Kosten immigratie hoger dan baten

Een steeds groter deel van de werklozen heeft een niet-Nederlandse achtergrond. Terwijl er hard wordt gewerkt hun te helpen, komen er al weer nieuwe migranten het land binnen, die ook weer geholpen moeten worden. Een operatie die meer kost dan ze oplevert.

Wim Schuller Mr Wim B. Schuller is jurist en publicist.

Europese lidstaten moeten de grenzen hermetisch afsluiten

Afgelopen week vond de presentatie plaats van het boek 'Binnen zonder kloppen' van de voorzitter van de Stichting onderzoek bedrijfsinformatie, Pieter Lakeman. Nog voor het boek in de winkel lag, dreigden het Nederlands Centrum Buitenlanders en het instituut voor multiculturele ontwikkeling Forum Lakeman voor de rechter te dagen. Reden: Lakemans voorstelling van immigratie als een - in economische zin - overwegende verliespost.

Lakemans boek vormt een mooie aansluiting op het advies 'Integratie in perspectief' van de Raad voor maatschappelijke ontwikkeling (RMO) uit december vorig jaar. Daarin kijkt de raad naar de toekomst van etnische groeperingen in Nederland en schetst twee scenario's: een optimistisch en een pessimistisch. In het optimistische scenario vindt er een diversificatie plaats binnen de etnische groeperingen, waaruit blijkt dat veel individuen en sommige groepen zich manifesteren als sociale klimmers. Hoewel er vooralsnog onvoldoende reden is voor twijfel of dit proces voortgang zal vinden, kan men niet de ogen sluiten voor de grote verschillen in sociale kansen. Er is een etnische onderklasse aan het ontstaan.

Omdat men niet generaties lang kan wachten totdat de integratie een feit is, is er reden voor bezorgdheid. ,,Het ontstaan van een aanzienlijke groep mensen met een etnische afkomst, levend op of om het bestaansminimum, veelal wonend in achterstandswijken in de grote steden, levert voor de verzorgingsstaat een ernstig sociaal risico op. Een risico dat tot uitdrukking kan komen in het ontstaan van groeperingen die zich van de Nederlandse samenleving afwenden en van gebieden die als 'no go-areas' kunnen worden gekwalificeerd. Ook bestaat het gevaar dat het autochtone deel van de bevolking niet meer of in mindere mate bereid zal zijn de kosten te blijven betalen verbonden aan het in stand houden van het sociale gezicht van onze verzorgingsstaat.''

De raad relativeert het belang van een minderheden- ofwel integratiebeleid ofwel achterstandsbeleid aanzienlijk. Aan de economische, demografische en culturele ontwikkelingen moet namelijk een veel zwaarder gewicht worden toegekend. Dit hangt samen met de paradoxale situatie dat een combinatie van gematigde doch behoorlijke economische groei en aandacht voor solidariteit en sociale cohesie - die tezamen voorwaarden zijn voor een succesvolle integratie van etnische minderheden - op zichzelf zal leiden tot een toenemende immigratie, die de integratie op haar beurt weer negatief zal beïnvloeden.

Het belang van de aan elkaar complementaire studies is dat op overtuigende wijze wordt aangetoond, dat het integratieproces niet zonder slag of stoot verloopt. De etnisering van de werkloosheid en een concentratie van maatschappelijke achterstand bij etnische groeperingen werpen hun slagschaduwen vooruit. Voor wat betreft het aandeel allochtonen in een achterstandspositie gaat het om een groei van ruim een miljoen in 1995 naar minimaal twee miljoen in 2015. Hier lijkt geen enkel integratiebeleid tegen te zijn opgewassen.

Geconfronteerd met de straks onoverzichtelijke en onoplosbare problemen alsmede de daarmee gepaard gaande verhoogde politieke spanningen, zullen we de werkelijkheid om ons heen in toenemende mate als 'bedreigend' gaan ervaren. In een onvermijdelijk toekomstscenario, waarin de cohesie van onze samenleving(en) nagenoeg is verdwenen, en we als gemeenschap op terreinen als welvaart en welzijn fors hebben moeten inboeten, zal Europa zich uiteindelijk genoodzaakt zien om de stier bij de horens te vatten. Te kampen hebbende met een onveranderlijk grote toestroom van migranten, een zich langs etnische lijnen voltrekkende tweedeling in de samenleving, gettovorming, criminaliteit (illegalen en andere gemarginaliseerden), sterk verminderde solidariteitsgevoelens van de 'haves' ten opzichte van de kansarmen en minder getalenteerden, een door religie en etniciteit gevoede anti-westerse stemming in tal van landen, welke hier te lande makkelijk kan omslaan in een burgeroorlog, lijkt het mij voorspelbaar dat de Europese lidstaten noodgedwongen zullen moeten besluiten om de Europese buitengrenzen hermetisch af te grendelen.

Zou het voor ons, westerlingen, niet aanbevelenswaard zijn om na een sociaal-maatschappelijke of financieel-economische kosten- en batenanalyse eens te bezien of en op welke wijze onze hulp in de vorm van werkgelegenheidsprogramma's kan worden toegebracht naar de potentiële immigranten, in plaats van hen op de gangbare, willekeurige en chaotische, wijze toegang tot Europa te verschaffen?

De gelden die in Europa thans worden uitgetrokken voor de opvang (waaronder bekostiging van aanmeldcentra, de onderzoeks- en opvangcentra, beroepsprocedures, voorlopige verblijfskosten) en integratie van asielzoekers (kosten van een minderheden- of integratiebeleid, inburgeringsprogramma's met les in het Nederlands, maatschappelijke en beroepsoriëntatie, maatschappelijke begeleiding en trajectbegeleiding, het gelegde beslag op het justitiële apparaat, huursubsidies, kinderbijslag en bijstandsuitkeringen) zouden wellicht beter besteed kunnen worden op de plaatsen waar de (economische en politieke) vluchtelingen vandaan komen.

In een dergelijke benadering schuilt tevens het voordeel dat op een ruimhartiger wijze dan nu het geval is (tijdelijke) opvang kan worden geboden aan ontheemden, die op de vlucht zijn geslagen voor het oorlogsgeweld en naar menselijke maatstaven in alle redelijkheid niet langer binnen hun eigen regio kunnen worden opgevangen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden