Kreeft? Hoezo geen broodje kaas?

In Vlissingen zijn de burgemeester en een wethouder in opspraak geraakt vanwege hun buitensporige declaraties. Pijnlijk, in een stad waar het water velen aan de lippen staat.

Veel Vlissingers drijven de spot met de gemeentepolitiek, maar onder de oppervlakte gaan woede en wantrouwen schuil. Over de bonnetjesaffaire willen passanten op straat alleen anoniem praten. "Waarom lunchen politici voor 600 euro met kreeft, champagne en whisky op kosten van de gemeente? Wat is er mis met een broodje kaas?"

Een commissie van vijf gemeenteraadsleden onderzoekt de komende tijd 'twee dikke vette multomappen' met bonnetjes: 200 tot 250 stuks. Ze stammen uit deze raadsperiode, die begon in 2010. Vooral de declaraties van burgemeester René Roep (CDA) en wethouder Jacques Damen (VVD) worden onder de loep genomen.

Hun onkosten springen eruit. Van de drie overige wethouders declareerden er twee vrijwel niets, terwijl Roep meer dan 40.000 euro liet vergoeden en Damen ruim 47.000 euro. Roep besloot 4500 euro aan te veel ontvangen dubbele woonlasten terug te betalen, nadat bleek dat hij die ten onrechte had gekregen. Damen heeft een regeling getroffen voor 10.000 euro. Kort nadat de declaraties aan het licht kwam, trad de wethouder af, om gezondheidsredenen.

De burgemeester declareerde ook inrichtingskosten voor zijn huis. Fractievoorzitter Pim Kraan van coalitiepartij Lokale Partij Vlissingen (LPV): "Je mag alleen verhuiskosten declareren: een likje verf, of een nieuwe vloer. Maar de burgemeester declareerde ook een wasmachine, strijkijzer, waterkoker en een bed." Dat nieuwe bed was volgens Roep nodig omdat zijn oude bed niet in zijn nieuwe huis paste. Kraan: "Hij kocht het vier maanden na zijn verhuizing. Heeft hij zo lang op de grond geslapen?"

Extra toets
Ambtenaren en de gemeentesecretaris weigerden op een gegeven moment enkele opmerkelijke hotelbonnen goed te keuren. Ze konden ze niet verantwoorden. Daarop besloten Roep en Damen in juli 2012 om voortaan elkaars bonnen te ondertekenen. Volgens de burgemeester werd met de nieuwe procedure een extra toets toegevoegd. Mark Weug van LPV: "Maar daarmee omzeilde en degradeerde Roep de ambtelijke toets." Volgens Weug werden onkosten daarna soms direct naar de budgethouder gestuurd om de declaratieformulieren en controle daarvan te passeren.

Met de meeste declaraties is volgens de letter van de wet niets mis, zeggen de voor dit artikel geïnterviewde betrokkenen. Maar moreel zuiver zijn ze niet, vindt SP-fractievoorzitter Sem Stroosnijder: "Moet je als wethouder al je ritjes naar Middelburg - zes kilometer verderop - declareren, als je al een onkostenvergoeding van honderden euro's per maand krijgt?" GroenLinks-fractieleider Soplantila herinnert zich een diner met de burgemeester en een projectontwikkelaar: "Uit eten voor tweehonderd euro. Op zich mag dat. Maar is het moreel verantwoord?" Bij de dure maaltijden op kosten van de gemeente vloeide de drank rijkelijk. Op de bonnetjes zouden dure whisky's prijken.

De bonnetjesaffaire is pijnlijk, juist in Vlissingen. De stad zakt steeds verder weg. Van de ooit florerende scheepsbouw is weinig over, begin dit jaar sloot fosforfabriek Thermphos met 450 man personeel. Eind 2011 ging aluminiumfabriek Zalco met 600 werknemers al failliet. Met 7,9 procent werkzoekenden heeft Vlissingen de hoogste werkloosheid van Zeeland.

De Vlissingse gemeentepolitiek raakte in een crisis,de gemeenteschuld liep op tot 240 miljoen euro, toen een groot nieuwbouwproject op het terrein van de oude scheepswerf De Schelde strandde. Waar het Scheldekwartier moest verrijzen ligt de oude haven er nu verlaten bij, omringd door uitgewoonde arbeidershuizen. Om uit de malaise te komen opperden gemeenteraadsleden vorige week om dan maar een 'Artikel-12-gemeente' te worden, waarmee de stad onder curatele zou komen te staan.

Wasmachine declareren
Tegen die achtergrond wordt de bonnetjesaffaire des te schrijnender, vindt Mark Weug: "We moeten fors korten op het minimabeleid. Wij kunnen voor mensen in de bijstand veel minder bijdragen dan Middelburg en Veere, de steden waarmee we de sociale dienst delen. Onze bijdrage aan bijstandsgerechtigden die een wasmachine willen kopen is sterk afgenomen. Dat de burgemeester dan een wasmachine koopt op kosten van de gemeente, dat steekt."

Stroosnijder is het hiermee eens: "Het zou goed zijn als collegeleden eerst de vaste onkostenvergoeding van ruim 700 euro opmaken voordat ze gaan declareren. Dat bedrag ligt hoger dan het inkomen van minima."

Volgens de SP'er leidt deze affaire vooral tot een nog grotere deuk in het politieke vertrouwen in Vlissingen. Dat is al erg laag: bij de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar kwam slechts 68,6 procent opdagen, tegen 73,8 in heel Nederland.

Via zijn woordvoerster laat burgemeester Roep weten dat hij vindt dat hij altijd naar eer en geweten heeft gehandeld. "De burgemeester wacht het onderzoek af. Mocht geconstateerd worden dat hij bedragen onterecht heeft ontvangen, dan betaalt hij die terug, net als de dubbele woonlasten." Eerder deze week deed Roep aangifte van beledigingen en bedreigingen die hij heeft ontvangen naar aanleiding van de affaire.

Tobias Meijers, die al 25 jaar in de raad zit, nu voor de oppositiepartij Progressief Ondernemend Vlissingen (POV), heeft nog het volste vertrouwen in de burgemeester. "Burgemeester en wethouders hoeven hun rechtspositie niet uit het hoofd te kennen." Als ambtenaren hun bonnetjes goedkeuren kunnen zij er weinig aan doen, zegt Meijers. Dat de burgemeester en de wethouder van financiën de bonnetjes zelf ook nog eens gingen keuren was juist, omdat alleen een ambtelijke check tekortschoot, zegt de nestor van de gemeenteraad.

Gevraagd naar de verontwaardiging in Vlissingen zegt Meijers dat die misschien bij sommige mensen leeft. "Anderen zeggen: waar ben je in godsnaam mee bezig, de burgemeester is nu zo ontzettend beschadigd."

Of de declaraties redelijk zijn, daar gaat de gemeenteraad niet over, zegt de fractieleider. "Je moet ook een beetje relativeren, het gaat misschien over 185.000 euro aan declaraties door het college, over drieënhalf jaar. Er zijn altijd mensen die meer hebben dan anderen, dat zal ook altijd zo blijven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden