Krijgt atoomagentschap weer een politieke waakhond aan het roer?

Vandaag kiest het Internationale Atoomagentschap in Wenen een nieuwe directeur. Maar wie kan Nobelprijswinnaar ElBaradei evenaren?

Wordt het Abdul Samad Minty of Yukiya Amano? Een van de twee wordt, als de stemming vandaag goed verloopt, de nieuwe directeur-generaal van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA). Gaat het IAEA met een Japanner voor een strikte taakopvatting, of blijft het, met een Zuid-Afrikaan aan het roer, een politieke club?

Tot de Egyptenaar ElBaradei twaalf jaar geleden aantrad, was de atoomwaakhond van de VN nog een weinig opzienbarend instituut. Zijn voorganger Hans Blix was al voorzichtig begonnen zich meer politiek te uiten, maar in essentie hielp het instituut in Wenen landen alleen om op een veilige manier atoomenergie te krijgen, en controleerde het of de nucleaire technologie niet werd gebruikt voor wapens – precies waarvoor het opgericht was.

Onder Mohamed ElBaradei heeft het atoomagentschap flink aan aanzien gewonnen. De rapportages van het agentschap hebben een politieke lading gekregen.

Edwin Bakker, nucleaire proliferatie-expert van instituut Clingendael in Den Haag, wil het beeld echter wegnemen dat ElBaradei zelf politiek bedreef. „Tegenwoordig, met het gedoe rond Irak, Iran en Noord-Korea bijvoorbeeld, is nucleaire technologie gewoon meer prominent geworden. Het belang van het IAEA is daardoor toegenomen, en diens bevindingen hebben veel meer politieke lading gekregen.”

Niet iedereen is blij met die prominente rol van het IAEA. De meeste westerse landen steunen dan ook de Japanse kandidaat, Yukiya Amano. Hij staat een atoomagentschap voor dat zich zoveel mogelijk beperkt tot zijn technische aspecten: veilige atoomenergie en de beperking van de verspreiding van kernwapens.

Dit in tegenstelling tot de charismatische Zuid-Afrikaan, de diplomaat Abdul Samad Minty. Hij benadrukt dat alle zaken omtrent het atoomagentschap een politieke dimensie hebben. Bakker onderschrijft dat: „Alleen al aan de landen waar de twee kandidaten vandaan komen, kun je zien dat het een politieke post is. De IAEA-directeur moet uit een relatief neutraal land komen. Hij zal nooit uit Nederland of de VS kunnen komen.”

De 62-jarige Amano laat zich erop voorstaan dat hij de minder politieke kandidaat is. Bakker: „Volgens mij is dat een nadeel. Juist omdat landen de IAEA-rapporten voor hun eigen politieke doelen gebruiken – zoals de VS, die stelden dat Irak massavernietigingswapens had – moet de nieuwe directeur wel diplomatieke vaardigheden hebben.” Dat zou pleiten voor de 69-jarige Minty, die een flinke diplomatieke staat van dienst heeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden