Kramer en Wüst willen schitteren op de Spelen

Sven Kramer.Beeld ANP

De twee boegbeelden van het schaatsen rijden in Korea vrijwel zeker hun laatste olympische rondes. Halen Ireen Wüst en Sven Kramer goud? Ze doen er alles voor.

Schaatsen is Kramer geworden

In een schaatshal in Hamar kreeg Sven Kramer, toen 26 jaar, in 2013 de vraag of hij een betere schaatser kende dan hijzelf. Kramer, net in het Vikingschip wereldkampioen allround geworden, dacht even na. Zijn antwoord: "Nee, ik denk het niet." 

Kramers beheersing van de schaatssport is al ruim tien jaar op de lange afstanden vrijwel totaal. Net na de Spelen van Turijn, waar hij in 2006 zilver haalde op de 5000 meter, reed hij de toen heersende garde voorbij. Carl Verheijen en Jochem Uytdehaage keken tegen een grote rug aan. Kramer ging winnen, en bleef winnen. In de jaren die volgden weerstond hij elke (Nederlandse) aanval op zijn heerschappij. Koen Verweij had de branie, Jan Blokhuijsen de stille hoop. Het lukte beiden niet.

Slechts één medaille ontbreekt in Kramers enorme erelijst, waar onder meer drie keer olympisch goud, negen wereldtitels allround, 23 afstandsmedailles op wereldkampioenschappen en ook negen Europese allroundtitels op staan. Die vermaledijde gouden medaille op de olympische 10 kilometer

Een leegte vullen

Drie keer reed hij de 'olympische tien', drie keer ging het mis. In 2006 was hij op, na een lang toernooi in Turijn. 2010 was het jaar van de beruchte wissel (hij stapte de verkeerde baan in) en vier jaar geleden werd hij door Jorrit Bergsma op waarde geklopt. In Pyeongchang moet die leegte worden gevuld.

Voormalig assistent-trainer bij TVM, waar Kramer en Wüst reden, en nu bondscoach Geert Kuiper zegt het regelmatig: 'Sven is Sven'. Wat hij daarmee bedoelt? "Dat is tweeledig. Sven is meer dan honderd procent topsporter. En voor anderen, nationaal en internationaal, is hij ook Sven. Er staat echt iemand aan de start, iemand die intimideert."

Hij sluit zich af

Zijn focus op topsport is ongekend, zegt Kuiper. Kramer is in niets meer de jongen die in Turijn tussen de wedstrijden door nog vrolijk een kopje koffie op een terras dronk met verslaggevers. Hij sluit zich af voor de buitenwereld, journalisten kunnen buiten wedstrijden om alleen in september in Inzell nog lang met hem praten.

Kramer is de perfectionist, de man die zijn ploeg om zich heen bouwt. Douwe de Vries is daar eentje van. De Vries is de regelaar, de man met wie Kramer kan sparren én geinen. "Elkaar afzeiken, veel ouwehoeren", in diens woorden. Ze maken overal een wedstrijd van. Zelfs op de racefiets, op een bruggetje of bij een plaatsnaambordje. Als ze samen fietsen, is het vechten om wie het voorwiel net iets verder heeft. Het is Kramers manier om te ontspannen.

Zijn beste jaar is feitelijk gezien nog steeds 2007, toen hij wereldrecords reed op de 5000 en 10.000 meter. Dat is elf jaar geleden. Wie kijkt naar de snelste tijden op de 10.000 meter ooit, ziet de naam Sven Kramer negen keer bij de beste twintig. Maar sneller dan de 10.000 meter in 2007 reed hij alleen vorig jaar op het WK afstanden, op dezelfde baan als waar nu de olympische race wordt gehouden.

De wereldrecords staan niet meer. Kramer leerde op een andere manier de baas worden. Hij werd het merk. Schaatsen is Kramer geworden. Bondscoach Kuiper merkt het aan alles: "Als je een artikel maakt zonder de naam van Sven te noemen, wordt het per definitie minder gelezen".

Nog één keer die tien

Andere schaatsers kunnen alleen maar in de schaduw staan. Maar, zo zegt Kuiper, dat heeft ook een positieve kant. "Hij brengt zoveel voor de sport. Hij zorgt voor schaduw, maar maakt de taart ook groter."

Pyeongchang lijkt Kramers laatste olympische optreden. Nog één keer die 10 kilometer. Hij heeft er alles voor gedaan. Douwe de Vries: "Je doet deze sport niet omdat het je werk is. Als puntje bij paaltje komt, zegt Sven dat hij het enorm leuk vindt om te doen. Anders hou je het niet vol." Of Kramer dan tevreden is? De Vries: "Tevreden zijn betekent genoegen nemen met wat je hebt. Ik zie dat niet in Sven. Die wil altijd beter worden."

Tekst loopt door onder de foto

Ireen WüstBeeld ANP

Wust kan ontzettend balen van een slechte race

Toen een jonge Ireen Wüst nog een eigen website had, in 2006, stond op die site bij de favoriete boeken 'Jip en Janneke'. Dat was rond de Spelen in Turijn, waar ze als jonge schaatsster in 2006 verrassend goud haalde op de drie kilometer.

Nu, twaalf jaar later, is ze de succesvolste Nederlandse olympiër aller tijden. Er is bovendien nog wel plek naast de vier gouden, drie zilveren en een bronzen medaille. In Pyeongchang staat ze op de allereerste schaatsdag als olympisch kampioen aan de start van de 3000 meter.

Twaalf jaar aan de top

Twaalf jaar al staat Wüst aan de top van het internationale schaatsen. Ze is in die jaren veranderd van een wat naïeve Brabantse naar een volwassen topfavoriet. Een status die ze wil hebben. Ze komt niet meer voor wereldbekeroverwinningen. Ze komt voor olympische medailles.

Ze houdt van de druk die erbij komt, al is ze niet altijd de onoverwinnelijke en nog steeds niet altijd de volwassene. Ze kan ontzettend balen van een slechte race. Dan moppert ze op iedereen. Een heel schaatsjaar kan ze zich opvreten over alles wat er in haar ogen misgaat. Dat gebeurt dus ook, zeker omdat Wüst vroeg in het seizoen nooit in vorm is.

Goud op vier Spelen

Het is een bijzonder record dat Wüst kan halen: goud op haar vierde Spelen. In Turijn was alles nog keigaaf, in Vancouver haalde ze na een jaar overtraind te zijn geweest verrassend goud op de 1500 meter. In Sotsji was ze de onbetwiste koningin, met twee keer goud en drie keer zilver.

Zeker daar ontsteeg ze door haar prestaties de schaatssport, zegt bondscoach Geert Kuiper. "Toen ze in Sotsji vier medailles won, werd ze sportvrouw van de wereld (ze werd de succesvolste sporter van de Spelen red.). Ze kreeg zelf bekendheid én zorgde dat het schaatsen de aandacht kreeg."

Overal waar zij start is ze favoriet. Zo simpel is het, zegt coach Rutger Tijssen, die Wüst nog kent van haar TVM-tijd. Wüst vroeg hem haar te begeleiden richting Pyeongchang. "Ze gaat het wel even doen, denkt iedereen."

Maar de keuzes in de route zijn harder geworden. Het lichaam kan niet alles meer aan. Tijssen: "We zijn nu drie jaar bezig met dit traject. We zijn voorzichtiger geworden met het belasten van haar lichaam. Je moet een atleet altijd afremmen, en Ireen zeker." Het resulteerde dit jaar in een relatief klein programma. Wüst trok zich terug bij de wereldbeker in Stavanger, sloeg Salt Lake City over. Ze reed bij wijze van training twee weken geleden in een leeg en bijna donker Thialf in haar eentje een 3000 meter.

Niet de grootste favoriet

Alles voor die ene gouden medaille in Pyeongchang. Ze is niet de allergrootste favoriet. Zeker op de 1000 en 1500 meter lijken de Japanse vrouwen onverslaanbaar. En toch maakt ze kans, want een Wüst op de Spelen kan meer dan op andere wedstrijden, zegt Tijssen. En bovendien: "Het gevoel heerst dat er geen herkansing meer is. Als je jong bent, kun je nog een keer. Misschien dat dat het wel spannend maakt."

Al zal Wüst niet zomaar stoppen. Ze wil nog zeker twee jaar door. Bondscoach Kuiper: "Kramer en Wüst zagen in Vancouver hoe Carl Verheijen en Renate Groenewold afzwaaiden. Dat werd bijna een afscheidstournee. Toen kreeg ze het idee: zo wil ik het nooit. Daarom zal Wüst haar afscheid niet aankondigen. Als ze het wil, dan stopt ze. De vraag is dan alleen of ze als winnaar uitstapt of niet."

In 2006 stond op de website van Wüst dat ze voor 'niets en niemand bang was'. Die houding is niet veranderd en heeft ze nodig in Korea. Op jacht naar goud op haar vierde Spelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden