Krijgt Iron Lady een opvolgster?

Andrea Leadsom (links) en Theresa May (rechts) Beeld afp
Andrea Leadsom (links) en Theresa May (rechts)Beeld afp

Krijgen de Britten na 26 jaar weer een vrouw als premier? Theresa May en Andrea Leadsom zijn favoriete kandidaten.

Sander Becker

De strijd om het Britse premierschap zou wel eens kunnen uitmonden in een gevecht tussen twee vrouwen: Theresa May en Andrea Leadsom. Beide kansrijke kandidates zijn volgens de Britse pers net zo gestaald als hun illustere voorgangster: de tot dusver enige vrouwelijke Britse premier Margaret Thatcher, alias de 'Iron Lady'.

In het kort
- De mannelijke kandidaten kregen weinig steun in de Conservatieve fractie. Alleen Michael Gove is nog over.
- Als May en Leadsom als slotfinalisten tegen elkaar uitkomen in de strijd om het premierschap is moeilijk te voorspellen wie wint. Peilingen spreken elkaar tegen

Twee finaleplaatsen
In totaal vijf Conservatieve parlementariërs azen op de post van premier David Cameron, die in oktober aftreedt vanwege het Brexit-debacle. Maar de mannelijke kandidaten staan er niet best voor. De twee vrouwen gooien hogere ogen; zij krijgen de meeste openlijke steun van hun fractiegenoten. Bij de eerste stemronde onder de 330 Conservatieve Lagerhuisleden, stemden gisteren 165 voor May en 66 voor Leadsom. De mannelijke rivalen Michael Gove, Stephan Crabb en Liam Fox bleven ver achter, met respectievelijk 48, 34 en 16 stemmen. Fox en Crabb zijn inmiddels al uit de race gestapt.

De Conservatieve fractie moet de shortlist komende week terugbrengen tot twee slotkandidaten. Daar mogen vervolgens alle partijleden een keuze uit maken. May (59) lijkt sowieso verzekerd van een finaleplaats. Al meteen nadat Cameron zijn vertrek had aangekondigd, de dag na het referendum, werd zij als opvolgster genoemd. Op dat moment stond er nog wel een reusachtige rivaal boven haar: de Londense oud-burgemeester Boris Johnson. Maar die gooide onverwachts de handdoek in de ring.

Compromiskandidaat
May, minister van binnenlandse zaken, staat te boek als een van de hardste en listigste politici uit Westminster. Haar ministerie geldt als moeilijk hanteerbaar vanwege de delicate portefeuille veiligheid en justitie. Toch weet ze zich er al zes jaar staande te houden, nagenoeg uniek in de na-oorlogse Britse politiek.

De politica voerde campagne vóór het EU-lidmaatschap, maar stak opzettelijk niet haar nek uit. Dat zou haar nu tot de ideale compromiskandidaat maken, acceptabel voor zowel voor- als tegenstanders van de Brexit. May, vaak gepersifleerd om haar voorkeur voor hakschoenen met een exotische tijgerprint, wil nadrukkelijk de leider worden die haar partij - en het land - kan verenigen.

Theresa May wordt vaak gepersifleerd om haar voorkeur voor hakschoenen met een exotische tijgerprint Beeld epa
Theresa May wordt vaak gepersifleerd om haar voorkeur voor hakschoenen met een exotische tijgerprintBeeld epa

Politieke ster
Maar een gelopen race is het niet. May heeft veel te duchten van haar concurrente Leadsom (53). Deze overtuigde Brexiteer heeft volgens de krant The Independent 'iets van Thatchers staal'. De staatssecretaris voor energie en klimaat, die eerder een hoge post op financiën bekleedde, zit pas twee jaar in de regering. Daarvoor werkte ze 25 jaar in de financiële dienstverlening. Ze raakte gehard op de beursvloer en deelde de lakens uit bij de Barclays-bank.

De politieke ster van Leadsom rees snel tijdens de Brexit-campagne. Ze schitterde naast Boris Johnson in de tv-debatten. Kalmpjes sloeg ze haar tegenstanders om de oren met economische argumenten. De vrije handel ziet ze als het hoogste goed, maar het vrije verkeer van personen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk wil ze afschaffen. Johnson noemde haar gisteren zijn favoriete kandidaat, wat haar kansen sterk vergroot.

Het valt moeilijk te voorspellen wat er gebeurt wanneer May en Leadsom inderdaad als finalisten tegen elkaar uitkomen. Volgens een enquête voor de website ConservativeHome zou 38 procent van de partijleden de voorkeur geven aan Leadsom, en 37 aan May; nek-aan-nek dus. Een andere peiling, die YouGove deed voor The Independent, voorspelt dat May ruim zou winnen met 63 tegen 31 procent. De best scorende mannelijke kandidaat, Gove, legt het in deze peiling sowieso hopeloos af tegen zowel de ene als de andere vrouw.

Trieste helden
Dat brengt ons op de eenzijdige geslachtelijke rolverdeling rond de Brexit. Het waren voornamelijk mannelijke leiders die de Brexit mogelijk maakten: premier David Cameron schreef - tegen zijn zin - het referendum uit, terwijl Boris Johnson (de leider van het Vertrek-kamp) en Nigel Farage (de voorman van de eurosceptische Ukip-partij) het volk verleidden tot de Brexit-stem. Deze mannen hebben zich inmiddels alledrie teruggetrokken, waarmee ze smalende commentaren oogstten. Zo is er de spotprent waarop Johnson als een clown uit een brandend Brexit-circustent wegrent, of die waarop Farage samen met de overleden EU in een diep graf zakt.

Ook in Brussel viel de aftocht van de Brexit-mannen slecht. Guy Verhofstadt, leider van de liberalen in het Europees parlement, sprak van 'ratten die het zinkende schip verlaten'. Hij hekelde vooral Farage, die als Europarlementariër niet meer komt opdagen in Brussel maar wel zijn Europese salaris blijft opstrijken.

De voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker deed ook een duit in het zakje. "De stralende helden van de Brexit zijn veranderd in trieste helden", sneerde hij gisteren. "Patriotten nemen geen ontslag als het moeilijk wordt; zij blijven juist dan aan." Wie moeten er anders het puin ruimen dat door de Brexit is aangericht? Het antwoord tekent zich geleidelijk af: de vrouwen.

Boris Johnson gooide onverwachts de handdoek in de ring Beeld epa
Boris Johnson gooide onverwachts de handdoek in de ringBeeld epa

Hoe verloopt de stemming?
Vijf Conservatieve parlementariërs hebben zich kandidaat gesteld om hun partij te gaan leiden en daarmee de nieuwe premier te worden. Volgens de procedure volgen er nu drie stemrondes waarin de 330 Conservatieve Lagerhuisleden telkens één kandidaat wegsturen, totdat er twee overblijven. De stemrondes zijn steeds op dinsdag en donderdag.

Bij de eerste ronde, gisteren, vielen Fox en Crabb af. Over de twee finalisten - hun namen zijn waarschijnlijk komende dinsdag bekend - mogen alle 150.000 partijleden zich per post uitspreken. Op 9 september moet de winnaar uit de bus rollen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden