Krijgt de lelijke kant van religie te veel aandacht?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

In de jaaroverzichten op tv ontbrak het thema veelal, maar dat zegt niet alles. Naast de crisis - of misschien wel dóór de crisis - was er in 2011 één onderwerp dat het politieke en maatschappelijke debat domineerde: religie. De felste debatten gingen vorig jaar over de weigerambtenaren, de homoleraren, het onverdoofd ritueel slachten. Dit jaar zal het niet anders zijn.

Vreemd is wel dat het nooit gaat over de religie van de meerderheid. Meer dan 85 procent van de Nederlanders is, volgens onderzoek, gelovig. Hetzij binnen een kerk, hetzij buiten de institutionele kaders, op een strikt persoonlijke manier. De laatste groep is drie maal zo groot als de eerste. In de discussies hoor je deze 'stille gelovigen' niet. Ze voelen zelden aandrang religie in het algemeen te verdedigen - of te kritiseren.

Onvermijdelijk is hierdoor het religieuze 'midden' stil geworden. Net als in de politiek bestaat ook in religie het midden niet meer. Het zijn de uitersten die alle aandacht opeisen. De discussies gaan uitsluitend over de orthodoxe en fundamentalistische gelovigen. Van de weersomstuit zou je bijna de indruk krijgen dat alle religie intolerant is, en doof voor kritiek.

Volgens columnist Sylvain Ephimenco hebben alle religies een probleem. Zolang gelovigen de extreme of 'lelijke' kanten van religie niet zelf hebben uitgeroeid, moeten ze niet zeuren over negatieve beeldvorming. Ze moeten aan de slag.

Ephimenco sneed de afgelopen dagen de interessante kwestie aan of de 'lelijke kanten' van religie te veel nadruk krijgen, zoals in de kerstkrant was beweerd door Erica Meijers van GroenLinks. Hij vroeg retorisch: 'Is het soms niet van maatschappelijk belang om de excessen, geweld en onverdraagzaamheid die in naam van het geloof worden gepleegd, aan de kaak te stellen?' Ter illustratie somde hij alle uitwassen nog maar eens op, en dan vooral de gewelddadige: het misbruik in de rk kerk, het spugen van extreem-orthodoxe joden, executies in Iran, islamitische terreur in Nigeria.

Ephimenco stelt dat gewone gelovigen te vaak 'wegkijken'. Hij doelt op christenen en moslims. Is dat zo? Het deed me wel een beetje denken aan de voetbalhater die eist dat de gewone supporter zich wekelijks uitspreekt tegen hooligans. Of lost die actieve betrokkenheid van 'geestverwanten' wel degelijk wat op?

Erica Meijers van GroenLinks schreef dat zij de kritiek op religie soms wantrouwt. Zij signaleert de terugkeer van een oud beeld, dat 'van de onverdraagzame gelovige'. In progressieve kring, maar niet alleen daar, wordt er altijd wel een stok gevonden om de hond mee te slaan.

Brave orthodoxie wordt op één hoop gegooid met gewelddadig fundamentalisme. Meijers signaleerde wel een praktisch probleem: progressieve gelovigen zijn onzichtbaar geworden.

Vandaar mijn vraag; Kan er niet genoeg kritiek zijn op de uitwassen van religie? Of krijgt de lelijke kant van religie te veel aandacht?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden