Krap budget UvA oorzaak van 'vervelende cocktail van problemen'

VSNU: combinatie van lagere rijksbijdrage, kortlopende contracten en dure gebouwen

"Als je studies van voldoende kwaliteit wilt, dan moet je daar ook voldoende geld voor hebben."

Zo gaf Louise Gunning, de geplaagde bestuursvoorzitter van de Universiteit van Amsterdam, enerzijds toe dat er niet altijd voldoende kwaliteit aan de universiteit is, maar deed ze ook een vingerwijzing naar 'Den Haag'. De politiek zou de universiteiten de afgelopen jaren hebben afgeknepen.

Maar hoe nijpend is die financiële nood? Volgens Babak Mohammadzadeh, woordvoerder van de Vereniging van Nederlandse Universiteiten (VSNU), is geld een reden waarom universiteiten besluiten tot een grote reorganisatie.

Bij de UvA betekent dit onder meer dat de geesteswetenschappen op de schop genomen worden. Binnenkort volgen andere faculteiten. "Er zijn drie financiële vraagstukken waar eigenlijk alle universiteiten in Nederland voor staan."

Allereerst zijn de opbrengsten per student flink gedaald. "Het bedrag dat universiteiten van het Rijk krijgen, wordt nu gebaseerd op aantallen studenten en de hoeveelheid afgestudeerde studenten. In twaalf jaar tijd ging het van ongeveer 19.000 euro naar 14.000 euro per jaar." De afrekening op de hoeveelheid afgestudeerde studenten is misschien een typisch voorbeeld van het bekritiseerde 'rendementsdenken', maar is volgens de VSNU toch zo gek nog niet. De studieduur is immers korter geworden. "We zouden niet terug willen naar de situatie dat studenten er acht jaar over doen."

Een tweede bron van onvrede is de tijd die wetenschappers kwijt zijn met het aanvragen van geld voor een onderzoeksproject. Mohammad- zadeh: "Ze zijn daar enorm druk mee, terwijl in sommige vakgebieden minder dan 10 procent van de aanvragen gehonoreerd wordt." De financiering per project leidt tot een van de belangrijkste misstanden aan de universiteit, vinden docenten en studenten: de kortlopende contracten voor wetenschappers.

Tot slot kregen de universiteiten in de jaren negentig er nog een kluif bij. Alle faculteitsgebouwen werden vanuit het Rijk overgedragen aan de universiteiten. "Daar zat een hele grote opgave in verborgen", zegt Mohammadzadeh. "Volgens metingen is ongeveer 37 procent van de oppervlakte van deze faculteiten aan verbouwing of renovatie toe. Maar dat kunnen universiteiten helemaal niet betalen uit de bijdrage van het Rijk."

De gebouwenkwestie is nu de meest in het oog springende twistappel tussen de studenten en het college van bestuur van de UvA. Om de beste huisvesting in de stad te kunnen bieden zijn nieuwe universiteitsgebouwen neergezet op het Science Park in Amsterdam-Oost en zal het Binnengasthuisterrein grondig verbouwd worden. Om dit te betalen werden de universiteitsbibliotheek, het universiteitstheater en het eerder bezette Bungehuis in de verkoop gedaan.

Niet alle universiteiten hebben volgens Mohammadzadeh zoveel oude gebouwen als de UvA. "Maar toch: meestal hebben ervaren studenten helemaal geen problemen met hun college van bestuur. Universiteiten hebben nog steeds veel vrijheid om inspraak zelf goed te regelen. De cultuur waarin dat overleg tussen studenten en bestuurders plaatsvindt, is enorm belangrijk. Als er dan minder geld binnenkomt, studenten het gevoel hebben dat ze de universiteit te gehaast doorlopen en docenten een te hoge publicatiedruk ervaren, dan krijg je een vervelende cocktail."

Hoe universiteiten uit de financiële kramp moeten komen, weet de VSNU nog niet. "We gaan daar nu over in gesprek. We weten niet of er echt een ander bekostigingsmodel zal komen. Maar we denken wel dat de balans nu is doorgeschoten."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden