Kou uit alle schouwen

U kunt nog bij de rondleiding aansluiten, zei de mevrouw bij de kassa. Er gaat net een groep vertrekken. Graag, zei ik iets te snel en meer uit beleefdheid, want groepsrondleidingen kunnen uitmonden in nogal stroperige tochten. En, in dit geval, was dat gevaar meer dan denkbeeldig. Want bij de rondleiding ging het vooral om het behang. Behang roept uit eigen beweging weinig opwinding op, tenzij je er uit woede iemand achter plakt. En in muzikale termen is behang iets dat kwelend langs de muren druipt.

Fout! Behang, leerde ik in Amelisweerd, is pure cultuurhistorie.

Amelisweerd. Eeuwenlang was het landhuis dat in z'n huidige vorm sinds 1770 bestaat, voor het grote publiek ontoegankelijk. Ooit gebouwd als zomerhuis, compleet met park, voor een rijke familie die met de trekschuit de Kromme Rijn kwam afzakken, wisselde het talloze malen van eigenaar, alsof eigenlijk niemand er goed raad mee wist. Tenslotte werd het in de jaren vijftig van de vorige eeuw van ons, dat wil zeggen van de gemeente Utrecht, en die zeulde er ook decennia mee rond, als een soort annex van het Centraal Museum.

Maar nu lijkt het huis, na een grondige restauratie, zijn bestemming te hebben bereikt. De gemeente droeg het over aan de Stichting Museum Oud Amelisweerd, dat door de rondleidster al liefdevol 'het MOA' werd genoemd, wat mij meteen deed denken aan het MOMA in New York. Want Modern Art zien we hier ook, naast dat eerder genoemde behang in enkele vertrekken van de bel-etage.

Werken van Armando vonden hier onderdak: keramiek, schilderijen, gedichten. De kunstenaar had een eerder museum in Amersfoort met werk en al in vlammen zien opgaan. Hij had er met een schouderophalen op gereageerd, een grootmeester van de betrekkelijkheid. Toch was hij blij met dat nieuwe onderkomen, hier in dat bos aan de rand van Utrecht, zei de rondleidster, al wist ze dat niet zeker want hij was bij zijn bezoeken niet erg mededeelzaam. Ze sprak een grote, overwegend grijsharige groep toe in de kamer met het oud-Hollandse behang: olieverf op linnen. Een romantisch natuurlandschap omringde ons vanaf de wanden. Aan het plafond verspreidde een cirkelvormige buis vaal tl-licht. De luiken hielden overdadig daglicht buiten. Uit in de schouw gemonteerde buizen stroomde koude lucht de vertrekken binnen - zo werd het onverwarmde huis geklimatiseerd.

Ze vertoonde nog enige vertrekken met schitterend Chinees behang uit de achttiende eeuw, het had er al die eeuwen gehangen. We zagen vogels, takken, een jachttafereel, drakenboten op zee. Daartussen de bevlekte vazen en schalen van Armando. En koude lucht uit alle schouwen.

Op de verdieping boven nog meer werken, donker en somber, aan verschoten muren. Op het dak een zware bronzen vogel. Ooit at ik met Armando in Berlijn. We moesten zo lachen om een Duits woord dat ik nog de kramp in mijn buik voel, en hem snikkend met een grote zakdoek de tranen uit z'n ogen zie wissen.

Daar hing hij in dat oude koude huis, de ernstige kunstenaar, stikkend van de lach.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden