Kouwenhoven wordt op alle punten vrijgesproken

Het Openbaar Ministerie heeft in de zaak-Kouwenhoven de bezwaren van de verdediging over de wankele getuigenverklaringen niet serieus genoeg genomen. Zegt het gerechtshof in Den Haag.

Zakenman Guus Kouwenhoven werd ervan verdacht dat hij illegaal wapens had geleverd aan Charles Taylor in Liberia. En dat hij of zijn ondergeschikten deel hadden aan oorlogsmisdaden in het gebied. Allemaal niet te bewijzen, verzucht het hof in een arrest dat te lezen is als een groot compliment aan de verdediging door advocate Inez Weski. Zij heeft er, meldt het hof, ’in vele gevallen uitgebreid gedocumenteerd’ op gewezen dat wat getuigen vertelden onjuist of zelfs onmogelijk was. Kouwenhoven is gisteren op alle punten vrijgesproken.

„Een wakkere en slimme verdediging heeft hier alles uitgehaald”, constateert professor Harmen van der Wilt. Hij is specialist Internationaal Strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Het hof heeft, meent hij, het bewijs ’heel zorgvuldig en goed’ bekeken. Officiële papieren die Kouwenhoven als schuldige aanwijzen, zijn er volgens het hof niet. Hooguit zou een betaling er op kunnen wijzen dat er is betaald voor een helikopter, maar dat heeft het OM de zakenman niet verweten. En bovendien zou dat in een andere periode zijn gebeurd dan waarover het OM rept. Dat het schip de Antarctic Mariner de wapens naar Liberia heeft gebracht, staat helemaal niet vast. Dat zou bij wijze van spreken zelfs via de lucht kunnen zijn gebeurd, constateert het hof.

De verklaringen van Kouwenhoven zelf bieden weinig houvast. De enige hoop zouden de getuigenverklaringen zijn, maar die rammelen verschrikkelijk. Getuigen spreken elkaar en zichzelf tegen. Sommigen zeggen dat de wapens in kisten waren verpakt, anderen noemen containers. Tijd en plaats kloppen vaak niet. Getuigen zeggen dingen die feitelijk niet zo kunnen zijn gebeurd. Zo is de buitenplaats van Taylor, waar wapens zouden zijn verdeeld, niet voor zware vrachtwagens bereikbaar.

Sommige getuigen zijn bij confrontatie met die verschillen gaan draaien of ’in toorn ontstoken’. Een getuige die eerst volhield dat hij de naam van het schip op het achtersteven had zien staan, erkende later dat hij analfabeet is. „Het hof wil wel aannemen dat in de rurale samenleving in Liberia bij bepaling van tijd en plaats wat minder vaste oriëntatiepunten gevonden worden”, merken de rechters subtiel op.

Volgens Van der Wilt vormen cultuurverschillen een probleem bij dergelijke complexe strafzaken in het buitenland. „Het is vaak een wespennest. De precieze waarde en betrouwbaarheid van getuigen is dan moeilijk in te schatten. We weten weinig van lokale zeden en gewoonten. Er doen zich tal van culturele problemen voor. In Afrika is het bijvoorbeeld onbeleefd op een vraag ’nee’ te antwoorden.”

Opgeven moet het OM de strijd tegen de internationale wapenhandel of oorlogsmisdaden beslist niet. „Ik ben er voor dat, mits goed bewezen, gewetenloze wapenhandelaars worden aangepakt. Dat kost geld. Nederland heeft een pioniersfunctie in het vervolgen van internationale misdrijven. We maken tenslotte ook mooie sier met het Internationale Strafhof in Den Haag ”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden