Opinie

Krankjorum overladen eetcafé-visie op ’Dantons dood’

’Dantons dood’ van Georg Büchner door Noord Nederlands Toneel, bewerkt en geregisseerd door Koos Terpstra in Theater de Machinefabriek te Groningen t/m 22-12 (beh. zo./ma.). 050-3113388 of www.nnt.nl

De mooiste scène in Koos Terpstra’s versie van ’Dantons dood’ (1835) is het afscheid tussen de op zijn berechting wachtende Danton en zijn maîtresse/hoer Marion. Zij (Aafke Buringh) trekt aan onzichtbare touwtjes om hem (Ludo Hoogmartens) zijn handen een broos gebaar te laten maken, zijn hoofd te laten heffen, zijn lippen te laten glimlachen, tot en met een laatste omhelzing.

Het is een verstild en ontroerend moment in een verder van energie, digitale en cabareteske vondsten bruisende voorstelling. Zoals we gewend zijn van NNT’s artistiek leider, die zich zelden aan het origineel van een repertoirestuk houdt, maar al improviserend een vorm vindt die de actuele betekenis alle ruimte geeft. Het mag het publiek niet ontgaan hoeveel toen en nu met elkaar te maken hebben, dat verderfelijke zaken nog steeds even verderfelijk zijn.

Opvallend is hoe Terpstra ditmaal, net als verschillende andere theatermakers en zeker in navolging van de Duitse gastregisseur Marc Becker met diens formidabele poppenkast-’Macbeth’ (NNT 2004), de expressieve kracht van poppenspel inzet. Niet alleen in technisch opzicht, zoals in bovenbeschreven scène, maar ook heel direct met echte en fake-poppen.

In artistieke zin was het interessant geweest als hij die discipline theatraal en dramatisch verder had uitgediept. Juist in combinatie met dit stuk. Immers in het debat met Robespierre, die stelt dat in een revolutie bloed vergoten móet worden, luidt Dantons statement: ’Hoezo moet? Poppen zijn wij, en onbekende machten trekken aan de draden.’

Maar Terpstra is een verklaarde omnivoor, die alles wat hem bevalt graag tevens aan het publiek voorschotelt. Geen exquis diner van een topkok dus. Zijn theater is eerder een roezig eetcafé, waar gehaktbal en gerookte zalm naast elkaar op het menu staan. Met bij de stemming passende muziek.

En zo begint de voorstelling met vervliedende tekstbeelden op grote schermen ­ ’Eens, lang geleden, in een land hier ver vandaan’ ­ alsof we in een Harry Potter-sprookje zijn beland. Verandert een goocheltruc eenkippetje in een sprekend hoofd. Typeert een heuse straat-enquête Robespierre en Danton als respectievelijk ’te extreem’ en ’te weinig profiel’. Wordt Robespierres rede ’Ik heb een droom’ (!) gevolgd door beelden van applausmachines (uit Chaplins film ’The great dictator’ en echte dictaturen). Zet een gemanipuleerd tv-debat sms-ende kijkers aan tot een ’schuldig’ over Danton. Herinneren archiefbeelden aan de met geweld beëindigde Molukse treinkaping en het fiat van Den Uyl en Van Agt.

Boodschap en afkeer van het altijd weer goed geprate geweld, voor machtsbehoud of zogenaamd nodig voor verbetering van omstandigheden, zijn de overduidelijke kern in een krankjorum overladen voorstelling. Alsof de toeschouwer niet in staat is tot eenzelfde conclusie te komen door Büchners vlijmscherpe dialogen, die hier grotendeels moesten wijken voor het theatrale geweld. Bijna zou je Terpstra betichten van hetzelfde, verfoeide wapengebruik. Maar dan komt hij weer met een mooi spiegelbeeld van de vriendschapsscène, waar de Bourgondische Danton (drinkt wijn) een omelet bakte voor de spartaanse Robespierre (drinkt water). En vergeef je het hem. Voor even.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden