Kracht spat van Latasters doeken af

'De val van Icarus', olieverf, spuitlak en houtskool op doek, 1988. (Trouw)

Het is als een herbeleving van de naoorlogse geschiedenis. Grote doeken die eruit knallen, de gruwelen druipen er als het ware letterlijk van af. De Koude Oorlog, de oorlog in Vietnam, het Spanje van Franco, Irak en de Golfoorlog, en niet te vergeten de Tweede Wereldoorlog, het oeuvre van Ger Lataster (1920) laat die verschrikkingen nog eens nadreunen.

In felle kleuren, vlekken, krassen, hier en daar herkenbare terugkerende beelden toont het Museum van Bommel van Dam in Venlo 28 grote werken van de in Amsterdam wonende Limburger onder de titel ’Ger Lataster – Na aan het Hart’.

Engagement, betrokkenheid bij de politieke ontwikkelingen, bij de dagelijkse gebeurtenissen is een sleutelwoord in Latasters schilderwerk. In de jaren vijftig begon hij zijn ’abstract-expressionisme’ met de steeds terugkerende Icarus, de roekeloze hoogvlieger uit de Griekse oudheid die neerstort in de Egeïsche Zee.

De Icarus staat symbool voor de Starfighters, de straaljagers die destijds om de haverklap neer tuimelden. En daarmee symbool waren voor de levensgevaarlijke hoogvliegerij van Amerikanen en Sovjets in hun bizarre koude oorlogsspel om de macht, in hun wederzijdse dreigen met atoomwapens en een totale vernietigingsoorlog als ’de ander’ zou aanvallen.

Opvallend op de tentoonstelling in Venlo is dat de werken van Lataster niet gedateerd aandoen, de kracht spat er nog steeds vanaf. Opnieuw worden we bij de keel gegrepen en geconfronteerd met dat verleden, met gebeurtenissen die zich nu op andere plekken in de wereld lijken te herhalen.

Verwacht geen vrolijkheid van ’Na aan het Hart’, wel schreeuwende kleuren, spattende verf, emoties in grote streken, kortom ’Action Painting’.

Het is goed dat Museum Van Bommel van Dam werken uit meer dan vijftig jaar Lataster laat zien. De schilder blijft in zijn hele oeuvre duidelijk herkenbaar in zijn eigen felle stijl, ook in de op hogere leeftijd gemaakte werken gaat er weinig van de innerlijke kracht verloren. Latasters stijl is duidelijk herkenbaar, staat wellicht nog het dichtst bij de expressionistische werken van Willem de Kooning.

Een bezoek aan de voormalige nazivernietigingskampen maakte een diepe indruk op Lataster. Het leek hem onmogelijk om zijn indrukken op het doek weer te geven. Hij heeft er zich toch aan gewaagd. Het leidde tot het gigantische vierluik ’Het haar van de vrouwen, de brillen van de dichters, de schoenen van de arbeiders en de as van allemaal’. Het werk heeft hij tweemaal gemaakt, het laatst in 1987.

Het Venlose museum toont de documentaire over de totstandkoming van dit imposante vierluik. In de grote zaal is het werk in zijn geheel te zien.

In Museum van Bommel van Dam dreunt de oorlog in Vietnam nog letterlijk na, een film over gitarist Jimi Hendrix die in het nummer ’Machine Gun’ met zijn gitaarsalvo’s het machinegeweervuur wist te verklanken, begeleidt de werken. De napalmbommen lijken opnieuw te vallen op de Vietnamese dorpen en rijstvelden.

In het laatste werk het drieluik ’L’Adieu/Het Afscheid’ (2010) van Lataster dat in Venlo hangt, neemt de negentigjarige schilder afscheid van zijn partner Hermine van Hall die onlangs is overleden. Hij schildert als het ware zijn leven, met zijn geliefde, en met de verschrikkingen die in dat leven zo’n diepe indruk op hem hebben gemaakt.

Het drieluik 'L'adieu ' Het afscheid', olieverf en houtskool op doek, 2010. (Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden