Kosmische schaamte

Je schaamt je voor iedereen behalve voor jezelf", zei een vriendin een keer tegen me. En hoewel het klonk als 'Wat ziet gij de splinter in het oog van uw broeder, maar de balk in uw eigen oog bemerkt gij niet?' is het waar. Ik schaam me bijzonder snel voor de buitenwereld. Zo schakel ik bij naderend onheil op de radio gauw over op een andere zender. Iemand dreigt bijvoorbeeld iets stoms te zeggen of een gênante vraag te stellen, je voelt het al aankomen: net op tijd duik ik weg. Zó, weer een gênant moment misgelopen.

Aan sommige tv-programma's begin ik maar niet eens, 'Recht in de regio', voorheen 'De rijdende rechter' bijvoorbeeld, met meester Frank Visser, is zo'n schaamteverwekkende baaierd met al die verongelijkte Nederlanders die schelden over een rooilijn of een overhangende boom, dat ik al wegvlucht voor iemand een mond heeft opengetrokken. Dan maar geen recht. Soms ben je er te laat bij. Coach Jeroen Otter van de shorttrackers in Sotsji zei onlangs volkomen onverwacht iets lulligs over het langebaanschaatsen, of althans zo zou je het kunnen interpreteren (hij sprak het later natuurlijk weer tegen maar toen was het onheil al geschied), maar ik kon de afstandsbediening om naar de BRT of ARD te vluchten niet zo gauw vinden, dus moest ik zijn woorden wel aanhoren. Even later was Rintje Ritsma kwaad op die Otter, en ook dat had ik niet op tijd voorzien.

De wereld is een pijnlijke affaire. Het is niet zo dat al die gênante sprekers het op mij gemunt hebben, welnee, ze weten niet eens van mijn bestaan af, wat ze produceren is in zekere zin kosmische schaamte, ze beschamen het verstand, de schepping, de evolutie. Mijn gevoeligheid voor andermans beschamende gedrag of woorden vindt denk ik zijn oorsprong in de kerk. Bij ons was het de bedoeling dat je een persoonlijk geloof beleed. Je mocht best een keertje amen roepen tijdens de preek als die je beviel; ik probeerde in de gemeente altijd de amen-roepers te ontmaskeren en voortaan weg te zetten als farizeeërs die zich op de borst klopten om hun geloof en goede daden. Ook werden er soms bidstonden georganiseerd waarin gemeenteleden die daar behoefte aan voelden publiekelijk konden bidden. Ook deze gelegenheid nam menigeen te baat om onder het mom van eerlijkheid en oprechtheid genante gedachten en voorvallen voor het aangezicht des Heren, maar vooral toch voor mijn aangezicht te brengen. Zelfs de gezangen waren niet veilig. Altijd was er wel iemand die met met een tweede stem boven de gemeente uitgierde of die nadrukkelijk te laat inviel, alsof hij in z'n eentje consigne van boven had gekregen om dit lied op de enig juiste wijze voort te brengen.

Het heeft van mij een gegeneerd jongetje gemaakt. Vijftig jaar later nog steeds. Die gêne is misschien wel een soort arrogantie, alsof ik het beter zou doen dan al die onbeschaamde lieden om mij heen. Daar schaam ik me dan eigenlijk ook wel weer voor. Kortom, er valt eigenlijk op geen enkele wijze aan schaamte te ontkomen, het zit overal in de bedrading van het brein. Spijtig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden