'KPMG-rapport over tabak deugt niet'

Forse kritiek op onderzoek naar accijnzen

Pim Levelt, de oud-president van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW), heeft forse kritiek op een rapport dat accountantsbureau KPMG voor sigarettenfabrikant Philip Morris heeft geschreven. Dat staat in een artikel dat vandaag in Vrij Nederland verschijnt.

In het zogeheten Star-rapport staat dat de smokkel van sigaretten fors is toegenomen, vooral in landen waar de accijnzen hoog zijn, zoals de Benelux en Groot-Brittannië. KPMG baseert zich onder meer op externe onderzoekers die in opdracht van Philip Morris in Europa wikkels van (illegale) sigaretten hebben verzameld.

Nadat het rapport in april verscheen, betoogde Philip Morris dat alle Europese lidstaten gezamenlijk door de toegenomen smokkel 12,5 miljard euro zijn misgelopen.

Maar volgens Levelt, die het rapport op verzoek van Vrij Nederland bekeek, heeft de accountants- en adviesorganisatie zijn oren naar Philip Morris laten hangen. De oud-KNAW-president (2002-2005), die ook het onderzoek leidde naar de frauduleuze psycholoog Stapel, noemt het rapport 'wetenschappelijk gezien onvolledig' en 'niet onafhankelijk'.

Hij wijst erop dat er in de tekst nergens getallen staan waarmee hij kan controleren of de conclusies kloppen. "Als ze zeggen dat iets correleert, of significant is, dan wil ik de getallen zien waarop die mededelingen gebaseerd zijn. Die worden nergens in het rapport gegeven."

Buitenstaanders hebben het rapport voor publicatie bovendien niet eerst doorgenomen, merkt Levelt op. Zo'n peer review is gebruikelijk als een onderzoek wordt aangeboden bij een wetenschappelijk tijdschrift. Hoewel dit rapport niet in zo'n tijdschrift is gepubliceerd, had KPMG het volgens Levelt tóch moeten laten nalezen. "Dat is niet verplicht, maar ze hadden er in het kader van de betrouwbaarheid goed aan gedaan. Een deel van hun informatie komt immers van de opdrachtgever."

In zijn analyse schrijft Levelt verder dat Philip Morris zelfs betrokken geweest is bij het onderzoek. Zo gaf de fabrikant opdracht aan derden voor het verzamelen van lege sigarettenwikkels om te bepalen of er sprake was een legaal of een illegaal pakje. De resultaten van deze zoektocht zijn vervolgens naar KPMG gezonden. "Nergens staat wíe dat heeft gedaan, hoe ze hebben gezocht en waar ze dat deden. Hebben ze vuilnisbakken op de kop gekeerd?"

KPMG en Philip Morris willen zich noch tegenover Vrij Nederland, noch tegenover Trouw, verdedigen. Voor KPMG komt de kritiek op een vervelend moment. Maandag werd het veroordeeld door de Accountantskamer, omdat een van de accountants de jaarrekeningen van corporatie Vestia, bijna ten onder gegaan door derivaten, niet kritisch genoeg had bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden