Krijgt Irak een 'Nederlandse' president?

Fuad Hussein Beeld Getty Images
Fuad HusseinBeeld Getty Images

Een Nederlandse Koerd is de belangrijkste kanshebber voor de functie van de president van Irak. Het parlement in Bagdad moet dinsdag beslissen over zijn aanstelling.

“Ik dacht eigenlijk langzaamaan met pensioen te gaan,” zei Fuad Hussein (69) aan de telefoon toen zijn naam opdook als mogelijke kandidaat voor het presidentschap van Irak. “Maar als mijn president het me vraagt, dan zal ik het doen.”

En zo werd de Nederlandse Koerd de grootste kanshebber voor het hoogste ambt, waar het parlement in Bagdad vandaag over moet stemmen. ‘Zijn’ president, Massoud Barzani, die sinds een jaar president-af is van de Autonome Koerdische ­Regio van Irak, maar nog steeds achter de schermen aan de touwtjes trekt, schoof Hussein naar voren. De Koerden leveren traditioneel de ­federale presidentskandidaat.

Barzani heeft een aantal redenen om zijn oud-stafchef naar Bagdad te sturen. Omdat hij voor de val van de Iraakse dictator Saddam Hussein (vanuit Nederland) betrokken was bij het plannen van een toekomst zonder hem, en bij de uitvoering daarvan, kent Hussein die portefeuille als geen ander.

Dat is bepalend op een moment dat de Koerden en Bagdad tegenover elkaar staan over wederzijdse rechten en plichten, zoals de toekomst van betwiste gebieden en de oliestad Kirkuk. In gesprek met het Koerdische medianetwerk Rudaw gaf Hussein vorige week aan dat hij bij die kwesties wil beginnen: het is “de weg naar een oplossing”.

Diversiteit

Husseins achtergrond maakt hem uitermate geschikt voor de moeilijke onderhandelingen met Bagdad. Hij werd geboren in het gemengde stadje Khanaqin op de grens met Iran, in een sjiitische Koerdische familie (de meeste Koerden zijn soennitisch). Als jongen had hij vriendjes uit andere minderheidsgroepen die in het stadje woonden.

Zo is hij niet alleen acceptabel voor de sjiitische meerderheid die Irak regeert, maar kent hij ook het belang van diversiteit. “Als etnische en religieuze groepen in Irak niet kunnen samenleven, dan blijven ze elkaars bloed voor altijd verspillen,” zei hij tegen Rudaw. “Het gaat allemaal om educatie”, ­aldus de onderwijskundige die in 1971 in Bagdad afstudeerde.

Nadat Saddam het Koerdische verzet in 1975 een gevoelige klap toebracht, vertrok activist Hussein naar Nederland, waar hij met een Nederlandse trouwde. Hij bleef actief voor de Koerdische zaak, bemoeide zich bij de PvdA in zijn woonplaats Amstelveen met de Nederlandse politiek, en verdiende zijn brood met lesgeven en adviseren over werken in het Midden-Oosten. Nederland vormde hem zodanig dat het begrip tolerantie er bij hem ingebakken zit – ook al leeft hij nu in een land waar vooral het recht van de sterkste geldt.

Beschadigen

Zijn verhuizing vanuit de coulissen naar de spotlichten ging gepaard met een poging van opposanten hem te beschadigen. Hij belegde een persconferentie om beweringen te ontzenuwen dat zijn vrouw Joods is (vanwege Iraks nauwe banden met Iran is iedere connectie met Israël omstreden). Gevraagd naar de reactie op zijn kandidatuur van zijn vrouw Carolien, die merendeels in Nederland is blijven wonen, zei hij tegen Rudaw dat ze “weet dat deze zaak deel van mij is. Ze was blij te zien hoe de Koerdische leiders me waarderen.”

Die ‘zaak’, en vooral het Koerdische referendum voor onafhankelijkheid dat ‘zijn president’ een jaar geleden organiseerde, vormen echter ook zijn grootste probleem. Die stemming zette niet alleen de verhouding met Bagdad op scherp, het leidt ook tot een politieke spagaat: hoe kan je president zijn van het land dat je wilt verlaten? Hoe geloofwaardig ben je dan?

Hussein wijst erop dat hij partijloos is, en ook in Koerdistan heeft geprobeerd boven de partijen te staan. Dat hij gelooft in eenheid, in samenbrengen en niet verdelen. “Dat is mijn karakter. Iedereen moet onder één paraplu werken. Dat is de functie van de president.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden