Kosmonauten trekken al snel de wapenstok

De ‘kosmonauten’ – in vol ornaat uitgedoste politie – grepen soms hardhandig in bij de volgens autoriteiten ongeoorloofde demonstratie. Beeld Geert Groot Koerkamp

In steden door heel Rusland is vandaag actiegevoerd tegen corruptie. De sfeer in Moskou was grimmig. Honderden mensen werden gearresteerd.

‘Fascisten!’ Een kreet van woede stijgt op uit de menigte een vrouw van een jaar of vijftig versuft op de grond blijft zitten na een vergeefse poging tot arrestatie door de oproerpolitie. Ze heeft een klap gekregen, lijkt het. Een man probeert haar te beschermen, maar minuten later wordt het tweetal ingerekend.

‘Schande’, scanderen omstanders. Enkele duizenden mensen zijn er ondanks een enorme politiemacht in geslaagd door te dringen tot vlakbij het centraal in Moskou gelegen Poesjkinplein om te protesteren tegen corruptie. Het plein zelf is afgegrendeld door de politie, net als delen van de hoofdstraat Tverskaja, die op deze feestdag – de viering van de Russische soevereiniteit – zou worden vrijgegeven voor het wandelend publiek. In de straat staan tientallen arrestantenbussen klaar.

De bijeenkomst begint kalm, zelfs vrolijk. Sommige demonstranten – veel jongeren – dragen Russische vlaggen, of hebben de Russische driekleur op hun wang geschilderd. Spandoeken van betekenis zijn er niet, wel de inmiddels traditionele gele badeendjes. Dat is een verwijzing naar een door oppositieleider Aleksej Navalny gemaakte film over de vermeende corruptie van premier Medvedev, die een eendenvijver heeft op een landgoed op zijn naam.

'Poetin is een dief'

Als politie en de nationale garde charges uitvoeren en demonstranten arresteren wordt de sfeer grimmiger. ‘Poetin is een dief’, klinkt het, actievoerders klappen, zingen en dansen. Tegen het eind van de dag loopt het aantal arrestanten op tot 700, mogelijk meer dan duizend. Soms wordt de wapenstok gebruikt, demonstranten worden aan armen en benen meegesleurd, sommigen zouden met hun hoofd tegen arrestantenwagens zijn geslagen.

“Als ze ons hadden laten demonstreren was alles kalm verlopen”, zegt de doorgewinterde activiste Joelia Provedjonnaja. Ze ziet met verbazing aan hoe politiemannen in vol ornaat met helm en soms een masker – ‘kosmonauten’ in de volksmond – de menigte bestormen.

Oppositieleider Navalny, de drijvende kracht achter het protest, is al bij het verlaten van zijn huis opgepakt. Hem hangt tot dertig dagen celstraf boven het hoofd, wegens overtreding van de wet op demonstraties. Zijn kantoor was in de eerste uren van het protest afgesloten van elektriciteit. 

Oppositieleider Alexei Navalny (rechtsboven, blauw hemd) werd voor de demonstratie al door de politie gearresteerd toen hij de deur van zijn flat uit stapte om naar het door hem georganiseerde protest te gaan. Beeld AFP

Navalny speelt een kat-en-muisspel met de Russische autoriteiten. Die zijn oprecht geschrokken van de door hem aangevoerde en onverwacht grootschalige protesten van 26 maart. Sindsdien zijn verwoede pogingen ondernomen om de animo om de straat op te gaan de kop in te drukken. Leerlingen en studenten zijn gemaand zich ver te houden van enig protest, want dat zou voor hen nadelige gevolgen kunnen hebben.

Demonstraties verboden

De demonstranten van maart hebben inmiddels gevangenisstraffen gekregen. Dat zou de vermoedelijk wat tegenvallende opkomst, althans in Moskou, kunnen verklaren. Maar net als in maart zijn in veel Russische steden mensen de straat op gegaan. De opkomst varieerde per stad, van tientallen of honderden demonstranten tot duizenden, zoals in Vladivostok. Ook buiten Moskou zijn talloze arrestaties verricht, zoals in Sint Petersburg, waar tussen de 500 en 900 mensen zijn opgepakt. In veel steden was de demonstratie van gisteren verboden.

Het Moskouse stadsbestuur had na lang touwtrekken wel ingestemd met een betoging net buiten het stadscentrum. Maar toen bleek dat geen enkel bedrijf aan de organisatoren de benodigde geluidsapparatuur wilde verhuren – naar verluidt na druk van bovenaf – besloot Navalny op het laatste moment de demonstratie af te gelasten. Hij riep zijn aanhangers op in het centrum van de stad ‘te gaan wandelen’ om zo hun onvrede kenbaar te maken.

De Russische televisie negeerde de protesten. De Moskouse politie bagatelliseerde het aantal demonstranten en vergeleek dat met de naar schatting 2 miljoen mensen die zouden hebben deelgenomen aan de officiële activiteiten op de feestdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden