Krijgt Griekenland hulp uit onverwachte hoek?

De voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker (L) omhelst de Griekse premier Alexis Tsipras tijdens een topontmoeting in Brussel op 23 april. Beeld afp
De voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker (L) omhelst de Griekse premier Alexis Tsipras tijdens een topontmoeting in Brussel op 23 april.Beeld afp

Met de bodem van staatskas in zicht, en na vier maanden vruchteloze onderhandelingen met zijn internationale geldschieters, lijkt er eindelijk beweging te komen in de Griekse impasse. Met dank aan voorzitter Juncker van de Europese Commissie.

Jan Kleinnijenhuis

Gisteren meldde de Griekse krant To Vima dat Juncker met een eigen voorstel naar Athene is gestapt. Een voorstel dat veel minder ver gaat dan de lijn waar de landen van de eurozone en het Internationaal Monetair Fonds tot nog toe aan vasthouden. In het plan zou Griekenland 5 miljard euro aan steun krijgen - deels 'oud' geld dat nog vrijgegeven moet worden, en deels nieuwe steun. In ruil daarvoor moet Athene hervormingen toezeggen op een aantal terreinen, maar die gaan lang niet zo ver als de eisen in de lopende onderhandelingen met het IMF en de eurozone.

Het bestaan van het plan werd direct ontkend door de Europese Commissie. Maar het zou niet voor het eerst zijn dat de Europese Commissie zich binnen de onderhandelingen probeert te manoeuvreren. Eurocommissaris Moscovici kreeg in februari nog de volle laag van de ministers van financiën van de eurozone, toen de Griekse minister van financiën Varoufakis een voorstel van hem lekte naar de pers. Dat gaf Griekenland destijds het idee dat er veel meer uit de onderhandelingen is te halen dan het IMF en de eurolanden bereid zijn te laten zien.

Op basis van die gedachte zijn de onderhandelingen de afgelopen maanden doorgegaan. Griekenland mag dan bijna zonder geld zitten, de gedachte dat vooral Europa het zich niet kan veroorloven het land failliet te laten gaan is diepgeworteld in Athene. Het uittreden van het land uit de euro brengt onvoorspelbare gevolgen met zich mee. Gevolgen die de eurolanden liever niet aan den lijve willen ondervinden.

Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Beeld epa
Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker.Beeld epa
Beiden lijken het goed met elkaar te kunnen vinden. Tijdens de ontmoeting op 23 april gaf Juncker Tsipras ook nog een vaderlijk klopje. Beeld afp
Beiden lijken het goed met elkaar te kunnen vinden. Tijdens de ontmoeting op 23 april gaf Juncker Tsipras ook nog een vaderlijk klopje.Beeld afp

Dat Griekenland bereid is het spel tot het einde toe vol te houden bleek wel uit de brief die de Griekse premier Tsipras op 8 mei verstuurde aan IMF-directeur Lagarde. Luttele dagen voordat het land 750 miljoen euro moest terug betalen aan het IMF, schreef Tsipras dat Griekenland het geld simpelweg niet had en de betaling dus niet zou kunnen voldoen. Te elfder ure werd een oplossing gevonden: Griekenland haalde het geld grotendeels uit een noodrekening van het IMF zelf. Daarmee houdt het land dezelfde schuld bij het fonds, zij het dat Athene nu weer een poosje respijt heeft voor de aflossing.

De gang van zaken rond de IMF-aflossing heeft Griekenland gesterkt in de gedachte dat het voorlopig wegkomt met het vooruit schuiven van een akkoord, zelfs als de kas bijna leeg is. Wat daarbij helpt, is dat ook het ogenschijnlijke gesloten front van IMF en eurolanden de laatste weken barstjes vertoont. Een - opnieuw - uitgelekt memo van het onderhandelingsteam van het IMF geeft een inkijkje in de verschillen van mening tussen beide partijen.

Het IMF kan, vanwege de statuten, alleen maar geld lenen aan landen waarvan het weet dat die dit kunnen terugbetalen. Als Athene ook maar één keer verzaakt, kan er van verdere hulp geen enkele sprake zijn. In 2012 stemde het IMF tegen beter weten in met een hulppakket waarvan het eigenlijk wel wist dat Griekenland het geld niet terug zou kunnen betalen. Dat zal het instituut uit Washington niet nogmaals gebeuren.

De eurolanden staan veel politieker in de onderhandelingen. Griekenland geldt als voorbeeldland - en in die gedachte zal het zich moeten schikken naar de eisen van de muntunie - maar moet ook koste wat kost in de euro blijven. Niet voor niets is Europa tot twee keer toe overstag gegaan bij het te hulp schieten van de Grieken. Bondskanselier Merkel heeft keer op keer verklaard dat er zonder euro ook voor Europa geen toekomst is. Een politiek akkoord - of dat nu economisch houdbaar is of niet - is het hoogste doel.

Christine Lagarde, directeur van het Internationale Monetaire Fonds IMF. Beeld afp
Christine Lagarde, directeur van het Internationale Monetaire Fonds IMF.Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden