Kremlin wil van geen crisis weten

In sommige Moskouse supermarkten blijven schappen leeg omdat toeleveranciers eerst betaling eisen voor al geleverde goederen. (FOTO AP)

De financiële crisis treft Rusland hard. Beurskoersen dalen, grondstofprijzen zakken. Dit leidt tot onrust in het Kremlin.

De Russische premier Vladimir Poetin meldde dinsdag op een bijeenkomst van buitenlandse investeerders dat zijn land weinig last heeft van de financiële crisis in de wereld. Het land heeft miljarden achter de hand om de bankensector overeind te houden – een sector die bij de vorige financiële crisis in 1998 nog volledig instortte.

Hij verzekerde onder meer Shell-topman Jeroen van der Veer dat het volstrekt veilig is in Rusland zaken te doen, en dat Rusland samen met de andere BRIC-landen – Brazilië, India en China – een economische voortrekkersrol zou spelen in de wereld nu de groei in de traditionele industrielanden stagneert.

Maar zo eenvoudig is het niet. De enorme ruzie over zeggenschap tussen het Britse BP en zijn Russische partners in het oliebedrijf BP-TNK heeft diep wantrouwen gewekt bij buitenlandse ondernemingen, ook al is de ruzie in september bijgelegd. In augustus en september hebben investeerders zo’n 33 miljard dollar uit het land gehaald, meldde minister van financiën Aleksej Koedrin dinsdag.

Bovendien voedt het Kremlin geruchten dat de crisis de reële economie harder treft dan het nu beweert, door journalisten te waarschuwen niet de termen ’ineenstorting’ te gebruiken, en niet te berichten over wachtrijen voor banken.

De staatsjournaals negeerden zelfs het ineenstorten van de Russische beurskoersen met 19 (!) procent op één dag. Al te openlijke berichtgeving over de financiële crisis kan kennelijk het imago ondergraven van Poetin (en president Medvedev) als grote redders van de Russische economie.

De gevolgen voor de economie beginnen echter al zichtbaar te worden. De beursindexen zijn met bijna 70 procent in waarde gedaald sinds dit voorjaar. In sommige supermarkten in Moskou blijven schappen leeg omdat toeleveranciers eerst betaling eisen voor reeds geleverde goederen – wat moeilijk is omdat de supermarkten moeilijker krediet kunnen krijgen.

Hoe hard de gewone burger uiteindelijk wordt getroffen, is nog onduidelijk. Wel duidelijk is dat de Russische elite zware klappen krijgt. Extreem rijke steunpilaren van de politieke top, zoals de oligarchen Roman Abramovitsj of Oleg Deripaska, hebben gezamenlijk 260 miljard dollar aan vermogen zien verdampen en hebben moeite om schulden die ze zijn aangegaan te herfinancieren. Cruciale bedrijven als Gazprom, het vlaggenschip van de Russische energie-export, zijn nog maar een kwart waard van van wat ze een half jaar geleden waren.

Het belangrijkste punt is dat de dalende olie- en gasprijs een gat dreigt te slaan in de Russische overheidsbegroting. De regering had eerder gezegd dat er pas problemen ontstaan als de olieprijs onder de 70 dollar zou zakken – en dat gebeurde deze week. Geldkrapte in het Kremlin vermindert de mogelijkheden van het tandem Poetin-Medvedev om iedereen te vriend te houden. En als er keuzes moeten worden gemaakt welke sectoren en bedrijven wel steun van de staat krijgen, en welke niet, dan kunnen moeilijkheden ontstaan.

Juist vorige week kondigden zich bovendien problemen aan met een andere steunpilaar: de militairen. Die hadden na de overwinning op Georgië gehoopt op een mooie beloning, zoals extra materieel. Maar de regering zei zwaar te gaan snijden. Dat heeft andere redenen dan de financiële crisis, maar draagt bij aan de onrust.

Alles bij elkaar was het begrijpelijk dat president Medvedev een voor gisteren geplande toespraak tot het parlement een week uitstelde. Hij heeft extra tijd nodig om de juiste zinnen te vinden in de passage over de financiële crisis. Als de onrust toeneemt, luisteren de formuleringen nauwer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden