarom met een "beperkt aantal uren" een toestel ter beschikking om Navo-radarvliegtuigen rondom Oekraïne in de lucht bij te tanken.

Andere landen, zoals Denemarken en Tsjechië, sturen wel gevechtsvliegtuigen. De vraag is dan ook of Nederland komende week brede steun kan vinden voor het streven naar meer Europese defensiesamenwerking, of dat uiteenlopende visies op veiligheid dat juist ondermijnen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden