Kraai ordent het verdriet

Max Porter

Max Porter (1981) bij zijn roman 'Verdriet is het ding met veren'. Op 5 april treedt Porter met Connie Palmen op in het Amsterdamse VondelCS.

Toen ik als twintiger 'Crow' van de Engelse dichter Ted Hughes ontdekte, maakte dat diepe indruk. Deze gedichtencyclus uit 1970 over een mythisch, monsterlijk wezen was rauw, cynisch, wanhopig en onsmakelijk - balsem voor mijn adolescentengeest. De gedichten waren ook wrang, grappig en vol levenskracht, op de manier van iemand die een zware tijd doormaakte, maar vastbesloten was om door te gaan. Ze zijn geschreven in een periode van diepe rouw na de zelfmoord van Hughes' vrouw Sylvia Plath in 1963 en beschrijven de lotgevallen van Kraai, een figuur deels ontleend aan Keltische en indiaanse legenden, die afval eet, ruziemaakt met God, en zijn vuist balt tegen het leven.

Hughes, de schrijver die inspiratie putte uit mythen, is zelf mythisch geworden. Al tijdens zijn leven werd er veel over hem geschreven, vooral over zijn rol als de (liefhebbende? ontrouwe?) man van Plath. Na zijn dood in 1998 verscheen het ene boek na het andere. Zijn brieven, werden in 2013 uitgegeven in de reeks Privé-Domein. Vorig jaar kwam Connie Palmen met de roman 'Jij zegt het', waarin zij Hughes laat reflecteren over het schrijvende 'ik'. Daarna veroorzaakte Jonathan Bate, een Britse hoogleraar, een klein schandaal met een ongeautoriseerde en smeuïge biografie van de Britse Poet Laureate. Nu laat Max Porter, een Engelse redacteur, niet Hughes maar zijn personage Kraai aan het woord in zijn fijne, dunne, poëtische debuutroman.

In 'Verdriet is het ding met veren' overlijdt een vrouw plotseling; ze laat een man en twee jonge zonen achter. Na de begrafenis zitten de drie alleen in hun huis dat zwaar in de rouw is, "dooie moeder waar je maar keek, kleurpotloden, autootjes, jassen, rubberlaarzen, allemaal onder een laag verdriet". Er wordt op de deur geklopt, en een reusachtige, naar bederf stinkende vogel loopt naar binnen, "één glanzend gitzwart oog zo groot als mijn gezicht, traag knipperend in een leerachtige gerimpelde holte". De vogel neemt de vader in zijn vleugels en krast onheilspellend: "Ik ga pas weer weg als je me niet meer nodig hebt."

Worstelend met dit verlies nemen de vader, de jongens en Kraai om de beurt het woord. De stem van de vrouw wordt via de anderen opgeroepen, raakt langzaam vergeten. De vader beseft ontdaan wat hij en zijn vrouw nooit meer samen zullen doen: "nooit meer ruziemaken, onze heerlijke felle ingesleten bekvechterijen. (...) Ik zal geen haren meer van haar vinden." In het bos geven de jongens uiting aan hun pijn door gevaarlijke spelletjes te spelen.

Even lijkt Kraai dit onbeschermde nest leeg te willen roven, maar gaandeweg wordt hij filosofisch, bijna moederlijk. Verdriet, zegt hij, "is het weefsel van je persoonlijkheid, schitterend chaotisch. Het berust op dezelfde wiskundige ordeningsprincipes als veel vormen in de natuur. Noem maar wat. Veren om te beginnen. Drollen? Golven? Honingraat? Pezen? Darmen? Botten?" Geleidelijk pakt de vader, een literair wetenschapper, zijn leven weer op en werkt verder aan zijn boek 'Ted Hughes' Kraai op de sofa: een ongekortwiekte analyse'.

Porters roman, prachtig vertaald door Saskia van der Lingen, is een magische bespiegeling over familie, verlies en de troost van literatuur. Porters Kraai is niet het verslindende, grijnslachende beest dat mijn eerste contact met Hughes' gedichten zo opwindend maakte. De emotie die hij belichaamt is afstandelijker, getemd. (In The Guardian vertelde Porter dat hij putte uit zijn herinneringen aan de dood van zijn vader toen hij zes was.) Toch heeft zijn stijl een eigen schoonheid, waardoor het boek ontroert, verrast en het niveau 'literair curiosum' weet te ontstijgen.

Max Porter: Verdriet is het ding met veren (Grief Is the Thing with Feathers). Vert. Saskia van der Lingen. Bezige Bij; 122 blz. euro 14,90

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden