Kraait hij of kraait hij niet?

De leden van hanenkraaivereniging De Schellekraaiers uit Paterswolde hebben dertig jaar lang hun prijsdieren aangemoedigd. Nu doen een boek en een dvd oude tijden herleven.

Hoenderken hoeft niet, die donateur is overleden weet Aaltje Stroetinga. Maar bij driehonderd andere donateurs en leden van hanenkraaivereniging De Schellekraaiers gaat ze dezer dagen aan om het boek te brengen dat zij schreef over de vereniging uit Paterswolde. De Schellekraaiers zijn al haast vijf jaar ter ziele, maar oude tijden herleven en dierbare herinneringen komen boven tijdens de ronde langs de achterban van toen.

Het was Aaltjes vader die in 1980 in de krant een wedstrijd hanenkraaien in Zuidlaren aangekondigd zag. Aaltje erheen met de buurman en een neefje. Ze zagen een haan in een half uur 103 keer kraaien en waren perplex. De buurman, de vrijgezelle boer Johannes Koolman, wou een eigen kraaiclub. Niet lang daarna begonnen De Schellekraaiers op zijn erf, later werd de kantine van de naburige camping Schelfhorst thuishonk van de club, die snel uitdijde met buren, kennissen, familie. De campinggasten vonden het beestenspul elke zondagochtend prachtig.

Stroetinga (55) was van begin tot eind penningmeester. Ze woont nog steeds op het streekje waar ze als enig kind opgroeide en waar De Schellekraaiers begonnen. Bij de boerderijen hier had iedereen kippen en een of meer hanen, die van nature vooral kraaien uit territoriumdrift. Wedstrijdhanen werden vaak de avond tevoren al in een reishokje gestopt en donker weggezet, om een extra lange nacht te hebben en beter te presteren. Sommigen probeerden hun dier met een half theelepeltje jenever op te peppen, maar dat gaf alleen een blauwe kam en een slaperige vogel.

Een recept voor optimaal presteren vonden ze niet in Paterswolde. Na dertig jaar is het kanariegeel gekafte boek er duidelijk over: "Hij kraait, of hij kraait niet."

"Zekerheid is er nooit en trainen voor een wedstrijd wil helemaal niet", staat er. En: "De haan die thuis de hele week volop kraait, kan tijdens de wedstrijd op zijn gat zitten toekijken zonder ook maar één keer zijn snavel open te doen. Een haan die voor het eerst meedoet, kan best hoog scoren."

Een onontkoombaar feit is wel: Limburgse haantjes zijn beter. Dat stelden De Schellekraaiers zelf vast. Toen ze er lucht van kregen hoe goed die zuidelijke hanen waren, haalden ze er een paar naar Drenthe. Het betekende de breuk met de kraaiclubs in Schuilingsoord en Gasselte waar Paterswolde tussen 1982 en 1991 een heuse federatie mee vormde. Paterswolde schreef met die Limburgse aanwinsten ineens zulke duizelingwekkende cijfers dat Schuilingsoord en Gasselte begonnen te morren. Er kwam een afkoelingsperiode maar geen verzoening meer.

Iemand van Schuilingsoord kwam in 1992 nog naar de door de Schellekraaiers belegde Noord-Nederlandse Kampioenschappen. Met een Limburger. Maar veel werd er niet meer uit Gasselte en Schuilingsoord vernomen. Waarom de Limburgse import nou zo goed was? Stroetinga: "Een normale boerenhaan kraait vier lettergrepen: ku-ke-le-ku. De Limburgers hebben een kortere kraai: ku-ku-ku. Daarvan passen er meer in een half uur en zo'n kraai kost de haan ook minder energie, dus hij is sneller opgepept voor de volgende."

In 2012 werd in het Limburgse Grevenbicht hanenkraaivereniging Haan in de Pot gesticht. Buurdorp Obbicht had lang een club maar die is ter ziele. Hier en daar zijn er incidentele kraaifestijnen, recent bijvoorbeeld in Heino en Gorredijk. Met een vereniging die dertig jaar standhoudt lijken de Drenten uniek. Men vond elkaar niet alleen bij de hanenkooien, er werd ook gesjoeld, gegeten en, bij sneeuw, gepriksleed. Soms liepen de gemoederen hoog op, noteerde Aaltje. Bijvoorbeeld omdat juryleden te veel praatten bij de wedstrijd of continu naar hun eigen haan zaten te loeren. Kielekiele was het ook toen de voorzitter dreigde af te treden omdat een paar Schellekraaiers vielen over haar kleinkind dat bij een wedstrijd door de zaal had gehuppeld.

Het kaarsje van het gezelschap dat in hoogtijdagen honderd leden en tweehonderd donateurs had, doofde langzaam. Men moest een paar keer van stek veranderen en oudgedienden overleden, onder wie oprichter en spil Johannes Koolman. De jeugd vond hanenkraaien niet meer cool. In 2011 overleed er weer een trouw lid van het eerste uur. Waarom weet Aaltje Stroetinga niet meer, maar twee anderen kregen daarna zo'n ruzie dat de een per direct alle banden met de hanenclub verbrak. Voor de rest was de lol eraf. Op 29 augustus 2011 was de laatste wedstrijd, vier personen met zes hanen.

Het boek 'De Schellekraaiers', inclusief dvd met historische beelden, is te koop voor euro 10,00 exclusief portokosten, via 050-3095449 (Johannes Koolman jr.) of 050-3094369 (Aaltje Stroetinga).

868 keer in 30 minuten

Op een zondag in maart 1991 kraaide een haan van Aaltje Stroetinga wel 521 keer in een wedstrijd (een half uur). Dat clubrecord werd al snel gebroken door andere hanen en bleef uiteindelijk in handen van Aldert van der Wal, wiens haan op 19 februari 1994 868 keer in een half uur van zich liet horen. Die zelfde haan, gekocht op een veemarkt in Zwolle, kraaide die competitie (13 zondagen) ook het competitierecord van 7915 keer.

De Schellekraaiers werkten in 30 jaar 87 competities af. Daarbij registreerden de juryleden alleen uit de kelen van de eerste-prijswinnaars met elkaar al 218.419 kraaien.

In de soep

Aaltje Stroetinga heeft alleen nog een stel koeien. Maar ze versleet een smak hanen. Hoeveel durft ze haast niet te zeggen. Een stuk of vijftig. Haar hanen hadden het beter dan de hennen. Het beste voer, het schoonste hok. Maar verzaakte de haan zijn wedstrijdplichten dan was het snel gebeurd. Eén klap met de hakbijl en in de soep ermee. Aaltje leerde al jong hoe je een haan onthoofdt. Thuis hadden pa en moe moeite met het ombrengen van kippen en hanen die niets meer opleverden. Oma was er goed in en Aaltje dacht: Wat oma kan kan ik ook.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden